Letter 17

From: Pope Hilary, bishop of Rome To: The bishops of the synod assembled in the Mamertus case Date: ~463 AD Context: Pope Hilary's letter 10; a decree addressed to the synod assembled to deal with the case of Mamertus of Vienne. Hilary, bishop of Rome, to the bishops assembled in synod in the case of Mamertus. The Decree of Pope Hilary concerning the church of Die, where a bishop was unlawfully ordained by the bishop of Vienne. Having heard the report of the situation and having applied the relevant canonical provisions, we determine as follows: The consecration of a bishop for Die, performed by Mamertus of Vienne in a territory belonging to the metropolitan province of Arles, is canonically irregular and cannot be fully recognized. The authority of the metropolitan of Arles over episcopal ordinations in his province is well established and has been violated. Mamertus of Vienne is to be admonished firmly and to refrain from any future exercises of metropolitan authority outside his own provincial boundaries. If he repeats this offense, the consequences will be more severe than an admonition. The specific situation of the bishop consecrated for Die is to be resolved by consultation between the relevant bishops and reported to us; we will give further guidance after receiving that report. Hilary, bishop of Rome

26^fV* Hilari papae ad episcopos synodi iii ca.usa Mamerti eongregatae^ seu Fraeoeptum Hilari papae de eoclesia Deensi, ubi episeopiui indebite a Viennensi episcopo ordinatus est. L Vt per Veraiuim epitoopniii moneatiir Mamertut, ut ab ordinationibiis iadabitup. ordinit Bui et privilegiorum periculo in posterum abitineat. n. Vt qui Deentibut a Xamerto contecratTLt ett, Leontii Arelateniia epiioopi» a qao oonsecrari debuit, arbitrio conflrmetur. Dilectissimis fratribus, Victuro, Ingenuo, Ydatio, EustasiO; Fontejo, Viventio, Eulalio^ Ve- rano^), Fausto, Auxanio, Proculo, Ausonio, Paulo, Memoriali, Coelestio, Projecto, Eutro- pio, Avitiano, Urso et Leontio Hilarus. 1. SoUicitis admodum nobis et ex his, quae proxima ad nos relatio eerta^) detulerat, multa exspectatione suspensis, litterae dile- ctionis vestrae, fratre et coepiscopo nostro Antonio, quem dignum tanta legutioue probamus interpetem, deferente, sunt traditae, quae nos ipsis contextus sui contristavere principiis. Nam qui requiescere sollicitudinem nostram et magna ex parte relevari in his, quae a ' sanctae memoriae decessore meo de Viennensi episcopo praefixa sunt, credebamus, evidenti assertione cognovimus et non sine dolore mi- ramur, definitiones illas a Mamerto episcopo nunc potuisse trans- cendi, per quas ecclesiae privilegium ptobarat acquiri: quum prae- cipue fratris et coepiscopi nostri Leontii moderatio formam eontinen- tiae praebere debuerit ambienti, aut si spiritu aemulationis inQatus euni, quod non oportuit, arbitratus est negligendum, decessoris *) sui saltem instructus exemplo, illius iniitaretiu* temperantiam, cujus ho- nore perfungitur, nec transgrediendo violaret, quod jam nunc, nisi patientiae moderamina teneremus, posset amittere. 2. Cui luiquam profuit mens rebelKs, aut quem superbiae non inclinavit elatio? Altior est liumilitatis gratia, cui paupertate spi- Matth. ritus ad praemium promissae beatitudinis iter regni coelestis ape- ' * ritur. Nec perfunctorium praevaricator existimet esse quod fecit, si eruditus doctrinis ecclesiasticis , quid uterque mereatur, agnoscit: Paalin. qumn alter secundum propheticam vocem in medio domiuicae domus* 1 yfVy i . ') Doest Id L' L* b, in L* k^emnio. Hunc Veranum Sirmondus Lugdimenaem episcopum opinaturf TillemontiuH Venciensem, Galliae chri8tianae scriptores in Kuchcrio Lugduncnsi utriusque scntentiiu.' momenta librantes neutram in partem declinant. ') scil. Gunduici magistri militum opera. ') Venerii nimirum, quera Leonis sententiae in epistola 66 prolatae assen* KUm prafbuiHHe hine coUij^tur. * EPISTOLA 10. 149 hahitare prohibetur, alter respiciente *) se Domino semper junctus a. 464. asseritur, cujus consolatioue salvatur. Possent venerabilium veterum Is.65,2. midt^ replicari, quae juxta veritatem dicta demonstrantur, sed ab eadem causa, quae se ut loqueremur ingessit, recentiora sunt exem- pJa svimenda. Non*) dignitatem Viennensis ecclesiae Mamertus epi- seopu£ meminit Arelatensis antistitis ^uondam transgressione crevisse, et piro corrigendis, quae perperam gerebantur, inviolabili postea de- finitione compositum, ne alter inglorius, alter in totum veteri hojiore per vitium praecessoris reperiretur exutus? 3. Sicut ergo et vestrae dilectionis relatio et fratris et coepi- scopi nostri Antonii insinuatio reseravit, claret, praedictum privi- legi» certis conclusa terminis velle perdere plus volendo, qui abusus ftatris et consacerdotis Leontii moderantia, Deensibus contra fas episc^-opum, etiamsi est meritus, ncm timuit consecrare. In quo fa- ctum. ejus convenerat sic resolvi, ut juxta eorum, quae perpetrata suiit , qualitatem non sine jactura proprii ordinis ^) etiam ilhim a sacerdotali consortio submoveri cemeret, quem creavit indebite; queinque') indignissime fecisse convincitur, correptum justa ultione eesitiret, ne conceptae audaciae incastigata temeritas licentiae se pe- perisse putaret exemplum. Verum ad ecclesiarum quietem tantae traiisgressionis vulnera memores apostolicae sapientiae curari volu- fflos ante fomentis, ut, corporis nostri membrum forte sanandum in integritatem pristinam per mitiora medicamenta revocetur, nec cre- datur negligi, quod interim non monetur abscindi. Praevia medendi semper austeritatis est lenitas, nec onmis ferro statim culpa com- pesdtur, aut inexplorato vel quod facile prodesse possit oflFertur. Nunc enim temporis opportunitas, nunc languentis necessitas, nunc medicinae ipsius et modus est quaerendus et qualitas : ut omnis per sapientiam facta in vitiis^) reprimendis soUicitudo curantis gaudeat reparatione, quod salvat, nec careat moderatione, quod resecat. 4. His igitur vestra fratemitas graviter prudenterque per- pensis, alia^) apud nos dissimulari posse non aestimet, in quorum se maxime contumeliam, qui non immerito pulsatur, erexit. Fratri n.464. enim nostro Leontio nihil constituti a sanctae memoriae deeessore meo juris potuit abrogari^^), nihil valuit, quod honori ejus debetur, auferri: quia Christianorum quoque principum lege decretum est, ut quidquid ecclesiis earumque rectoribus pro quiete omnium Doniini sacerdotum atque ipsius observantia disciplinae in auferendis con- fusionibus apostolicae sedis antistes suo pronuntiasset examine, ve- neranter accipi tenaciterque servari cum suis plebibus caritas vestra cognosceret ; nec unquam possent convelli, quae et sacerdotali eccle- siastica praeceptione fulcirentur et regia. Unde, • fratres carissiini, praesumptionem praedicti, quae in fratris et coepiscopi nostri Leontii processit injuriam, ita convenit tolerari dignae nunc interim ultionis immimem, ut si transgressor remediis abutitur satisfactionis et veniae, nec culpam praesentis excessus curandam futurae observantdaesedu- litate promittit, redeimte querimonia eo privilegia Viennensis eccle- siae ad Arelatensem antistitem transferantur exemplo, quo migravere principio. I. 5. Unde nostrae moderationis nomen tenentes, ad Veranum fratrem et coepiscopum nostrum scripta direximus, ut praedictum ex nostra delegatione conveniat, quatenus quid de eo retuleritis agnoscat: quia onerosum esse non debet, dehnquentem*^) fratrem de propriis excessibus increpare, quibus praeceptum constat fre- 18*22 ^^^^^^ ignoscere. Necesse est autem, si nulhim correctionis ejus indicium sumpserimus, quod illa est professione retinendum, qua") definitionem sedis apostoHcae periculo ordinis sui semper consenran- dam sine ulla deinceps transgressione testetur, ad Arelatensem ec- clesiam easdem quatuor civitates, quarum non fuit aut non faerit Mamertus episcopus ordinatione contentus'^), esse revocandas. Quod etiam tunc oportebit fieri, si uUus unquam post eum, quem nuno caritate corripimus et ulterius ab illicitis confidimus abstinere, prae- sumptionis hujus imitator exstiterit. *") In uno ms. abrogare — auferre, In sequentibus Hilanis commemorare videfur Valentiniani novellam d. 8 Jid. a. U5 (inter Leouis epist. 11). '') Hilari mentem si iisseqiumiu*, docet delinquentis incrcpationem ex i^o> scendi praecepto proficisci, quia increpatio adhiberi debet, ut reus indnlgentia 80 dignum praebeat (c»'). '*) L' L* b quam • definitione, «* quam definitionem. Quod Mamerti correctioiiiB indicium velit Hilarus, hic aperte declarat: ut nimirum definitionem suam de Viennensis dioecesis divisione Leonis judicio fultam religiosissime se sub ordinis et gradus sui periculo servaturum profitcatur. Id vero nunquam a Mameito factum esse, ex eo Labatus concludit, quod Deensium ecclesia semper sub epi- scopo et metropoli Viennensi relicta, nidla hiyus decreti ratio habita videatur. '^) In L' L^ L* b deest contentus, Quatuor illas civitates ex LooniB epist. 66 jam supra ad epist. 9 not. 4 nominavimus. EPISTOLAE 10. 11. 151 II. 6. De hoc sane, qiii licet iiulebite Deensibus cognoscitur ordi-a.464. iiatus, justitiae ratione censuimus, iit sacerdotium ejus fratris et coepiscopi nostri Leontii confirmetur arbitrio, a quo rite debuit con- secrari^*). Deus vos costodiat, fratres carissimi, aevo longiore! Data sexto Calendas Martias post consulatimi Basilii viri clarissimi consulis.