From: Pope Hilary, bishop of Rome
To: Leontius, Veranius, and Victorius, bishops
Date: ~465 AD
Context: Pope Hilary's letter 12; Hilary delegates to three bishops the handling of a disputed situation involving the bishops Ingenuus and Fluvianus.
Hilary, bishop of Rome, to our beloved brothers Leontius, Veranius, and Victorius, greetings.
The dispute between Ingenuus and Fluvianus has been before us for some time, and we have determined that the most efficient way to address it is to delegate its investigation and resolution to the three of you, who are close enough to the situation to investigate it thoroughly and whose authority as bishops is sufficient to bring about a resolution that will stick.
The charge against Ascanius — that what was obtained from him was done through misrepresentation — is one that must be investigated carefully. If the charge is proven, whatever was secured through misrepresentation is void.
We ask you to conduct the investigation with the care and impartiality the situation requires, to communicate the relevant findings to all parties, and to report to us when the matter has been resolved. Whatever determination you reach through proper process, we will support.
Hilary, bishop of Rome
^^65^"" Hilari papae ad Leontium, yeranuni et Yieturum episcopos.
Ingenui ct /Ituvami controversiam iltis delegatt vultque irritum esse quod sibi ab n.]
Aujcanio subreptum. Statuity ut Cemelensis civitas et Nicense castettum ad uniua
cpiscopi regimen revertantur,
Dilectissimis fratribus LeontioM, Verano et Vi-
cturo episcopis Hilarus papa.
1. Movemur ratione justitiae, quae licet ab onmibus, qui recta
sapiunt, debeat custodiri, tamen^) praecipue Domini sacerdotibas
non est temere negligenda, quoruni ceteros informari convenit in-
stitutis. Frater igitur et coepiscopus noster Ligenuus EbredunensiB,
Alpium maritimarum provinciae metropolitani^) semper honore sub-
•) L* commeatuum omisso cuiquam.
') Ita c* c" cum mss. ; a' Verano Leontio. Hunc Leontium vero non Foro-
juliensem , ut vult Baronius ad a. 465 , sed Arelatensem episcopura opin^mury
probatque Leonis ad Theodorum Leontii Forojuliensis successorem cpistola 106
anno 461 consignata. — Mox F Victorio ac subinde monemur.
') a^ p r c* tum praecipue.
') Ita A 'K' Fc*; a' metropoUtanus, (3 Metropofitanensem per honorem COrmpte.
Pa^chasius Quesnellus dissert. V in Leon. part. 2 cap. 6 multum laborat de
hivJUB loci interpretatione, ubi episcopus Ebreduncnsis ejus provinciae meiropolt'
tani semper subnixus honore ct de ejus dudum ab apostolica sede ilHciia cesfione
EPISTOLAE 11. 12/ 153
nixus, in praejudicium suum, sicut aniiexa declarant *), quaedam nos a. 463
petente fratre et coepiscopo nostro Auxanio'^) statuisse commemorat, ~^^-
cmipatmM dicitiir. Siquidem pro certo ponit, provinciam Alpiiim maritimarum
antiqiutus sub metropoli Arelatensi fuigse, nec nisi ex sua a solida Narbonensi
«liTisione politica ecclesiasticam sibi praerogativam praesumpsisse, sed statim a
Bjnodo Begiensi anno 439 retusam fuisse. Verum jam Ballerinii in doctbsimis
suis ad iUam diflsertationem observationibus (Leon. Opp. tom. II, 993 ss.) eviden-
ter demonstranmt, niliil de supposiids stare, cadere scrupulos inde subsequentes.
Nimirum in Gallia drca finem demum saeculi IV privilegia metropolitana se-
cundam Nicaeni condlii canones eonstitui et stabiliri coepta eunt, ut palam
£Aciaiit synodus Valentina a. 374 et Taurinensis circ. ann. 400. Haec quidem
^jnoduB Taorinensis c.2 dbceptantibusArelateusi etViennensi de illa praerogativa
epiflcopis recte proclamaverat, ut qui ex cis approbasset suam civiiaiem es/te me-
tropoiim (inteDige ecclesiastieamj nam de civili nihil dubii esse poterat), is (oiius
prwfinciae prrimaha konorem ohtineret (Hard. coll. conc. 1,958). Quae regula omnino
pro constituenda illa praerogativa observata fuisse videtur. Secundum eam igi-
tor et Ebredunensis ecclesia, quippe religionis in provincia Alpium maritimarum
metropolis, dignitatem metropolitanam sortiri debebat. Per aliquod tamen tem-
pus Patrodus episcopus Arelatensis auctoritate s. Zosimi papae abusus justum
ordinem turbavit, jura suae sedis supra modum extendens. Mox autem revo-
cavit 8. Boni^Eudus papa, hanc regulam generalem proclamans: Nulli videtur in-
cognUa wynodi conntitutio Nicaenae, quae ita praecipit ....* per unamquamque provin-
ciam. jus metropolitano» singulos hahere debere, nec cuiquam duas esse subjectas
iBonif. epist. 12 n. 1). Quod idem confirmavit successor s. Coelestinus, in epi-
T^ola 4 n. 6 ad episcopos provinciae Viennensis et Narbonensis repetens: utjiucta
decreta canonum unaquaeque provincia suo metropolitano contenta sit . . . , nec usur-
paiioni iocus aHcui sacerdoti in aUerius concedatur injitriam. Tunc igitur statim
EhredunenBlB ecclesia dignitatem ab initio sibi competentem repetiit. Quam
]>aullo poet impugnavit episcopus Arelatensis niemoria Patrocli sufFultus, ot ro-
ver^ episcopo Armentario deposito (in syn. Regiensi a. 439) uovitor electus In-
genutai priviiegio suo in favorem Arelatensis cessit (cf. syn. Arausic. a. 441, Leon.
«?piflt. 66). Quod idem quum in alios quoque metropolitas usurpatum esset, s. Leo
pftpa restitit, et episcopo Aquensi in provincia Narbonensi secimda dignitatem
reatituens generaUter edizit: Ordinationem sibi ,*, singuli metropolitani suarum pro-
vineiarum . . . restituio sibi per nos jitre defendant. Alienum Jus alter sibi non audeai
vimdicare, Suis Umitibus suis terminis sit unusquisque contentus, et privilegium sibi
debitmm in aHum transferre se posse noverit non licere. Quod si quis, negligens apo-
MdoHcas sanctiones, plus gratiae tribuens personali, sui honoris desertor esse voiuerit^
pritfiieffium smtm in oHum transferre posse se credens^ non is cui cesserit, sed is
qtd imira prmnnciam antiquitate episcopali ceteros praevenit sacerdotes, ordinandi
sUn vimdicct potestatem" (Leon. epist. 10 c. 6). Num praeterea idem s. pontifex
speciali episcopum Ebredunensem hi\jus negligentiae censura notaverit, non
liquet. Verum jam ex dictiB satb patet, quomodo hoc loco episcopus ille digni-
tate metropolitana semper subnixus et ejus iUicita cessione dudttm ab apostoUca
sede cuipatus did posait.
a.463quae uiiiversis in hac eadem causa defensiouibus coutraireni. Siqui-
' dem relatiouibus iu nostro judicio recensitis, quas frater et coepi-
scopus noster Veranus ad sanctae memoriae decessorem meum cum
ceteris provinciae sacerdotibus misit, et apostolicae sedis, quae tunc
directa fuerat; responsione patefacta manifestum est, nihil postea
debuisse tentari; nec ad injuriam synodalium regularum quidquam
per obreptionem, quae proxime facta est, oportere') constitui. Nam
licet ex hoc etiam quod a nobis est elicitum censeatur infirmum,
quia^) et ipsum insiuuatimi est exsequi noluisse qui meruit, tamen ne
odio yel gratia moyeamur, jquae in causarum disceptationibus esse
non debet, ita yestrae caritati cognitionem annexae querimoniae de-
legamus, ut nihil adyersum yenerandos canones, nihil contra sanctae
memoriae decessoris mei judicium yaleat, quidquid obreptum nobis
esse constiterit.
2. Nolumus namque fratres carissimi, ecclesiarum priyilegiay
quae semper sunt servranda, confundi, nec in alterius provincia sa-
cerdotis alterum jus habere pemiittimus: quia per hoc non minus
in sanctarum traditionum delinquitur sanctiones^ quam in injiiriam
ipsius Domini prosilitur, cujus^) exspectatio fructus nostri ministerii
non in latitudine regiouum sed in acquisitione ponitur animarum.
Habeat itaque pontificimn frater et coepiscopus noster Ingenuus pro-
yinciae suae, de cujus dudum ab apostolica sede est illicita') cessione
ctdpatus: et custoditis onmibus, quae super ecclesiis Cemelensis '•)
oivitatis yel castelli Nicensis, sicut diximus, sanctae memoriae de*
in sedcm suam restitui Stephano decepto curayerat, s. Cjprianos epist 68 (ed.
Pamel.) scribit: Hoc eo pertinet, ut BasHidis non tam abolita sint quam cwmmUUa
crimina. Neque enim tam culpandus est Ule^ cui negligenter obreptum est, guam Me
exsecrandus, qui fraudulenter ohrepsit. — Porro quid relationes illae Verani ad
Leonem missae contiuuerint, non pmnino liquet. Probabile est autem, in iis
actum esse de Cemelensi et Nicensi ecdesiis inter duos episcopos non diyiden-
dis. Qua de re quum s. Leo Verani et alioriun votis annuisset, Auxanios ab
Hilaro contrarium decretum obreptione impetraverat.
•) a^ debere consiitui, Tum F Nam licet J<m ex hoc. c* seq. et hoc eiimm,
Clarior osset sententia iu hunc modiun: licet id, quod a nobis est eUdtum, exkoe
etiam censeatur infirmum, quia etc.
EPISTOLAE 12. 13. 155
cessoris mei definivit auctorita8; iiiliil ecclesiarum juri noceat, quod a- -463
in altero**) memoratorum a praedicto fratre ad excludendam cupi-
ditatem, quemadmodum^^) perhibuit, ambitionis alienae proxime est
episcopus consecratus: sed statutae correctionis forma permaneat,
ut ad unius antistitis regimen praedicta loca revertantur, quae in
duos dividi non decuit sacerdotes. Deus vos incolumes custodiat,
fratres carissimi.
◆
From:Pope Hilary, bishop of Rome
To:Leontius, Veranius, and Victorius, bishops
Date:~465 AD
Context:Pope Hilary's letter 12; Hilary delegates to three bishops the handling of a disputed situation involving the bishops Ingenuus and Fluvianus.
Hilary, bishop of Rome, to our beloved brothers Leontius, Veranius, and Victorius, greetings.
The dispute between Ingenuus and Fluvianus has been before us for some time, and we have determined that the most efficient way to address it is to delegate its investigation and resolution to the three of you, who are close enough to the situation to investigate it thoroughly and whose authority as bishops is sufficient to bring about a resolution that will stick.
The charge against Ascanius — that what was obtained from him was done through misrepresentation — is one that must be investigated carefully. If the charge is proven, whatever was secured through misrepresentation is void.
We ask you to conduct the investigation with the care and impartiality the situation requires, to communicate the relevant findings to all parties, and to report to us when the matter has been resolved. Whatever determination you reach through proper process, we will support.
Hilary, bishop of Rome
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.