Letter 24

From: [Roman Synod/Pope Felix III] To: [Various ecclesiastical recipients] Date: ~487-488 AD Context: Felix III, letter 13; a document from the later Acacian correspondence, dealing with those who were rebaptized under duress and later repented. From the record of proceedings held at Rome under Pope Felix. The matter of those who received rebaptism under pressure — who were baptized a second time after their original Catholic baptism by those who held that the Catholic baptism was invalid — and who later repented of this and wished to return to Catholic communion, has been before the apostolic see for consideration. The determination: those who received rebaptism under duress, and who have since repented and wish to return to Catholic communion, are to be received. The conditions of their reception are a matter of pastoral discernment, taking into account the circumstances of the original pressure and the sincerity of the subsequent repentance. The bishop responsible for the community in which such a person seeks readmission is empowered to make this determination within the guidelines established by the relevant councils. Those who received rebaptism voluntarily and who have subsequently repented are a more complex case; each such case is to be referred to the metropolitan for determination. The fundamental principle: repentance is to be welcomed and the return of those who have been separated from Catholic communion is to be facilitated, within the bounds of what the canons and the integrity of the sacraments permit. Given under the authority of the apostolic see.

®^" a.487d. Ezemplar gestonim, qiiibus alligatum est -praeceptum i3Mart. «9 «. . cta.488d. Fehcis papae. l5Mart. 15. I*) De hii, qni rebaptisati dolaenmt et postea poenitere volaenmt. n. le pnibyterii vel diacoxiibnB, qni in lapsu haereticonixn se baptiimati dedenmt. m Se nUqidi, qni le rebaptisaados impie dedemnt. lY* De kii, qni per ignorantiam aetatii rebaptisati sunt. ▼• De Ui, qni ab haereticiB baptisati ant rebaptizati snnt , nt ad ecclesiasticam Bilititin non p«rtingant. YL De poenitentibni, nt ab aliis episcopis non snscipiantnr. Dilectissimis in Christo Jesu fratribus, universis episcopis per diversas provincias constitutis. 1. Plavio Boetio viro clarissimo consule sub die III ^) Idus Mar- tias in basilica Constantiniana residente venerabili viro papa Fe- Uee una cum Candido Tiburtino, Paschasio Centumcellensi, Con- stantio Aquinati^ Equitio Matellicati ^), Philippo Numanati, Epiphanio Spellati^), Bono Ostiensi, Herennio Portuensi, Constantio Triventi ^), Agnelio Telesino'),^Constantino Capuano, Urbano Fulginati, Severo Casinati '), Martiniano Formiano, Marciano Amerino, Creschonio Tu- dertino, Herculio Utriculano*), Basilio Tolentinati, Maximo Blerano, Projectitio Tarquiniensi, Petro Subaugustano, MaximinoFerentiensi^), perieaihtm vel aliquid hitjusmodi (Hard. I, 327); adeoque et de iis, qui se aliqua necessitate victos gemebant, lenius judicandum censuit. «> H« // Id, •) Editi MaUeUicalemi^ Metellicani, aut Marcellicaiensi; emendantur ex mss. et c' c*. Matellica urbs est Italiae in Piceno seu Marchia Anconitana. Tidetiir Trwenti, quae urbs episcopalis in Samnio est, nisi quis malit Truenti, cxijiia urbis episcopus fuerat Vitalis, unus ex Felicis legatis, quos Acacius per- Terterat. Ib certe in gest. de nom. Acac. (Gelas. tract. I) n. 13 Trocntinas (X" TrosntinuSy Vat. Triventinas) episcopus appellatur. Hunc autem antequam recon- cOiationiB gratiam mereretur obiisse, ex Gelasii epist. 30 n. 14 constat. •) Editi Torcettno, h» Tolesino, H^ Telesinio, alii Telesino, ») H« CasimH, H« Casinato, H'o Casinensi, c' c» c»o Cassinati, Moxque c^ c« c'o CriMComo. •) Editi Ferentanewti (H*® Frentanensi) y h* Ferennensi. Sequimur potiores \i " ^60 S. FELICIS II PAPAE a. 487 Basso Ferentinati, Felice Antiatino ^®), Innocentio Mevanati, Felic^ ^ • Anagnino, Benigno Aquaevivensi, Andrea Gabinati, Decio Triim/i^^ Tabernarum, Cypriano Numentano, Athanasio Albanensi, Vitah"^ Fundano, Petro Lorensi, Constantio Sutrino, Felicissimo Sabinenai, GaudentioForoclodiensi "), Bonifacio Veliterno, Asterio Foronovano, Romulo Praenestino, Victore, Donato, Rustico et Pardulio Afris episcopis; et presj^yteris Rustico, Urbico^^), Finnino, Paulino, Ca- stino, Petro, Simplicio, Valente, Laurentio, Petro, Canusio, Valentino, -Cassio, Paschasio, Petro, Vincomalo, Asterio, Laurentio, Sorano, Canusio, Valentino, Cassio, Paschasio, Petro, Asterio, Leone, Asterio, f.i:w^e-*Euchenio, Asello, Januario, Bonifacio; Marciano, Petro, Gordiano, nio vel y 7 . y 7 y 7 7 ^jueherio Smaragdo, Petro, Bonifacio, Lepido, Xysto, Maxentio, Petro, Epi- phanio, Paschasio, Epiphanio, Felice, Asterio, Petronio, Petro, Lau- rentio, Justino, Fulgentio, Felice, Callisto, Alexandro, Romano, Re- demto, Johanne, Projectitio, Valentino, Bonifacio, Sebastiano, Lau- rentio, Martiniano, Jobino, Epiphanio, Epiphanio, Andrea, Bono^ Petro, Servo Dei, Opilione, Petro, Sebastiano, Servando, Romano, Marcellino, Domnino, Petro, Agapito, Juliano et Abimdantio; ad- stantibus quoque diaconibus, Felix episcopus catholicae urbis Ropiae praesidens synodo dixit: 2. Communis dolor ei gmeralis est gemilus, quod inira Africam rebapiizaios eiiam episcopos, presbyieros diaconesque cognovimus. Quae res sine dubio ad vesiram quoque pervenii noiiiiam sanciiiaiis: de quo quid observari debeai, ordinare nos convenii, Proinde ut manifesta sit ' super hoc nosira senieniia, quae nobis sunt visa, reciieniur. Anastasius diaconus recitavit: Sanctitas^^) vestra universis epi- scopis per diversas provincias constitutis. 3. Qualiter in Africanis regionibus astutia diaboli saevierit in populum Christiaiimn, atque in id multiplici deceptione proruperit. inB8. Porro Fereniiam, Ferentinum et Ferenlanum distinguuut geographi) ac pri- m&m et secuudam urbes episcopales fuisse observant, non postremam. ^°) In plurib. mss. Anieatino et mox Mivanati vel Mihanati (H*); c'' c* c** Me- vatiatensi et mox Triumiabemensi . . . Nomenianensi . . . Laurensi. *') H* Florogodiensif H** Foroclaudiensi. ") In vulgatis ex 81 presbyteris infra nominatis receusentur tantam 76, omissis quinquef quorum nomina ex mss. revocantur. Quamquam suspicio mihi haud parva, sola incuria quadam librarii quinque uomina (scil. Canusio, Valen- iino, Cassio, Paschasio, Pelro) duplicata esse. Certe vulgatis favent H** 0* ita haec perstringentes: residentibus eiiam presbyieris LXXVI, Ceterum Ordinem ibi sequor a"*, quem etiam H^ praebet, dum editi alium exhibent. *') H* Urbino. Deinde post diaconibus H'o addit vel cuncto clero, ^*) Ita mss., in quibus gesta praefixa sunt. In ceteris, in quibus omittaiitar, inscriptio ponitur: Dileclissimis fratribus universis episcopis per Siciliam congtUuH» Fetix in Domino saluiem, In yulgatis autem : Dilectissimis in Christo Jegu fnxiribmM universis episcopis per provincias consiituiis. EPISTOLA 13. 261 ut uoii modo vulgus incautum sed ipsos quoque in inortis profunda a. 487 Aeiuerserit sacerdotes, nullus non orbis gemuit, nulla terra nescivit. *^^' VSude in grandi moerore positi, dissimulare non possumus peremi- tiuiQ atque a nobis exigendarum discrimen animarum. Quapropter competens adhibeuda est talibus niedela vnlneribus, ne immatura c\irandi facilitas mortifera captis peste nihil prosit, sed segnius tra- ckta^^) pemicies reatu non legitimae curationis involvat pariter sau- cios et medentes. Cap. I. 4. Imprimis itaque venientis ad vos et remedium postulantis .soUicite discutienda est- professio et persona decepti, ut medela possit congruens exhiberi. Et qui satisfacturus Deo per poenitentiam, se rebaptizatum legitime doluerit, utrum ad hoc facinus cucurrerit^®), an impulsus accesserit, requiratur: sciens quod se decipiat ipse, ^w/Sap.1,11. fallit, nihilque per nostram facihtatem tribunalis excelsi judicio de- rogari; cui illa sunt rata^"), quae pia^ quae vera, quae justa sunt; et aliter necessitatis, aUter tractanda est ratio voluntatis. Deterior est autem causa illius, qui forte pretio sollicitatus est ut periret. Nihil enim inteutatum reliquit^®) inimicus; cui ne de sua liceat gau- dere captura, succurrendum est irretitis, et conterendus^^) est ve-^^^a''?' uantis laqueus^), ut infucatim lamentantibus lapsum tam justitiae moderatione quam compunctione ^ pietatis ad aulam, quam relique- raut, sit regressus. Nec pudeat forsan aut pigeat indictis jejuniorum gemituumque temporibus obedire, aut aliis observantiae salubrioris obtemperare praeceptis: quia humilibus ^atur gratia, non superbis. Jac.4,6. Sit ergo ruinae suae dolore prostratus, quisquis in Christo fieri '*) Ita msB. HIO i*; editi tracta, *•) Editi concurrerit, corriguntur ex msa. , '^ MsB. 0 recta^ valde corrupte. Perpendendus est hic locus sivc poeni- tentibiis, qui de Bacerdotum jacilitate et indulgentia sibi frustra blandiuntur, sive ipeis sacerdotibus, qui molliori disciplina dum poenitentibuB parcere 8e pntant, et sibi et illis imponunt. Eorum quippe judicia quum minime ad justi- tiae regolas exacta dntf nec supremo tribunali rata sunt, ideoque ipsi velut causae Dei desertoreB eidem tribunali obnoxii fiunt. '*) Editi reUnquity rectius mss. et h* c® i' reliqmt, quum hic memoretur, quod sub Hunerico rege in Africa gestum est. <•) Ita H TJi* c' i*; a* cc contendendus. Ad imitationem Psalmi 123,7 laqueus contritus est hic locuB exprimitur. «>) Ita plorimi mda. Editi ut (c' c*" omitt. ut) infucatum lamentantibus tam, H*o i* ut tHfucaium lamentationibus lapsum {W° prima manu laqueum) ... ad caulam ^< ad auiam). H* P E' infugatim, H^ infugatum, in aliis uoatrae lectioni favent. 2 H^ infitMeatia (alter H^ infucalis) lamentationibus. O^ ut infuscatum sine dolo lamen- iationibus, haud dubie ex imperitia librarii, qui et vocem infucaiim, quam potio- res maB. retinent, corrupit, et efjusdem vocis explicationem (i. e. sine doloJ*a,d marginem adscriptam temere in textum transtulit. 202 iS. FELICIS II PArAE a. 487quaerit erectus; et per dispeiisutioiiis'^*) nostrae mimsterium^ quod vestram sequi ccmvenit caritatem nec alicui fas est vel velle vel posse transcenilere, causas ejus, qui contra apostolicam doctrinam ad iterationem se nimis infaustam l)aptismatis deilidit, vel ejus, qui aliquibus argumentis excusandum callide proprium putaverit esse consensum, sacerdotali vigore et Immanitate tractemus, ut in eis fides, quae nisi est una jam nulla est, adjutorio Domini judicis ad salutem sine nostrae properationis '^'^) offensione reparetur: quia quum peccatoris a nobis satisfactio protraliitur, noii praeter nostram lau- dem* atque laetitiam mens ejus ad veniam purgatior invenitur. Et ideo memineritis, lianc super liis nos habere sententiam, ut servata discretione peccantium noii eadem ouiicti, qui lapsi sunt, lance pen- sentur: quoniam majoris castigationis est exigendus usuram^'), cui domus Domini commissa fuerit disciplina. Cap. II. 5. Ut ergo ab Ecclesiae*''^) summitatibus inchoemus, eos, quos episcopos, presbyteros vel diacones fuisse constiterit, et seu optantes forsitan seu coactos lavacri illius unici salutarisque claruerit fecisse jacturam, et Christum, quem non solmn dono regenerationis yerum etiam gratia percepti honoris induerant, exuisse, quum constet ne- minem ad secundam tinctionem venire potuisse, nisi se palam^*) Christianum negaverit et professus fuerit se esse paganum: quod quum generaliter sit in omnibus exsecrandum, multo magis in epi- scopis, presbyteris et diaconibus auditu saltem dictuque probatur *') Editi (excepto h') disposiiionis nostrae^ deinde c* mysterium, refragantibDS mss. Serio mature diligenterque examinari vult Felix causas eorum, qui baptb- 'mum in se iterari vel spontanea voluutato vel consensu permiserunt, uec prae- properam eis veniam concedi. ^'^) Mss. 0 et editi operationis» 1 H'' praeparationis , verius alii (etiam H^ H' H*®) properationisy h. e. shm offensa et vituperatione, in quam praepropera lapso- rum reconciliatione inciurremus. '^) f]diti usuja, corriguntur ex mss. (etiam H^ H'). Apud Ivou. plane depra- vatus est hic locus. **) Potiores mss. septem summantibus (etiam H' H* et prima manu H*). In H* expuncta est littera n, ita ut restet summatibus^ non male. Non enim in- cognita erat Romauis vox safnmates eodem modo, quo dicitiur opiimateM, '^) Huc facit illud s. Aiigustini cum Eusebio Donatieta (epist. 36 n. 3) ex- postuUintis, quod catholicis exsecrabiliter persuadeatur y ut ad lawtcrfon aHermm veniant, atque ut id uccipere mereaniur, paganos se esse respondeant; quae vox ne procederet de ore Christiano, tantus sanguis martyrum fusus est, Ipsi etiam Ariam Vandali, quos secundo tinxerant, Ghristianos se effecisse jactitabant. lia vero catholici vim sibi inferre volentibus rechimare solebant: „C/irisiiam sumtu^^ CxjQvm rei Victor Vitensis hiet. persec. Vand. 1. V plura profert ezempla nominatimqiie unufti infautuli septemiis, cui etiam a matre separato os obturare coacti simt» quia clamare non cessabat: ,^Christianus sum'\ EPISTOLA 13. 263 horrendum] sed quia idem Dominus atque Salvator clementissimus a. 487 est et neminem vult perire, usque ad exitus sui diem, in^'*) poeni- ientia, si resipiscimt; jacere conveniet, nec orationi non modo fide- lium sed ne catechumenorum quidem omnimodis interesse; quit)us eoimnunio^^) laica in morte redhibenda est. Quam rem diligentius explorare vel facere probatissimi sacerdotis cura debebit. cap. m. 6. De clericis autem et monachis aut puellis Dei aut saecu- laribus servari praecipimus hunc tenorem^ quem Nicaena synodus circa eos^ qui lapsi sunt vel fuerint; servandum esse constituit: ut scilicet qui nulla necessitate, nullius rei timore atque periculo se, ut rebaptizarentur, haereticis impie dediderunt, si tamen eos ex corde poeniteat, tribus^^) annis inter audientes sint, sejjtem vero aimis subjaceant inter poenitentes manibus sacerdotum ] duobus etiam oblationes modis onmibus non sinantur oiferre, sed tantummodo popularibus^*') in oratione socientur. Nec confundantiu* Deo colla ••) Plures ms8. in poeniteniiam , 1 H* poeniteniia, Hoc Felicis statutum haud pag^nare putandom est cum illo Siricii epist. 1 n. IS: poeniieniiam agere cuiquam mom conceditur clericorum, Quod quidem, inquit Leo epist. 167 c. 2, sine dubio ea: aposioiiea tradiHone descendii, Siricio enim scrmo est de poeuiteu^a publica, quae com soUemni manuum impositione in ecclesia peragitur, ut ex verbis quum con- irilii Caxthaginensis V c. 11 tum Leonis in epistola mox citata iu locum pracdictum Siricii in edit. Coust. exscriptis liquet. Felix autem etsi graviorem poeuitentiam, eam t&men secretam et a soUemni manuum impoditdone immunem exi^it, eaque^ ratione superiorum ordinum poenitentiam a poenitentia clericoru^^ inferiorum ilifltingiiit. Istud illustrat et confirmat concilium a Gratiauo c. 5 D. 82 lauda- tmn, quod Polycarpus seu Gregorius Hibernense vocat, quod autem saeculo IX anteriofl non est, sumptiun fortasse ex poeuitontiali quodam, in huuc modum moderauiB: Presbyier n fornicaiionem feceriit quamquam secundum canones aposio' Inrum debeai deponi, iamen juxia aucioriiatem b, papae SilvcstH, si in vitio non per- darauerit, 9ed sua sponie confessus adjecii ui resurgat, decem annis in hunc mod^m poeniieat: iribus quidem mensibus privato loco a ceteris remotns pane et aqua a wespera in vesperam uiaiur, ianium auiem dicbus dominicis el praecipnis festis modico wimo ei piseictdis aique legwtunibus recreeiury sine carne et sagimine, ovis ei caseOy Boeco indiiius kumi adhaereai, die ac nocie Jugiter misericordiam l)ei omnipoieniis imploret. Fimiis iribus mensibus conlinuis exeai; tamen in publicum non procedai, ne grejD fidetis in eo scandalum paiiaiur; nec enim debel sacerdos publice poeniiere sicmi iaicuM. Ubi quum sacerdoti lapso poenitentia prorsus canonica praescriba- tar, haec tameu publica negatur. ") Ita msB. (etiam H'H'H'°); editi laica tantum in morte reddenda est, ••) DionysiuB quidem in conc. Nic. c. 11, quem Felix se sequi profitetur, sex ammis legit. Sed ex hoc loco firmantur ejusdem canouis (|uum textus graecus tmn Tetos interpretatio latina, quae ))er^>eram [ippellatur Isidori Mercatoris, qaum etiam iu Hispana coUectione obtineat. Dionysio tamen pervetustus codex Corbejensis £aYet, in quo haec Nicaeni c. 11 pars ita proiertur: et sex ajtnis omimi kumdHtaie suceumbai, **') Excuiwi saecularibus, concinnius msu. cum Ivone popularibus, In Capitu- 264 ' S. FELICIS II PAPAK a. 487 submittere, qui euin non timuerunt abnegare. Quodsi^ utpote isxif^ et488. ^al^g^ intra metas praescripti temporis coeperit vitae finis vc[^er^^ subveniendum est imploranti, et seu ab episcopo, qui poenitentian^ dederit, seu ab alio, qui tamen datam esse probaverit, aut similiter a presbytero viaticum abeunti de saeculo non negetur, cap. rv^ 7. Pueris autem, quibus, quod adhuc investes'**) sunt, a puri- tate vocabulum est, seu clericis seu laicis, aut etiam similibus puellis, quibus ignorantia suflPragatur aetatis, aliquamdiu sub manus impo- sitione detentis reddenda communio est. Nec eorum exspectanda poenitentia, quos excipit a coercitione censura. Quod est a nobia provide constitutum, ne hi, quibus iii terreni labe contagii plus mi- nusve restat ad vitam, dum adhuc in poenitentia sunt, poeDitenda forte committant. Quodsi ante praefinitum poenitentiae tempus de- spectus^*) a medicis aut e^adentibus mortis pressus indieiisy recepta quisquam communionis gratia con\ralescit, servemus in eo, quod Ni- caeni canones ordiuaverunt: ut habeatur inter eos, qui in oratione sola communicant, donec impleatur spatium temporis eidem praesti- tutum. Nec catechumenos nostros, qui sub tali professione bapti- zati sunt^ praeterimus, quia non est causa dissimilis, sicut iidem sancti canoneif ordinaverunt, ejus, qui quolibet modo Christum^ qnem semel confessus est, abjurarit: tril}us annis inter audientes sint^ et postea cum catechumenis permittantur ^^) orare, per manus imposi* tionem communiouis catholicae gratiam recepturi. 8. Exceptis sane tantummodo episcopis, presbyteris, diaconi- bus, quos^^) solo mortis suae tempore reconciUandos esse jam dixi- laxibus l.V c. 134 et 135, quae ex Felicis verbis conflata siint, legitur popuHM^ in conc. Nic. c. 11 duobus annis sine oblatione (Corb. praeter oblationem) popuio nt oratione communicet. Quocirca Siricius epist. 1 u. 13 decernit: Quicunque se Ecclesiae vovit obte^uHs m sua infantiay ante puhei'tatis annos baptizari et lectorum debet numero Mociari* Oob£ etiam not. Coust. in b 1. interpretatione verbi dnoyvcoad^eig (in Nic. c. 13). T desperaius a medkii ob evidentia mortis indicia. 3*) Ita mss. H I b' i*; alii editi omisso pertnittantur orare deinde cam H** perceptftri, ^') Plerique mss. (etiam H*^ H**) quibus ... conciliandum (1 H*H® reconciHandum):^' non displiceret communicandum. B EPI8TOLA 13. 265 ^ N^^ Bins, eeiem. id est, sive clericos sive monachos vel monachas^) ft-^87 seulaicos sezus utriusque personas^ quos violentia^^) et periculis co- arfoe iterationem baptismatis subiisse constiterit, vel qui aliquo com- mento hujas se facinoris piaculis dixerint non teneri, in poenitentia per triennium durare decernimus, et per manus impositionem ad sodetatem recipi sacramenti. Cap. V. IUo per omnia custodito, ne ex eis unquam, qui in qualibet netate alibi quam in Ecclesia catholica aut baptizati aut rebaptizati sunt, ad ecclesiasticam militiam prorsus permittantur ^^) accedere, quibos satis esse debet, quod in catholiconim numerum sunt recepti ; , qaoniam de suo ordine et communione videbitur ferre judicium, (juisquis *hoc violaverit antistitum'^), vel qui non removerit eum, quem ex eis ad ministerium clericale obrepsisse cognoverit: Cap. VI. 9. Curandum vero maxime et omni cautela est providendum, ne quis fratrum coepiscoporumque nostrorum aut etiam presbytero- rum in alterius civitate vel dioecesi poenitentem vel sub manu po- sitnm sacerdotis aut eum, qui reconciliatum^^) se esse dixerit, sine episcopi vel presbyteri testimonio et litteris aut^^) in paroecia pre- sbyter, aut episcopus in civitate suscipiat. Quod*^) aliqua dissimu- latione neglectum, culpam tangit etiam clericorum, qui in locis, in qnibos hoc minus curatum fuerit, commorantur. *•) Veterum codiciim (etiam H® H*) auctoritate restituimus monachas, db editis omiBsum. Eodem intellectu n. 6 dicitur monachis aut puelHs Dei. ••) Editi non permitianiur ... deheat ... numero; castigantur ex mBS. Nititur boc decretom reg^ula ecclesiastica, quam et Nicaeni patres can. 10 confirmant, qoae scilicet lapgos a clero arcet. Conferantur Innocentii epist. 17 n. 8 bs., XieoiiiB epiflt. 18, Felicifl epist. 8, ac Coustantii in cas notata, sicut Balleriniorum in Leonis epirt. 1 admouit. n. 16 bs. Quibus addere libet illud concilii Carthagi- afamin a. 419 habiti (cod. can. ecclee. Afric. c. 27): neque permittendum, ut rehapti- zmH ad ciericatus gradum promoveantur. ■^) Ita pleriqne msB. (etiam H» H») et T; vulgati institulum, male. Quippe ordinis ■oi atqne communiouis jacturam Felix cuiviB antistitum commiuatur, qui hoc decretum yiolayerit aut clericos hiyuBmodi a se per obreptionem promotos non removerit: quia cogniti deponuniuTf inquiunt Nicaeni patres can. 10. *") H h* eoneUiaium. •) Editi ad cujus pertinet parochiam preshyter; castigautur ex mss. (etiam !!• H* H**). Vox paroecia hic ecclesiam extra civitat^m positam, dioecesis vero episcopi territorium seu dvitatem sonat. • et a. 487 10. His itaque rite dispositis et ad ecclesiarum vestrarum aotT' ' tiaiu nostra deliberatioiie perlatis parere vos convenit: quibus, lic^ ad animarum reparationem uibil deesse videatur, tamen si cui no/^ aliquid, et quod praeterire nos potuit, fuerit revelatum, secunduD^ 14 30 ^^*^^^™ Pauhim apostoUmi, tacenie priore, fidenter*^) insinuet: qoi» Joh.3,8. '^/^^'"''WA* sancius ubi vuii spirai, maxime quum sua causa tractator*, nec nos pigel}it audire, et si qua sunt omissa, non arroganter ab- nuere sed rational)iliter ordinare. Deus custodiat vos, dilectis^im • fratres! Data Idibus Martii Dynamio et Siphidio*^) viris clarissimis consulibus. •