Letter 22

From: Pope Hilary, bishop of Rome (Synodal Decree) To: The Church assembled at Rome Date: ~465 AD (November 19) Context: Pope Hilary's letter 15; the synodal decree of the Roman synod of 465, one of the best documented Roman synods of the fifth century, covering three main areas of church discipline. The synodal decree of Pope Hilary. I. The synod was held in the basilica of blessed Mary. II. The address of Pope Hilary to the same assembly. III. The first letter of Ascanius and all the [other bishops who were present]. Summary of decrees: On episcopal ordination: no bishop is to be consecrated unless three bishops of the relevant province participate, with the metropolitan presiding. Ordinations performed otherwise are irregular. On the translation of bishops: a bishop once installed in his see is not to be transferred to another without grave cause and without the authorization of this apostolic see. The ambition that seeks richer or more prominent sees is to be condemned, not accommodated. On those who have contracted second marriages: a man who has been twice married — either because his first wife died and he remarried, or because his wife had been previously married — may not be admitted to clerical orders of any kind. This is the explicit teaching of the apostle and is not subject to local dispensation. These decrees are issued with the authority of the Roman synod. Hilary, bishop of Rome, presiding

seu Ueeretum synodale Hilari papae. i9*No^ I. SyBOdni habiia in iMwilioa beaUe Xariae. IL Adloeatio papae ffilari in eodem ooayentiL nL Spiatola prima Aieanii yel imiyertonun episoopomm (Tarraconenris proyinciae) ad mamm papam. I¥. Spistola leenBda Aieanii TarraeoneniiB proyinciae. ▼. Sabasfiptio episeopomm qni faemnt in lynodo. r. 1. l?1avio Basilisco et Herminerico viris clarissimjp consulibus 8ub die XIII *) Kalendarum Decembriura residente viro venerabili Hilaro papa in basilica sanctae Mariae'*)^ et Maximo Taurinatum^) . . . primae civitatum provinciae Galliaruni, Ingenuo Ebredunensi proYinciae ss.*), . . . Medionensi provinciae ss., Saturnino Avenio- «) Ita P«H'h< et Couat. mss. H; H" 0« ct plerique mss. J 0 c^ c»» d. Xf\ P» IP O* c^ c* iiie Xr/, i* die XII, Quas lectiones mendosaa eBse inde liqiiet, qQod omnes ii dies anno 461, quo ordinatuH est Hilarus, uon in dominicam cadebant, qua sola Romae ejusmodi ordinationes celebrabantur. •) Plerique mss. Taurinium civitatum, nisi quod H^ H' H'* K' Tauritanium, H'° Taatriianorum, H* Tauritanum, 1. primae civitatum provinciac GaUiarum^ F* Tauri- iantMm civiiatum OalHcarum, H' hcc. manu Taurinensis civitatis, h* Taurim civi- iatis praoineiae GaUiamm Ingenuo, c^ c*^ Taurinae civitatis provincine Gallicarum imgenuo, c^ Taurinae civitate provinciae Galliarum. Infra idem Maximus in 7 mss. et H* legitur episcopus ecclesiae Tauritanis (sane restituendum cum H' Taurinatis). Hinc veatigia H^ secutus legendum existimarim Maximo Taurinatum .... primae eMiaittm profnneiae Galliarum, ut ibi similiter, ac mox Medioncnsem, ahquos epiiieoiKW primae provinciae Gallianim excidisse putarim. iiic et infira spatium vacuum relinquitur, in 1 H' exprimitur verbum sunt et inira omplex s, Condliomm editores duplex ss retinuenmt, cui tunc Harduinus jam recte Tocem smpraseriptae (scil. provinciac Gallianim) substituit. Deinde deside- ratnT nomen episcopi, qui itcm provinciae suprascriptae Galliariuu erat. Quo- circa pro AJedionensiy quod in onmibus mss. exstat, pessime in vulgatis Medio- immensi aubstitutum est, quod Mansius (et Hard.) expresse tuetur, secimdiun Pape- bfochinm Acta Sanctorum M^. tom. VH vel Eusebium vel Geruntium ejus sedis episcoptim insdnuans. Forte etiam verba illa Medionensi provinciae ss oscitantia librarii irrepBerunt, qui perveuiens ad Satuminum eo omisso ei^cripsit Medio- nengi etc. pro Avenionensi etc. (seu ut in «criptis pingitur Abinionensi)^ ac deindc resumeiiB qnod omiserat addidit Satumino Avenionensi etc. Itevera verba Me- promneiae m in F' H® H<^ desunt. £x alia autem parte verba mss. 1 0 episcopis 60, quum hic non nisi 48 nominantur, duos praeter hunc Me- ezcidisee suadent. Ac fortasse hoc modo etiami additamentum supe- riu0 tritfiiainm provineiae Oaliiarum, quod^ cum Taurino pariun cohaeret, aliqua- tenu» dilucidatnr. a.465. neusi provinciae ss.^^), Petro Portuensi, Paulo^) Aquaevivensi, Primo Atellano, Palladio Salpinati, Gaudentio Aviciensi^), Sotere Neai^oli- tano, Tiburtio Capuano, Probo^) Canueino, Gaudentio Scyllateno, P^elice Luneiisi, Eubodio Tifernensi'^), Eusebio Senensi, Majoriano Astensi, Justo Faventino*"), Felice Sipontino, Concordio Barino, Urano, Caprario Casitano, Januario Praenestino^'), Constantino Aquinati, Adeodato Cumano, Praetextato Interamnano, Tiberio Cu- rium Sabinorum, Claudio Pausulano, Gerontio Camerino, Adeodato Veliterno, Lucifero Tifemis^'-) Metauris, Crispiano Subaugustano, Romano Albanensi, Seruodei Nomentano, Fiorentio Taiesino^'), Hi- lario Amerino, Candido Tiburtino, Paulo Foronovano, Eusebio Su- trino, Apulejo Tarquiniensi, Gaudentio Antiatino, Asterio Gabinati, Projectitio Nepesino, Asterio Foroclaudiensi^*), Philippo Numanati, Gaudentio Vecconensi^'*), Restituto et Octavio Afris; residentibns •) Ita H* (prima manu) H^; alii Paulino, Moxque F« H' Aquaeffiemsi ^ H* h'* Aquaebiensi» Infra secundum omnes mss. sententiam dixit Paulus Aquaewimse. ^ Editi Albingensi vel (c«o) Albigcnsi, in mss. (etiam W H«) Avieiensi vel Ai- biciensi; h* Abitiensi, ») Mss. (etiam. H» H^ h') Trifenensi, H« Eubodio Senensi Euscbio Trifinenti, c^ Eusebio Genuensi. Mox H"^ Majorino. Surano, Caprario, Janu/irio, Cusitani, Assesentino, Constantio Aquinati etc. *i) In mss. Praesentino, Moxque H^ Teramnano,H^^ Intemaniam, c*® Inieramnimo, Deinde editi Puteolano, h* Pausalano. «) Sic mss., nisi quod H« THfernis (Metauris), H« W^ Tifemimetaari^ W Tifer- nismeta .... Suhaugesuris .... Alvenensitano ; editi Trium tabemarum. H* omianB Metauris et mox Crispino Subaugustano, hoc ordine prosequitor: Roniano Aibemsi, Servo Dei Numentano, Florentio Talesino, Hilario Amerino. Residentibus etiam larf- versis presbyteris etc. *') Ita mss.; c® Galesino, c®c*o Clusino, unde hic Fiorentius, inter primos epi- scopus Clusinos ab Ughellio Ital. sacra ed. II Coleti. t. III, 587 relatos est. Porro Telesia urbs erat Samnii, suffi*aganea Beneventi (cf. Baudrand „Nov. lexic. geo- graphic.'* et Ughelli 1. c. t. YIH, 367); Gallesia autem urbs episcopaliB Uetniriae (cf. Baudrand 1. c. et UgheUi 1. c. X, 108). ^*) H** Foroclnudiensi, IVH^^ Forocludiensi, c^ Foroclodiensi, alii e^U ForcJuHemi, **) Ita mss. ; c*" ad marg. Volsinensi vel Vulsiniensi, c* (c* ad marg.) VerfmensL In H^^ totus ordo conturbatus: Epuleogo Tarqtdniensi, Gaudentio Anteatimo, Pro- vectitio Davinati, Asterio Nepesino, Pfdlippo Forocludiensi, Gaudentio Numamtrtiy /tc- stituto Veconensi, Octavio AfHs. Etiam H^ hunc ordinem habet: OaudemHo Am^ theatino, Projectitio Gamnati, Asterio Nepesino, Pkilippo Forocludiensi, Oamdemiio fjumanati, Hestituto Veconensi et Octavio Afris. BPISTOLA 15. 161 etiam universis presbyterisy adstantibuB quoque diaconibus^ Hilarus a. 465. episcopus ecclesiae catholicae urbis Romae synodo praesideas dixit: n. 2. Ouoniam religiosus sancto Spiritu congregante conventus hor- iatwr^ ui quaecunque pro disciplina ecclesiastica necessaria^^) sunt, cura dQigentiore trdctemus, si placet, fratres, ea quae ad ordinationum tenorem pertment, juxta divinae legis praecepia et Nicaenorum cano- num consiituia ita adjuvante Domino in omne aevum mansura solide- mus, tii nulti fas sit sine status sui periculo vel divinas constitutionesc.4C.26 pei aposioiicae sedis decreta temerare; guia nos, qui potissimi^'^) sacer- ^"' ^' doiis administramus officia, talium transgressionum cuipa respiciet, si m coHsis Dei desides fuerimus inventi^ quia meminimus, quod timere debemus, quaiiter comminetur Dominus negligentiae sacerdotum. Siqui- Ezech. dem reatu majore deiinquii, qui potiori honore perfruitur, et gravioraei^s^iss. facU viiia peccatorum suhiimitas dignitatum. Cavendum ergo imprimis estj ne ad sacratos^^) gradus, sicut gestis prioribus ante praescripfum esi^ guisquam, qui uxorem nonvirginem duxit, adspiret. Repeliendus^^) est eOam quisque, qui in secundae uxoris nuptias contra apostoiica praecepia convenit. Inscii quoque litterarum, necnon et aiiqua membro- rum damna perpesst, et fiiy qui ex poenitentibm sunt, ad sacros ordi- nes adspirare non audeant. Quisquis talium consecrator exstiterit, facium suum ipse^) dissoivet, et quod commisit iiiicite aut a decessoribus suis invenii admissum, si proprium pericuium vult vitare, damnabit; nos enim in nuiio voiumus severitatem uitioms exercere, Sed qui in catisis Dei caniumacia vei^^) deiicto deiiqtwrit^ aut ipse quod perperam fecit aboiere noiuerii, in se, quidquid in glium non resecarit, inveniet, Quod ut deinceps possit tenacius custodiri, si placet, omnes'^^) sententias et subscripiiones proprias commodate^ ut synodali judicio aditus claudatur miciiis. *•) In mss. 10 et editis addJtur necessaria, quod ab mss. H abost. «^) QZ poientistind (c. 4 C. 25 q. 1). 1«) h* sacras. Quod deinde memorat gestis prioribus ante praescriptum^ Siricii papae epist. 1 n. 12, Innocontii epist. 2 n. 9, epist. 37 n. 4 ot saepius inculeatum est. Kom vero illa decreta, an priora ejus ipsius nynodi, quam idloquebatnr, aut alterioB ab ipso ante habitae gosta dicat, parum liquet. ••) H* HT H' RepeUendus etiam quique in ,.. convenerint (H* convenerit), 0*0^ Repeilemdi tuni etiam guique in ... convenemnt. •■) c^ c*c**omitfcunt ipse, lidem mox Sed et quod (i* quodcunque) quis commisit. **) Ita potiorefl mas. (etiam F* H^ H** H*) et h*; alii Bocuudum ()* vel in aliquo excesaM^deUquerU, Mox H* absoivere noluerit, *») Ita H' i*; plerique msg. H omnes causas et subsrriptiones (a* ad omnes cau- gms gaAseripiiones mallet). H^ omisso ui pergit: placei omnibus causas, In niss lO, H* eteditis senieniias causas ei subscripiiones ; ac deiude c^c^c^*^ commendaie ... atidiiMS dauddiur et ad marg. adiius ... iUicitus. 8I8TOI.AB BOMAV. POMTIF. I. 11 1G2 S. IIILARI PAPAE a. 465. 3. Ab universis episcopis et presbyteris acclamatum est: Ex- audi Christe, Hilaro vita! (lictum est sexies. Haec confirmamus, haec docemus! clictimi est octies. Haec tenenda svnt, haec servanda sunt! dictum est quinquies. Doctrinae vestrae gratias agimus! dictum est decies. Ista ut in perpetuum servetitur, rogamus! dictum est quin- decies. Per'^^) domnum Petrum, ut in perpetuum serventur, rogamus! dictum est octies. Haec praesumptio nunquam fiat! dictum est decies. Qtii haec violaverit, in se inveniet! dictum est septies. m. 4. ' Et facto sileutio Hilarus episcopus dixit : Praeterea fratre$ nova et inaudita, sicut ad nos missis de Hispaniis epistoiis sub certa relatione'^*) pervenit, in quibusdam locis perversitatum semina subinde nascuntur, Denique jionnulli episcopatum, qui nonnisi meritis praece- dentihus datur, non divinum munus sed haereditarium putant esse com- pendium, et credunt^ sicut res caducas ita sacerdotium veltU legati^) aut testamenti jure posse dimitti, Nam plerique sacet^dotes in mortis confinio cohstituti in locum suum feruntur alios designatis ntminihus suhrogare: ut scilicet non legitima exspectetur electio, sed defuncii gra- tificatio pro populi haheatur assensu. Quod quam grave sit aestimate; atque ideo, si placet, etiam hanc licentiam generaliter de ecclesiis au- feramus, ne quod turpe dictu est, homini^^) quisquam se putet debere, guod Dei est. Ut autetn quod ad nos perlatum est, ad^ vestram etiam possit pervenire notitiam, Hispanorum fralrum et coepiscoporum nosiro- rum scripta legantur, 5. Paulinusnotarius recitavit: Beatissimo et apostotica reverentia a nohis in Christo colendo papae Hilaro Ascanius et universi episcopi Tarracofiensis provinciae. (hiam curam ^apostolalus vestei^ ei reliq. usque ad roborare dignemini (vid. supra llilari epist. 14 n. 1). 6. Et quum legeret, ab imiversis episcopis et presbyteris ae- clamatmn est: Exaudi Christe, Hilaro vita! dictum est decies. Haec *3) c* c' c** l8ta per sanctum Petrum ut^ et deinde H*o c® in Deo serventur, ") F* H^ H' religione et mox ciim H^ putante.^ ... credunt, et H'® non sine ritis. Deiude H^ per diversitatem semina, moxquo editi caducas atque mortales, ita. contra mss. H. »^) H« (sec. cur.) H^ H* cum editis iegati (h> c*o legali) aut testamentario (H' }j9 (.6 q9 lestamenti) jure; mss. 0 o* legalano aut testamentario. Observandum, vo- cem plerique apud veteres id tantum sonare, quod plures^ ac ue plures quidem sed unum Nundinarium tunc successorem designasse. Verum quia facto ejus provinciales episcopi assenserunt, hoc fecisse censentur, quod assensu sno pro- baverunt. 2«) Ita F« i»; in H^ H^ II» deest quisquam; editi quisquam putet detftri (0« de- here)^ h' kujusmodi se pulet. Deinde post recitavit IP* e> i* addunt: Et statuiMm eslf ne quid ultra hujusmodi a sacerdotibus praesumatur. EPISTOLA 16. 163 praesumptio nunquam fiai! (lictum^') est sexies. Quae Dei sunt, afta. 465.^ homine dari non.possuni! dictum est sexies. Per domnum Petriim, ut in perpetuum serventur! dictum est quiuquies. Haec ui reserventur rogamus! 7. Hilarus episcopus dixit: Lege, Paulus notarius recitavit: Episcopus Barcinonensium civitatis sanctus Nundinarius ei reliq. usque ad m ejus meritum non vacillat (vid. supra llilari epist. 14 n. 2). Et quum legeret, Probus episcopus e consessu surgens dixit: lliud licuit, hoc non licuit^^); successores Peus dat; auctoritate vestra resisiite hmc rei per apostolatum vestrum ! 8. Hiiarus episcopus dixit: Percurre quae coepei;as. Paulus no- tarius recitavit: Siquidem omnis clerus et plehs ei reliq. usque ad domine vere noster, et aposidice papa! (vid. supra Hiiari epist. 14 n. 2 et 3). IV. 9. Hilarus episcopus dixit: Alia epistola recitetur, Paulus no- tarins recitavit: Dotnino beatissimo et apostoiica feverentia a nobis in Christo coiendo papae Hiiaro Ascanius et universi episcopi Tarraco- nensis provindae. Eiiamsi nuiia exstaret necessitas ei reliq. usque in\ Et subscnpiio. Oraniem pro nobis sancium apostoiatum veslrum jugi aevo divina con- servei aetemiias! (vide supra Hilari epist. 13). 10. Ab universis episcopis et presbyteris acclamatum est: Ui haec emendentur rogamus! dictum est sexies. Ui haec recidantur^^) rogamus! dictum est septies. Ui discipiina servelur rogamus! dictum est octies. Ul antiquitas serveiur rogamus! dictuni est septies. Ut discipiina servetur rogamus! dictuni est quinquies. Ut canones cu- siodiantur rogamus! dictum est septies. Ut in praesumptoribus vindi- ceiur roffamus! dictum est septies. Ordinatio apostolica iiiibata ser- veiur! dictum est octies. Exaudi ChristCy Hilaro vita! dictum est quinqQies. Dignus papa, dignus doctor! dictum est octies. Hi . . . dictum est sexies^ moxque H^ persecentur loco rescrventur. *•) Hoc respondens ProbuH verbis opiacoporiim proviiiciae Tarraconensis, qui Nundinarium non modo facultates suas Irenaeo reliquisse s(h1 ct eumdem epi- acopatii» sui successorem deBignasse scripserant, primum ei licuisse ait, at alte- rum noir licere. ^ *•) Ita cum c* c'c^*' correximus, quod in mss. recitentur scriptum. In H'' librarii oBcitantia acclamationum numerus perturbatus. Post spatium liberum: d. VI. Vi haec emendeniur rogamus, d. VII. Ut revilentur rogamus. Ut disciplina servetur rogamus. d. VII, Ut canones ... d.V. Ut ordinatio apostolica . .. d. VII. Exaudi . . . c/. VIII. Dignus papa d. V, Dignus doctor d. VIII (H® d. IX). 11 1(34 S. HILARI PAPAE a. 466. V. 11. Hilarus episcopus dixit: AccepHs quae recitata sunt, de^) omnibus nunc fraires speciales sententias Deo vobis spirante depnmite. Maximus episcopas ecclesiae Taurinatis^^) dixit: In cusiodiendis omnibus, quae ad sacras ordinationes pertinent, disciptinis melius sen- tentiae meae professionem devindo^^), nihil a me unquam eorum, quae prohibita sunt, esse faciendum. De reliquis censeo, ut quisquis ialia fecerit aut detecta in ecclesiis resecare noluerit, noverit se graves cau- sas in apostolicae sedis judicio redditurum, in quo illi necesse erit sub- ire sententiam, Ingenuus episcopus Ebredunensis^) dixit: Mihi quoque eadem de omnibus partibus sententia est, qua me ipse constringo, ne quid a me unquam de his, quae sunt interdicta, tentetur, quia novi statum et professionem meam. De ceteris etiam censeo, ut quisquis statuiarum transgressor exstiterit ^*), sdat se ecclesiasticae regulae laqueis innodari, et reatum apostolicae sedis incurrere. Paidus episcopus Aquaevivae dixit: Effo quoque simili lege me constringo, et de ceteris, qui transgressores fuerint, pariter censeo: ne eis sine periculo sui quidquam tale teniare liceat, quod meriio debeat vindicari. Primus episcopus ecclesiae Atellanae dixit: ffoc ei ego censeo observandum, Palladius episcopus ecclesiae Salpinae dixit: Nihil me conira disdplinam ecclesiasticam vel statuta sanciorum canonum facturum esse polticeor. Tiberius'^) cpiscopus ecclesiae Sabinensis dixit: Profiteor me staiuta sedis aposiolicae in omnibus custodire, et si in ecctesia mea de- ricorum aliquem contra praecepta sanciorum canonum deprehendero aut mulierem ^) duxisse aut duas habere uxores, ab ecctesiastico officio separari. Ab universis episcopis dictum est : sententias fratrum omnes se- quimur, omnes confirmamus et observandas esse decemimus^ — Exaudi Christe, Hilarovita! dictum est sexies. Quae male admissa suni^ per 3') Ita H» c» c'«; ceteri mss. Taiiritanis, H« Tauritanus, h* Tauritanae. ' 5*) Ita H^ H»; editi denuntio (h* ad marg. devincioj c^® ad marg, definio). Deinde vox noverit ex mss. et h' revocatur. ") Ita ciim F« W H» et editis. Alii (H*» a») restiterit. EPISTOLAE 15. 16. 165 ie corriffantur! dictum est octies. Quod non liceC, non fiai! dictum a. 465. (»t octies. 12. Hilarus episcopus ecclesiae urbis Romae syuodo praesidens dixit: Quoniam praeseniis definitionis formamj quae secundumsancto- rum est siaiuia sententiam, in omnium ecclesiarum notitiam pervenire decernmus, ne cuiquam pro sui possit ignoratione^'^) licere quod non iicei, edere gesta notariorum sollicitudo curahit,