Letter 13

From: Pope Felix III, bishop of Rome To: Acacius of Constantinople, Patriarch Date: ~484 AD Context: Felix III, letter 2; Felix reproaches Acacius for his persistent silence in the face of papal demands, pressing him to respond to the charges laid against him. Felix, bishop of Rome, to Acacius of Constantinople. Your silence is not a neutral act. When the apostolic see has written to you repeatedly on matters of the gravest importance — matters concerning the faith and the unity of the church — and received no adequate response, that silence communicates as clearly as any words could: that you do not acknowledge the authority of this see, or that you do not believe the matters raised are worth responding to, or that you have no defense to offer. None of these interpretations speaks well for you. We have written before. We have sent legates. We have described in detail the nature of our concerns: your acceptance of Peter Mongus of Alexandria, whom the councils condemned; your support for the Henotikon, which abandons the Chalcedonian definition; your continued willingness to remain in communion with those who reject what Chalcedon established. We write again, for the last time before we act, to give you the opportunity you have not yet taken. Respond. Explain yourself, if you have an explanation. Repent, if you have the grace to recognize that repentance is what the situation requires. If you continue in silence, we will proceed without your response. Felix, bishop of Rome

**M!frt"^ Felids papae ad Acacium Gonstantinopolitanum. Jncusans obstinatum ejus silentium (n. 1 e/ 2) , pontifex instantius hortatur , v/ p. prioris conversationis non immemor imperatorem ad tuendum cathoKeum Johanmem et peiiendum kaereticum Petrum omnimodo insiimulet (n. S — 10). Pelioii ad Aeaeinm episcopnm per Vitalem et Mitennm*) epiioopoa. 1. Postquam sanctae memoriae decessore meo papa Simplicio de^) hujus vitae cursu superna praeceptione migrante, ministerii, quod regebat, ad meae liumilitatis officium gubemacula pervenerunt, inter diversas generalis Ecclesiae curas, quas ubique terrarum cunctis po- pulis Christianis summi pastoris voce delegante beatissimus Petnis apostolus pervigili moderatione dispensat, continuo me sollicitado maxima, quae et praedecessorem meimi incessanter angebat, tam stianis restituite. Ille vos aulae legitimae restituit imperatoris jure suffkltosi reddiie vos m. discipulum; sedem heali Marci evangelistae ad etc. **) Editi de vitae, et mox coepeiit secure; E* demtaj E* F« devita^ unde noska lectio. Est lapsuB librariis.usitatus t; pro b pingendi. *») Ita E' E* F«, et mox E» existas. Editi verendus veradler. ') In Gelas. tract. I (gest. de nom. Acaciin. 13) vocaturVitalis epiecopue tias e.v Piccna regione et Misenus Cumanae ccclesiae episcopus ex regione Ct EPISTOLAE 1. 2. 233 Alexaiidrinae urbis quam qui status fidei totius Orientalis regiouis a. 483. e^et excepit. Haee nos diebus noctibusque perstringens, ad domi- num filium nostrum Christianissimum principem per Vitalem et Mi- senuin fratres et coepiscopos nostros legationem compulit destinare : quae vice mea pietati ejus et debita praesentaret officia, et pro fide catholica majorumque nostrorum servandis constitutionibus suppli- caret. 2. Hac^) igitur illo pergente, par fuit dilectionem tuam dile- ctis pariter salutare coUoquiis et consequenter hortari, ut aliquando tandem causis^) te Domini communis impendas, nec despiciendum puteSy quod pro Christi confessiqne veridica atque universalis ejus Ecclesiae definitione vel de pace concorditer exsequendum est, si illius et honore cupis esse clarus et nomine. Fatemur enim secun- dum apostolicam vocem, magnam nobis inesse tristitiam et dolorem Rom.9,2. cordis nostri continuandum^) cogitationibus, quas juges pro coelesti- bus negotiis sustinemus. Imprimis illud, quod dudum ante oculos fere onmium versabatur^), occurrit: cujusnam rei videlicet interesse judicamus, quod dilectio tua non modo tantis opportunitatibus inde- sinenter exortis, verum etiain saepenumero decessoris mei litteris incitata, velut obstinata silentio nunquam super hanc partem aut consulere quidquam voluerit aut referre: quum'^) neque nos aliquid temere sinistrum; quod absit, de tua mente conveniat opinari, et ta- men quia venerabilium virorum, qui ecclesiam cui praesides ante reienmt, morem formamque destituas, ullo modo possit non esse suspectum? ') E* E* F« ffec igitur illo pergenies (F* pergente) par (F* pars). ^ Ita locum antea mutilum ex E* E' F^ H'' restituimus, nisi quod F* H^ cau- sis pater de dondni ... quod Ckristi, W W causis ie domini communis (E^ communio- ma) , et E^ ve/ pace, Bar. et editi patrocinium causae domini . . . putes Ckrisii . . . et umiwerMolis e. E, definitione — vel de pace concorditer — si illius. Jmges pro celestibus , F* H* continuandum . . . quas iuies (H*' quasi uies) procellentibus. •) Ita E*E*F*H*; editi vertebatur, Moxque correximus auctoritate eorum- dem mSB.y niai quod E* indesinenter extorris, F' H^ saepenumero decessoribus meis. Editi cujusnam rei causa videlicet intercessitf indica nobi^, quod ... a decessoHbus wseis Hiieris invitata (ad marg. incitata) velui obstinato. — Cum hac quidem Feli- cis expostulatione non couvenit, quod Liberatus breviar. c. 18 scribit: Acacius suseepHs episioHs Simplicii rescripsit ei, quia Johannem quidem Alexandriae imararet episcopym, Petrum vero Mongum suscepissei in communionem in Zenonis mrindpie unitivo. Sed idem scriptor a se ipse dissidet, sic eodem in capite sub- jiciens : Qunm per quinque annos saepius fuisset admonitus Acacius , ui de statu jitejcandrinae eeclesiae sancii papae soUicitudinem relevaret, nihil unquam respondere rftV^rffiff est, T) Ita loemn ex E* E* correximus, nisi quod E' tenere et cum E* illo modo. ps H" et editi Cumgue nos ... opinari (F* et) tamen .. . ullo modo possis (F* H^ pos- sii) non esse suspectus? (F* H^ susceptus). a. 483. 3. Cert^ si, ut^) nou creclimus, beati apostoli vicariis reverei tiam tuam tuis deferre fastidis afiectibus, memor saltem sacerdotali.^^ officii pro fidei iutegritat^ catholicae, pro patemarum custodia ctionum, pro synodi Calchedonensis constitutione servanda, qi Nicaeni conventus^) pendet arcte articulo, atque ejus ubique bus comprimendis , sicut orthodoxorum urbis illius imitator antiflti-' tum^**), constanter exsurgere debuisses: quoniam te aliter membro-* rum corporis Christi monstrare non possis, nisi nullatenus providerc destiteris, quae ejus per totum mundum docentur prodesse contagiis. 4. Proinde adire crebrius ^^) decuerat Christianae mentis Aogu- 1 stum, et causas eidem salutis suae atque ad imperium reditos et conservandi ejus auxilium frequenter ingerere; unde inimici illiufl corruerint, et qua via idem surrexerit, nihilominus intimare ei ; scripta illa sensibus pietatis ejus ofierre, quibus decessorem meum eximia laude sustulit ^^), quod haereticam tyrrauidem catholicae veritatis as- sertione confoderit. Item illa quoque, quibus Petrum Alexandrinae *•) cervicibus decussit ecclesiae, ut sanctae memoriae Timotheum revo- caret orthodoxum. Jfec illa praeterire, quibus episcopis et clerids laicisque per omnem Aegyptum constitutis, quod a divina Christiana professione deviassent, sicut catholicus imperator objectans"), nisi intra duos menses ad communionem sancti Timothei redirent, et ho- noribus et ecclesiis omnibusque in illa regione denuntiavit esse pri- vandos. Simul etiam, quibus Petri, quem illicite se Alexandrinae ecclesiae injecisse perhibuit, ac Timothei haeretici jam defuncti or* dinationes vel ea, quae de*^) secreto per domos dicebantur actitare, ®) Et in his sequimur E' E* F* H", nisi quod scribunt fastidiis ... memor lutem, E' autem affratribus ^ F* H* aui non credimus ... victoriis. Editi quod nam credimus dedignaris b. a. victoriis reverentiam iuis deferre fasiuosis affeciibus, memor saltem officii. ®) E* E* F* H'' conventus pendei ardet (E* pendet. Ardet) orHculo atque ^fmM ubique. Bar. inde mutavit conventus penitus probat articulos atque pro eis. NoclKa lectio (arcie vel arte loco ardei) vix ab archetypo discedit. *^) £* constiiuium. Deinde editi aliter inier membrjt . . . desisieres iiUs fww per i. m. d, obrepsisse. Sequimur mss., nisi quod F* H® desisieres (B* E* deH- steris) ... ducereniur prodesse contagii, E' E* decerenlur (E* doeerentur) prodene conpagii. ") Ita E» E« F« H«, nisi quod E« F« surrexerint scribunt. Editi adire deheo saepius Christianae . . . atque etiam imperii redditurus. ^') Editi extuHi eo quod. Scripta haec imperatoris, quae et Simplicina episi. 6 n. 3 laudat, jam non exstant, sicut nec duo alia simul missa, quae Felix mox memoraturus est; cf. Simplic. not. epist. non exst. n. V. '') Editi Petrum Alexandrinum ab Alexandrinae ... excussii eccleeiae el »• «. . . . revocavii. EPISTOLA 2. 235 ca&sayit. Nec non etiam illud adnectere^ quod quum Timotheus a. 483. sanctae fflemoriae catholicus fungeretur extremis, divinae adspira- Homa '^) instincta tam ad ejus pontificis consulta rescribens quam ad nrbis Alexan^rinae clerum, omni providentia mandaverit praecaven- Aim^ ut si praefatum Dominus sacerdotem de terrena eonversatione inuisire jussisset, non nisi de catholicorum corpore clericorum, et qiri orthodoxae fidei probaretur esse discipulus omnibusque com- iDQiucaret ecclesiis, atque a catholicis ordinatus succederet defuncto pontifici: nimirum sapienter intendens, Petrum, qui aut a nullis aut ab haereticis falsi nominis hunc honorem jactaretur indeptus, catho- lieae ecclesiae, cujus temeraria fuerat praesumptione depulsus, nun- qoam posse penitus praesidere. 5. Haec et hujusmodi, quae gesta sunt et dilectionis tuae con- scientiam non latebunf ), coQvenerat saepius impertiri: praecipue qaum in his Christianissimo principi pn)mulgandis, quando ad regiam potestatem Deo comitante remeavit, operam tuam missis huc litteris ^^) non tacneris vehementer impensam, eisque^^) digna catholico ponti- fice voce gloriareris, omnes qui contra fidem vestram- contraque Calchedonensem sjnodum et con^a praedicationem sedis apostolicae ▼enire tentaverant, fuisse prostratos. Quo magis te pro tua salute et professione ferventius apud clementiae ejus aures oportuerat talia incessabiliter allegare ac magnopere deprecari, quo nec suam, quam catiiolica mente deprompserat^^), temerari ullatenus pateretur cujus- Ubet subreptione sententiam, nec adversus universalis Ecclesiae san- ctionem *per haereticorum furias, quas Deo inspirante pietas «JHS ^^^"' eliserat, sineret denuo pullulare^^); quia manifestissime pervideres, ") Ita nostari mBS., quibus partim favet illud Gelasii epifit. 1 n. 14 (Petrum) ab kaeretids /alswn nomen Bocerdotis indeptum, Editi inspirationis . . . mandavit . . . gmeerdaiem iransire jussertt . . . hujits honore jactaretur super petram (ad marg. unde ^trut) catk. eccl. e qua ejus temeraria. Ansam huic errori praebuerunt F' H^ Amnc konorem Jactaretur inde petrus catholicae. — Hoc Zenonis rescriptum Eva- giias h. e. lU, 12 notat his verbis: Imperator lege lata sanadt^ ut posl mortem Tbmoikei is esset episcopus, quem clerus et populus su/fragiis suis elegissent. Quod ille paacis perstringit, hic Felix accoratius explicat. **) Editi latent, mozque mss. saepius imperari. <9) Etiam hae Acacii ad Simplicium litterae non exstant (cf. uot. ep. non exst. Simpl. n. VI). Lex autem, cujus mox mentio fit, est 1. 16 Cod. Just. I, 12 f,dai^ XVI. Kal. Jan. Armato v. c. cs." (a. C. 476). **) Ita E* E*F*, nisi quod quod magis. H^ b impensam esse dignam c, ponti- fiee; ffioriareris ... contra sedem nostram (ad marg. vestram), Etiam F* omittit voce et scribit sedem vestram. ••) E* depromiserai , moxque editi violari (loco temerari). Paulo ante a' opor- tadsse matanditm saaBit, referens ad sequ. quam manifestissime pewideres. Lectio, quam aecundam codices nostros praebemus, per se integra est. **) Ita £' £*. Editorum lectio intrincatiBBima vixque puri sensus quam m. p.; a. 483. aut tuaiu uu)di« ouinibus impeti praedicationem, si rursus, quae ei- stiteraiit eidem adversa, consurgerent, aut eamdem sine dubitatioiie firmari, quando liuic reluctantia, sicut dudiun fueraut subversa, ja- cuissent: ne vel tuae, quod absit, fidei destitutor vel perfidiae dice- reris fautor alienae. Error^^) enim cui non resistitur approbatur^ et veritas quae minime defensatur opprimitur. Deinde quum tibi Domino praestante magnam apud dominum filium nostrum religio- sum principem familiaritatem esse noverimus, nulli'^) unquam pote- rit suaderi, dilectionem tuam nequivisse gerere, quam potius noluiBse. Et ideo quia non^^) impossibilitatis fuit, sed voluntatis esset, quod taceretur, ipse quoque uon ambigis, quid hinc universalis judicare possit Ecclesia. 6. Ubi est, frater Acaci, labor tuus, quo tyrannidis haereticae tempore desudasti? Paterisne^^) tandem conscientiae tuae ejusdem et 3^1^ perire mercedem? Respice apostoli verba testantis^^): Currebaiis bene; quis vos fascinavit? Cur eorum fructus, quae rite seminaveras, nunc relinquis ? Cur irruentibus in ovile dominicum lupis nuUa vigUantia ministerii pastoralis obsistis, sed aequanimiter atque securus com- missuni gregem aut laniari praespicis aut necari? Nonne^) .discer- 11 s^' nentem recolis Dominum, et animam suam quidem pro ovibus po- nere pios pro devotione pastores, mercenarium autem de his curam penitus non habentem, mox ut bestiam forte conspexerit, sine ulla ac tua m, o. praedicatione rursum in ea quae exsiiierant ei adversa consvrgere9t «f- que eadem sine dubitatione firmares, Quibua partim, partim nostris codicibili, favent F' H'^, nisi quod F* . . . ad tuam m. o. praedicaiione si riirsum quae exstUe^ rant id est adversa consurgereni , ut eamdem quae finem dubUatione qnando huc re- luctantia, H*' ... exsiiterant eidem adversa etc. **) Hanc sententiam cum altera sequenti n. S ,,negligere quippe quum poMs» deturbare etc.**^ Gratianus c. 3 D. 83 uno tenore Innocentii nomine citat ac simul copulat, sed falso, ut uota 33 firmabitur. Eidem similis est illa Coelestini episi. 21 n. 2: in talibus causis non caret suspicione laciturnitas y ... merito namqme cemem nos respicit, si sUentio foveamus erroretn, Hoc autem hi\ju8modi silentiuiii exca- sare nulla ratione Acacius poterat, qui uomin6,tim adyersus haereticoniin moli- tiones et errores vigilandi curam in se receperat. , ^^) Ita E* E< F^ H^. Editi nullus unquam poiuit ,, . quin potius, et antea omit- tunt magnam, ^*) E' E* non impossibilitatis fuit sed voluntatis esse quod tacetur, F* H* iioii poe^ sibiliiatis esset quod tacetury editi non impossibHitaiis esset quod taceretur — unde nostra lectio facile probatur. **) Ita E' E*. F* H'' patescut denudandum conscieniiae tuae ejusdem^ editi A- tieris hoc damno conscienliae tuae ejusmodi. **) Ita E* E*, quibus partim concinentes etsi corrupte F* H** testantur ... eott- fascinavit . . . eortim fratres querite semitas vras (E* queriie seminas veras). Editi quae testantur , . , confascinavit . , . cur eorum fraier quaerere semitae veteree «, r.? Deinde cum F* perspids. EPISTOLA 2. 237 diffugere consideratione testantem^ Verum quum tibi fugiendi tam^^) a. 483. nulla sit causa^ tam nulla formido est, metuo^ ne septa dominica non tam pavore deserere, quam, quod est detestabilius, spoiite vi- dearis saevientibus objecisse. 7. Ausculta vocem ejusdem Domini praemonentis : Oui mecum ^"^- nan esty contra me est, et qui mecum non coUigity spargit'^^). Et dili- ' genter attendC; nihil aliud esse non procurare quae Christi sunt, nisi se palam profiteri ejus inimicum. Non desperemus, frater, veram Salvatoris nostri esse sententiam, qua se usque ad finem saeculi ^*^*'!^- Ecclesiae suae non defuturum esse poUicitus, nec ab infemi portis le^is' eam dixerit esse superandam, quia omnia, quae per apostolicae scitact 16,19. doctrinae ligarentur in terris, nec in coelestibus memoravit absolvi. Neqne putemus, quod quibuslibet sit vallata periculis, unquam pon- dns Yigons sui vel censura beatissimi Petri vel auctoritas universalis amittat Ecclesiae: quae quanto magis cavet, ne mundi prosperita- tibos intepescat, tanto non frangitur, sed potius erudita divinitus crescit adversis^®). Ubi^*) prospiciendum est, ne eam, quae nullis potest obrui molibus procellarum, quicunque^^'^) submergere nititur in .hnjos saeculi pelago fluctuantem, ipse potius a gubernatione sa- lotari in profunda dejectus illa praevalente mergatur. 8. Atque ideo, quum ita^^) sit, moneo, hortor et suadeo, ut quae omissa sunt corrigas, et sequentibus studiis de te facias me- liora sentiri. Negligere quippe, quum possis deturbare perversos, mhil est aliud quam fovere; nec caret scrupulo societatis occultae, qoi evidenter facinori desinit obviare. Unde si contra synodi insti- tota Calchedonensis tendere hostilia corda praespicis^^) et quiescis, mihi crede, nescio quemadmodum te Ecclesiae totius asseras esse ») Ita B^ E« F* H% nisi quod F« H» tam nuUa fortitudo est. Editi nulla sit nam, mozque cum F* H*^ saevis dentibus (F* si videntibus) ohjecisse (F* H* 4ej€cuse). •*) Ita E*E*F*H*. Editi dispergit ... Non desperemus facere {facere etiam F* H* add.) fraler ... nostri sententiam ... poUicitus est nec ah inferi p. e. dixit ... ei qrttae omnia per, *•) Quod suspicatiis Hard. , praebent revera noBtri mss. Editi adversus, '•) Ita B* E* F* H*. Editi Unde (ad marg. uhi) perspiciendum . . . motihux. •*) Ita E*E*F*H^ Editi eam .suhmergere ... in ipso saeculi pelago fluctuantis. Moxqae E' salvatori. «) E« iia sinl et mox cum F^ ommissa (£• eo missa), ubi editi commissa. Se- quentia verba Negligere quippe ... desinit ohviare Felicis nostri nomine Victor episcopus Carthaginensis in epistola ad Theodorum papam laudat, quae in con- cOio LateranenBi sub Martino lecta est, eaque ipse Martinus ibidem approbat {'Hard. coll. conc. lU, 758 et 759). Eadem IsidoruB Mercator quum epistolae Eleu- tlieTii papae ad Galliae provincias c. 3, tum litteris Orientalium ad Julium, tum demqne litteris Aeg^rptiorum ad Felicem papam inseruit, ac quidem ut ex duo- boB poatremis loda liquet, ex memorata Yictoris epistola descripta. »*) Ita E' E*F*H'', nisi quod E* cum editis perspicis ... asseris. Editi per» a. 483. priucipeni. Aiite*^) oculos praeterea non reducis, quia non solmn in hae causa adversus omnem catholici dogmatis tendatur unitateniy sed etiam cunctis haeresibus, quae se nobis melius sentire praeten- dunt, resumendi vires atque in ausus pristinos resurgendiJate cam- pus aperitur, si semel quod a nostris majoribus est sopitum^ qualibet occasione pulsetur? 9. Unde itenim atque iterum protestamur, ne in abruptum to- tius Ecclesiae statiis^^) per audaciam contra synodum catholieam insurgere molientium sinatur abduci. , In qub quidem certamine fir- mum fundamentum Deus statuet, sicut de eo nobis non^^ licet de- *^,, ??^* sperare; et novit Dominus qui sunt ejus, Verumtamen salvo eo, qnod in die judicii talem a nobis Ecclesiam certum est, qualem a patribos accepimus, exigendam, etiam in hac vita se ad eam non peitinere cognoscat, qui non solum plenitudini ejus noxia conatur inferre, sed etiam qui'^^) eidem congruentia dissimulat providere. Absit, nt de tua dilectione taliter nos credamus, quem et dudum pro catho- lica fide viriliter stetisse reminiscimur, et a totius Ecclesiae corpore nohimus (Uscrepare. Quapropter instantius, quia^^) te sincero diK- ginms caritatis intuitu, crebro repetitis adhortationibus incitamus, ut ipse vicissim et haec devites, quae te ab omni domo Christi osten- dant esse disjunctum^ et magis illa secteris, quae ab eadem te non faciant esse divisum. 10. Multa vero, quia inorme*^) fuit litteris universa congererey quae utiHtas negotii praesentis efflagitat, fratribus et coepiscopis nastris apostolicae sedis legatione fimgentibus vel cum domino filio nostro clementissimo prineipe vel cum tua dilectione coUoquendm mandavimus: quae**) aecjuum est et.pro cathohcae fidei observatione spicis, quiescis ... asseris esse participem. Sugillare simul pontifez videtar Acacii arrogantiaiu , qua se universalis Ecclesiae episcopum {aQ%ovta) facere tendebai. »*) Ita E' E«. Editi cum F« H» Ad te oculos ... quae vel se (P« que vei kerem nobis) ... inier usus (F* intra usuSy E* in usus, E* in ausus) ... lattis (F* H* tele) campus. Deinde E* E* sopitum, F* H* repositum, ubi c* c* c' deposiiwm, alii dit^ positum, »«,) Ita E« E« F« m, editi statula. Mox E' E« se conatur, H" P« si eonaiw loco sinatur. »') Ex eo, quod F* H"^ licet disperare (F* desperare), E' E* non Ucei despermrtp editi legunt Hcei sperare. Fort^; probatur prima lectio, etsi vox disperare aliaa vix invenitur. — Deinde editi cum F* accipimus. »*) Ita E' E*; F* H** que eidem congruentia sunt, editi .^mi ea quae e. e. «mC >») Ita £• E« F^H^ editi qui te. Mox editi hortationibus ... ea posi haec de- vitet (F* ea et haec) ... nec magis ... te faciant. Codices nostros seqmmar, JXd quod F* H* et magis ... te faciant. ^'} Ita ni8^. noKlri, nifti quod E* succes.Kionibus. Editi quod ... EPISTOLAE 2. 3. 239 prompta mente suscipere^ et pro tuae aestimationis intuitu necessariis a. 483. apad aagostae mentis benevolentiam suggestionibus adjuvari.