Letter 17

From: Paulinus of Nola To: Sulpicius Severus Date: ~401 AD Context: A letter full of frustrated longing — Paulinus has been waiting nearly two years for Severus to visit, then traveled to Rome hoping to meet him at the feast of the apostles, only to receive a letter instead of the friend himself. Paulinus to Severus. We are worn out with inviting you and waiting for you. We have neither wishes nor words left to add to the prayers and letters we have poured out in vain so many times. You have cut off the one thing that the hope of seeing each other gave to our shared friendship: we repay words with words and try to find comfort in these consolations that bear no fruit — though even in these you have begun to be sparing, now looking for excuses. For almost two full years you have tormented us, kept in suspense by the daily expectation of seeing you. We spent that whole summer — the one that followed the return of our servants from you — waiting until winter cut us off, thinking every day was about to dawn as the day of your arrival. Since no messengers of your delay had come, we consoled ourselves with the thought that you had sent no one because you would be coming yourself, even if late. Then, with this summer slipping by and hope still teasing us, we traveled to Rome for the venerable feast of the apostles, promising ourselves a meeting with you there — an expectation we felt was owed to us, even if it was also festive wishful thinking. The grace of that anticipated hope was spoiled when you were not there. But we were not left entirely empty-handed: we received your letter through a man in the service of our dearest friend and brother Sabinus. We were surprised at first by his distinctly non-monastic boots and clothing, and since his face was as red as his military cloak, with his decidedly unspiritual cheeks, we knew he was not one of ours — but only when we recognized through the letter-carrier's master that the letter was from you.

XVII. PAVLINVS SEVIJRO. Et inuitando te et expectando defessi sumus, neque nobis aut uota iam aut uerba supersunt, quae totiens precibus ac litteris frustra effusis adiciamus. quod unum amicitiae communis spe praesentiae inuicem nostrae amputata reliquisti, uerba uerbis rependimus et his saltem solaciis, quae fructum non habent, refoueri optamus, quamquam in his quoque parcus esse coeperis, iam occasionibus nos requirens, toto prope nos biennio suspensos cotidiana conspectus tui expectatione cruciasti. nam et illam aestatem, quae puerorum nostrorum ad te reditum consecuta est, ita clausimus, donec hiems intercluderet, ut omnem diem ad aduentum nobis tuum inlucescere putaremus; sed quoniam nec indices tuae dilationis aduenerant, ea reputatione nos consolabamur, ut te neminem idcirco misisse, quia ipse uel sero adfuturus esses, confirmaremus. interea et hac aestate labente, spe tamen ea nos uel opinione palpante, Romam ad uenerabilem sollemnitatis apostolicae diem profecti sumus, concursum nobis illic tuum debita quidem sed tamen festiua meditatione promittentes, cum decocta praesumptae spei gratia, quod ipse non aderas, non tamen omnino nulla conpotimur, sumentes litteras tuas per hominem carissimi nobis uiri, fratris nostri Sabini. quem quidem primo minime monachali caliga et ueste mirati, cum praeterea facie non minus quam armilausa ruberet, parum spiritalibus buccis, tunc demum esse non nostrum sciuimus, cum per ipsum tabellarii dominum litteras a nobis reposcentem necessitudine uos 2 mediteris] edideris LMP1, edideris Vale FP\'U . — finit ad iouium prosa 0 0. — 6 uota ex tota 0, uita v supsunt v, semper sunt 0 7 unam 0 9 saltim 0 11 cooperis 0 et toto fort . 13 illa estate v, illamaiestatem 0 14 reditum v, creditum 0 17 ut v, om. 0 19 haec 0 spe tamen p, spectamen 0 27 armilausa v, armis lausa 0 proxima copulatos esse conperimus. unde et illum ante amicum cumulato nunc amore conplectimur. Rescribendi tamen ex urbe facultas non fuit, quam uix decem dies uidimus non uidentes et ipsum temporis ante meridiem in notis nostris, quorum cura ueneramus, per apostolorum et martyrum sacras memorias consumentes. deinde ut ad hospitium redissemus, innumeris frequentationibus occupati, quorum partim amicitia, partim religio contrahebat, uix ut uespera solueret coetus nosque laxaret, necessario distulimus officium inopia uacationis. deinde regressis domum aliam moram accidua carnaliter aegritudo obtulit nec paucis diebus haud leuiter nos examinauit. sed, qui uita nostra et resurrectio est, uisitauit in bono humilitatem nostram et cum castigans castigasset nos, morti non tradidit. multa enim flagella peccatoris, sed sperantes in dominum misericordia circumdabit. atque ideo uerberati sumus ut peccatores, liberati ut sperantes in misericordia eius, qui sanat contritos corde et alligat contritiones eorum. Haec igitur iam in uirtute et misericordia domini reualescentes per carissimum in domino fratrem Amachium, domni et patris nostri Delphini subdiaconum, quia ipsius occasio praesto erat, scripsimus, simul, quia se notissimum tibi esse adserebat, oportunissimum credidimus cui litteras ad te nostras crederemus. salutamus te tantum quantum diligimus in domino et adhuc desideramus; nam reuellere de animis nostris spem istam necdum possumus, qua praesumimus te uidendum amplectendumque nobis dono domini in sede ac sinu domni mei, communis patroni Felicis, cui uota tua totiens contestatus sum et promissa recitaui, quotiens a te mihi cauta reminisceris. si fefellimus martyrem ueritatis, non opinor me solum statuendum huius culpae reum, uerum qui spopondi quod credidi; tu, quaeso, mi frater unanime et 12] (Ioh. 11, 25). 13] Ps. 117,18. 14] Ps. 31, 10. 17] Ps. 144,8. 3 quam Bosw., quem Ov 4 decim 0 6 sacras v, sacra 0 11 accidua v, acciduo 0 21 domini. v delflni 0 31 opiner v uerum om. v 32 spopondi v, spopondit 0 dilectissime, dum tempus est, uideas, ne tanto confessori, tam potentis gratiae apud Christum sancto isse uidearis infitias. Causari infirmitatem magis quam pigritiam uel exceptionem personarum qui possis, nescio, cum intra annum eadem opera ad nos potueris peruenire ac recurrere, qua Gallicanas peregrinationes tot annis frequentas et iteratis saepe intra unam aestatem excursibus Turonos et remotiora uisitas. non inuideo, praedico magis deuotionem tuam in domino, quam in semis suis admiraris et honoras. iuste fateor et merito Martinum frequentari; sed dico iniuste pernicioseque Felicem ab eodem, qui illum honoret, promissis inanibus ludi uel secura promissi iam ut aboliti dissimulatione contemni. qua fide speras Christi gratiam in honore Martini, eadem Christi offensam time in offensione Felicis; et tibi forsitan mens fortior et anima robustior aut potens conscientia perfectae in Christo dilectionis tantam ministret fiduciam, ut magnorum fidei et operationis tuae meritorum conpensatione delictum hoc, quo dominum meum Felicem, quod absit, laeseris, diluendum putes. quamquam de ipsius etiam tibi bonitate, quam de ipso, cuius spiritus est, deo Christo largissimam habet, ueniam tibi polliceris et fideliter facis: uerum ego uel tam timidum me uitio infirmitatis meae uel tam nimium amoris tui fateor, ut pro te etiam tuta timeam, et dum in omni sancto abundare tibi gratiam Christi cupio, nolim te in eo potissimum, in quo dei caritas est insignis et eminens, lapidem offensionis incurrere. scio quidem secundum diuitias bonitatis dei et in domino meo Felice uiscera pietatis adfluere; sed tu, quaeso, hoc eum magis diligas et timeas, quo melior est et indulgentior. magnam tibi talis formido mercedem pariet, ut hinc sollicitior sis, unde potes esse securior, id est ut tanto magis carissimum dei metuas offendere, quanto promptius dignatur ignoscere, quia maiore inpietate laeditur qui nescit offendi et grauius 7] (cf. Verg. Ecl. I 11).. 6 frequentas Rosw., frequentatas Ov 19 quamquam scripsi, quam tam Ov 24 pr . in om. 0 potissimum v, potii nraln 0 31 quanto o, quanam 0 uindicatur a domino qui non expetit uindicari. conice, quaeso te, causam istam mutuae affectu fidei et uide si debeas aut ualidus excusare aut infirmus diffidere. dominus enim noster proximus ubique nobis est, qui dicit: in omni loco, dum adhuc loqueris, ecce adsum, et ait: omnia possibilia credenti.