Home › Letters › Isidore of Pelusium › Letter 145 From: Isidore of Pelusium, monk at Pelusium
To: Theon
Date: ~410 AD
Context: Isidore explains Romans 8:28 ("to those who are called according to his purpose"), showing how divine grace and human resolve work together.
On the text: "And we know that all things work together for good to those who love God, to those who are called according to his purpose" [Romans 8:28].
Divine grace, joined with human resolve, saves the person. This is why the one who had Christ speaking in him said: God works with those who are called according to his purpose.
Not the calling alone — for all were called, and not all obeyed. But the resolve of those who were called worked together with the grace extended to them to bring about their salvation. The calling was not forced or compelled. It was an invitation; the response was free.
This is the mystery: grace does not override the will, and the will cannot achieve what grace alone accomplishes. The two work as one.
Εἰς τὸ " «ε Τοῖς κατὰ πρόθεσιν κιλητοῖς οὖσιν. Ἢ θεία χάρις (δ) τῇ ἀνθρωπίνῃ χιρνωμένη () προθυμίᾳ, σώζει τὸν ἄνθρωπον. Διόπερ χαὶ ὁ τὸν Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα εἶπε" ε« Συνεργεῖ τοῖς χατὰ πρόθεσιν χλητοῖς οὖσιν. ν Οὐ γὰρ ἣ κλῆ- σις μόνον (πάντες γὰρ ἐχλήθησαν μὲν, οὐχ ὑπήχου- σαν δέ)" ἀλλὰ χαὶ πρόθεσις τῶν χεχλημένων τὴν σωτηρίαν εἰργάσατο. Οὐ γὰρ ἠναγχασμένῃ γέγονεν ἡ χλῆσις, οὐδὲ βεδιασμένη, ἀλλ᾽ ἑχούσιος. ΝΒ’. -- ΑΘΑΝΆΑΣΙΩ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ (). Ὅτι ἡ ἁμαρτία τοῦ θαγάτου χαλεπωτέρα. Εἰς τό" « Εἰ γὰρ τὰ ὀψώνια τῆς ἁμαρτίας θάνα- τος " ν καί" « Μὴ βασιλευέτω ἐν ὑμῖν ἡ ἁμαρ- τία " » καὶ πάλιν" «ε Ἰὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία. » Ἧ ἁμαρτία πολλῷ τοῦ θανάτου ἐστὶ χαλεπωτέρα. Διὸ χαὶ ὁ Παῦλος, ὁ μάλιστα πάντων τὰ τοιαῦτα διασχέπτεσθαι δεινὸς (), τὴν μὲν βασιλίδα εἶπε, . --- ΤτΗΕΟΝΥ͂Ι. μα (Ῥαμίϊ αἰοιμηιν; « φιὴὶ δεοιπά μηι ρΤῸρ- εἰίμηι τοσαιὲ δἰιπὶ ". » υἱνίπα σγϑιλλ Ἰυυπηδη τηΐϊδτὰ ἱπά . γα Δηϊ αν] Ρτοιηριϊυὐΐϊηϊ, βαϊνυαι ἰδεῖς ᾿οπιίποη). Οποεῖγοι οἰἰδπὶ ἀροβίο!ιιβ, αυΐ ΟἸιγίϑιυπν Παθαθαῖ ἰ . [- φυδηίαπι, ἀΐοουδιὶ : « Οοορογαίυγ ἰἶ., φυΐ βοουπάμπην Β Ργοροβί᾽υπι γοοδιὶ βιηϊ. ν ΝΌη δηΐη γ (οπηηθ δηλ νοοϑιὶ βυπηὶ αυϊάδιη, ηυη Οὐδάϊθ- γυηὶ νοοσδιϊοηΐ), γ Γὰπι δἰἴπ| ργοροϑίιυπ) νου . δ αυα ργοροιἷ οἱ δίυὐιπιὶ οὐδοφυθηαϊΐ ἰῃ γὸ- ἔδι δαί αἰδη ορογαΐαγ. ΝΟὴ δε ἷπὶ οοδοίδ εἐδὶ γορϑίϊο, Πι νἱοίδηί, δοὰὶ νου ηἰδγὶα ἃ Θροπίβϑῃθ. . -- ΑΤΠΆΝΑΒΘΙΟ ΡΒΕΘΒΥΤΕΒΟ. Ῥεσοπίμηι πΊΟΥΙΕ φγαυΐϊι ε. [πη αἰείμπι Ραπίϊ : « διρεπε μι μοσσι αὶ πιοΥδ' ..ν {πι: ε« Νὲὼ γὸ- σπεὶ ἱν υοὐὶς μεσεπίιπι ᾿Ἶ. ν τὶ Ὑπῦδηι Σ « διϊπιμάι αἰ δηὶ πιοτίὶς ὁεἰ ρεεταίμι ᾽. } Ρροσδίι} πη! αγδυ δὶ ποῦ. Οποοίγοα Ῥαυϊυβ ᾳυοηυδ, αυἱϊ δοουγηι Ξη οιμηΐυπὶ ἰΔἰϊα ΡΟγϑρίοογα ροίΐογαι, {Ππἰ φυΐάδιη Γερίηδηι τὸν δ᾽ ὀψώνιον, ὡς τοῦτον ὑπ᾽ ἐχείνην ταττόμενος (). (, ἐἰχὶι ; Ιδιδπὶ ΥὙΘΓΡῸ, δι! ρθη! "ἢ ]! τ, υδὶ φηὶ Βασιλίδα δὲ, οὐ διὰ τὴν ἀξίαν (οὐδὲν γὰρ αὐτῆς αἱσχρότερον)" ἀλλὰ διὰ τὴν σφοδρὰν τῶν ἁλόντων παχηΐν. Εἰ γοῦν τὰ ὀψώνια τῆς ἁμαρτία, θάνατος, μὴ βϑασιλευέτω ἐν ὑμῖν ἡ ἁμαρτία, ἢ τοῦ θανάτου, τοῖς γε νοῦν ἔχουσιν, ἀργαλεωτέρα. Εἰ γοῦν αἵρεσις προχέοιτο, χαὶ δυνατὸν εἴγ, ἑλοίμην ἂν ἀποθανεῖν μὴ ἁμαρτῆσας, ἣ ἁμαρτήσας μὴ ἀποθανεῖν. Οὕτω κοῦτο ἐχείνου δεινότερόν ἐστι, παρ᾽ ἐμοὶ χριτῇ. Ὃ μὲν γὰρ θάνατος ὑπ᾽ ἀναστάσεως σὐόεσθέσεται" ἡ δὲ ἁμαρτία χαὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν τιλωρηθήσεται ()" ὥστε οὐδὲν χερδάνῃ ὁ ἁμαρτάνων μὲν, μὴ ἀπο- θνήσχων δὲ (καθ᾽ ὑπόθεσιν δὲ εἰρήσθω), εἴγε χαὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν τιμωρίαν ὑφέξει. Καὶ ἄλλῳ δὲ παραδείγματι ἐναργεῖ τοῦτ᾽ ἐποίησε δῆλον, εἰπών" ᾿δης (μογίθπ}} ἰηΐγα ᾿Πυὦ (ρδούαιυπ) οΟἸοςαΓοῖ. Βερίοδηι δυΐθιη ροοοδίυπι ἔδοϊ!, ποη ἀϊχηϊιαιῖβ ογρο ( }}}} δὶ πὶ ὸ ἀδίογπιΐίυβ οορί(αγὶ δι! {πὶ ροι), ργορίθν υϑἰιθιῆθηβ ουδαϊθάϊ δια απ, ιοὸ ἥδ- ξτδηΐ, φιοϑουη μϑοοδίιη ΘΟσυραν"!. ΟὐυϑΓα ἱ ρΡθοσδιΐ βι!ρθηάϊιην ΠΙΟΓΒ , π γοβηδὶ ἴῃ νοθὲβ Ροεοδίυπ), τηογί, ἃρυἱ αι ϊάθιη αυΐϊθυς . ΠᾺ ΠΊΘΠΒ , θΓΔΝ] . ] ἱρί τ γ οριίο ἀδίυγ, οἱ ΠἸγὶ ροβ, δσυΐ θη πρὶ .}π, αἰ πα β ἃ Ρδούδίο ΠΊΔΙΘΓΘΙΙ, }}} δι Π})} ροςοϑῖο π|Γ- πὶ οἴπρξαγο. Τάηϊο ΠΠυ ᾿ὰς φγανίιβ, π} [- ἀΐς. Μοτγβ δη ἢ) ἃ ΓΟΒυΡΓΘοιΐοΠ δχϑιηρυδίυν: ἀ Ρθοοαίο Δυῖι}} ΘΔ πὶ ροϑί ΓΟΒΙΓΓΟΟ ΟΠ η; ρορη οχὶ- ξοιυν. ΝΒ ἰξίιασ ᾿μογὶ [ἀγγαὶ , } ρϑοοαγοῖ, δι} « Τὸ δὲ χέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία. » "Ὥσπερ Ὁ πιογίθῃῃ εἴυφεγοι ῳ (χ ἢ ρου! δὶ διθπὴ ἢος τοίνυν ὅφιν ἣ σχορπίον ὀδόντας ἣ χέντρον μὴ ἔχον - τας, δι᾽ ὧν τὸν ἰὸν παραπέμψουσιν, οὐχ ἄν τις φοόη- . ἤοιη, να], . λοι. νι, . δι. , ἀϊοίαπι ), ] φυΐϊάδιν δἰΐϑιν ροϑὲ γθβιγγθοι θη θη ΒΡ οὗ ππν .} { . ΑΙΪὸ φιόαιθ ὄν θιμὶ } (ον, χυ, δύ. ΥΑΒΙΖ ΠΕΟΤΙΟΝῈΒ ΕἸ ΝΟΤΕ. (ὃ) Ρτο ἀδέδειαν ἰάθη! οοι͵. Υυ} βλασφη- αν. βονςικ. () Ὡ θεία χάρις. Οομον ορίϑι. ϑργα }. δὦὲ }})ν.., ορίϑι. . οἱ ἰσεηφιι {}. ν, οἂρ. ΤΙ. λλιττ. () Ρετὺ χιρνωμένη εοἀ. δαι!ο. Ἰοαῖ χιρνα- μένη. . ὃ ρῇὺ γάρ ρομ! γοῦν. Υογδ. ὕ. ρυδὲ χαὶ “ι΄ ἡ. Υογο. ὦὐτν μὲὺ ἑχούσιος Πα οὶ ἐχοῦ τι. ῬΟΘΝ. () [ηϑογιριῖΐο βυμρίοίασ ὃν οοάίοα γαιίοαιο. Τ. () Ρτὸ ταττόμενος οο(. Υλ᾽. Ἰασῖι ταττόμενον. νόγβ. ". ροϑὶ αἰσχρότερος, Χά} χαὶ ἀτιμότερος. ῬΟΒΙΝ. (ὺ) Ἡ δὲ ἁμαρτία .... τιμωρηθήσεται. [{{π| ἰδαναηι ἢ ο(]. Ρᾶτγί. οἱ δαρμίθμαγ ὁχ οὐμΐσα Υαιὶ- ὃρ. Ροπδίπιι!. ΕΙΤ. . ΙΘΙΠΟΆΙ ΡΕΠΌΒΙΟΤΕ ὁσδιηρὶο ος ἀςοϊαγωνῖ Ἰάδη) Ἀροβίοϊϑ, οὐ : Α θείη, οὕτω χαὶ τὸν θάνατον, εἰ μὴ δι᾽ ἁμαρτίαν « δι Δ } ΠΙΟΓΙΪΒ δ᾽ μϑύρδίιπη. » (υδηιϑι!- βιούν ἰσί τ} ΒΟγρθηΐθη : Οογρίοι δ!) εἰ {{} : αδἰϊπηυἷο ἀἀϑι! . πιογαδηῖ ὙἹΓΗΒ Β. ΓΑΠΒΙπάἀμδ, ΠΕΙῸ ἔδοα ῬαΡιΪ πηοϑοϑὶ : δὶ ἽΠΟΓΒ ., Ϊ ἢ} ΟὟ ροσοδίαη) ἡΠδγϑίιγ, ἱπρογίογγι!ο διῖινο χερί θη ϑῖ : αϑοὰ προσάγοιτο, ἀδεῶς χαταδεχτέον " εἰ δὲ χαὶ ὑπὲρ ἀρετῆς, ἀσμενέστερον (). Οὐχ ἡγῇ τοῦτο δυνατόν: Μάρτυρας δέχου τοὺς μάρτυρας (), τοὺς χαθάπερ προοίμιον ἀθανασίας τὸν θάνατον ἀσπαπαμένους. ' οἰἴδίῃ ὕγο υἰγίαιε,, μή ο φιοφια ᾿ἰυεμίογο. ΕἸδγὶ πος. ποι ρο ρυ} Ταβίθβ δοεὶρα ΠΑ ΎΓΘ, ΠΝ Βοι) [Π} φῃογίθηι δι ρίοχὶ δῖ, αιδὴν δάϊίν ησυθιἀλπν ἃ ἱμηῃμογ Π} }. . .. -α ὈΙΟΝΥ͂ΘΙΟ ΒΟΗΟΘΙΑΘΤΙΟΟ. « Θι αοιηφμε υοἰμενὶ ἐς εἰ [αοἰαπὶ υοὐἧδ.", οἷς. » δα α αυϊάοπι ἀΐσηι δυπὲ {{Π|, «αἱ πϑίυγαὶ! Ἰοζα Ἰηδιαιἱἱ ἀἴᾳφὺς ἴθι} οποία [δοογυηι. Ηδυοσι δηΐην ἰ!] ΠϑῖΠΓ ᾿ρ Υἱγία ἢ} Θχδοίι οἱ ἴῃ ςοΓ- τυρίυμ ἰυἀϊείαιη : υυά (Οἢγίδιιι. αυοηϊα ἰρβ χ- Ἰιογί δι) ἢ . οἱ ΟΠ}}}} οαυ ρτοροδβιὶῖ, οὐ} ἀϊχὶϊ : ε θΘινηῖα φυφουπαυὸ ΥΟΙ Υ} ι}, ὧἱ (Δοἰδηϊ νο . [ - Δ Π, νῸ [}}} } } λο }}Π}.. ν οί ὁ σιμὰ ἀἰδιμο " ΓΑ , Π}} }}Π} δἱ ρίβιδιὶ δὲ ἢ}- "δε { Γοφυΐλιη, δά ἰάϊι : ε« ΠΠ: δμΐμ δι ἰὸχ οἱ Ῥγορ οῖ. » Ῥοδίδλαιϑη) νΘ γὼ οἰαιεσανὶ!, οἱ εἰ βίδιι ἰμ ο γι ἀοἰαρϑἃ ὲ παίυγα ἰοι ἢ, Υἷν - ἰυτἰ ποῖ ΟΣ (ΟγαΥΐ, : ἴὰ} οἱ ἰῈσ ϑογίρὶᾶ ἀμ ἐῖ. Ουϊὰ νὸτὸ ξὰ αυοάα Υἱο δῖα "Ομ } ΠῈ ἰγδ δι ϑδίοηθ, ρτομρ!ιδίατ οοὐϊαΐ σοι θη - ἀλ οδ΄ ρφαηαδγὶβ ᾿υμη Φιὶ οογγόοιὶο τοϑιϊ το, Αἱ φησι δϑυποφανι, ἀἰθθη : ε« Μοιϊοίιηι [οἰ υ Βαυγίοι!, δὲ γοι. ι βϑιιαϊδ δ: » Ἰγς ἰῃ ΛΟΓΓὼ ΥὙΘ δ ἰδ, υἱ δἱ νἱγίμ δ Βοιἶ ἃ ἰμ δον πἃ- ἀγα, οἱ ρὸγ ἰἐχθηὶ ἀοου} οδιημίίθεην., οἱ μὲ ργορ]!- ὑγΓαςοιίυμ (ὁοἰ . Ῥοοίᾳυλιῃ ἰφἰ αν σοἰόγυμι οχ αὐνθιὶ ΘάΓΠ ΘΙ) ΘΟ δϑαγίο οἱ ἀοφιιαῖα οοἷυ ἀἷ- ξιυ δι ηἃ δι}, : Υἱνοπΐ γαϊϊο Δ ποτ, υὰ δηξο ροιυ σομνθηΐδί, ψυδιη) ΠΟΠιἑἾ}).. μίμο , ἴῃ βαῃοιὶβ Ενδηρο ἶδ,, . μιδηύ διΐβ οἱ }, ῥΓοιη χα. . - ΡΑῦῸ ΒυΒΙΑΟΟΝΟ. ]η οαπιάεηι τέηι. ᾿ηΠ}}}}} θὲ: ϑαρίθιιϊα. , " σομοογίθι ἰοῦ πο Ορἰπὶοηΐυ, ἀυ νἱγίυ ἦν ἀοβη Π}} αὐ γὴ- Πι, ροτγίδοι ϑϑ } Ορὺ ἂμ ΟὨ) υι νου ἃ- ἴδπ; σοηδί εἰἰχὶς : « Θινηΐα φιπουπαυθ νοΐ - γἢ εἶδ υἱ (Δοΐδη! γΟ ᾿ΔΟ.}}), οἵ νο [Δοΐ 'ρ. » Μδιιἰ,. γι, . δόγϑιν. εἱ, . ΝΙΓ΄. -- ΔΙΟΝΥ͂ΣΙΩ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΩ. « Ὅσα ἂν θέλητε ἴγα ποιῶσιν ὑμῖν. » Εὐδόχιμοι μὲν οἱ τῷ ἐμφύτῳ νόμῳ παιδαγωγηθέν.- τες, χαὶ τὸ δέον πεποιηχότες " ἔχει γὰρ ἡ φύσις ἐν ἑαυτῇ τῶν ἀρετῶν ἀχριδὲς χαὶ ἀδέχαστον τὸ χριτῇ - ριον, ὅπερ καὶ ὁ Χριστὸς ἐν παραινέσεως μέρει χαὶ Β συμθουλῆς εἰσήγαγε, λέγων’ «ε Πάντα, ὅσα ἐὰν θέλητε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, χαὶ ὑμεῖς ὁμοίως ποιεῖτε αὐτοῖς. » Εἶτα δεικνὺς ὅτι χανώὼ) ἐστιν οὗτος χαὶ εὐσεδείας χαὶ φιλανθρωπίας (), ἔφη" « Οὗτος γάρ ἔστιν ὁ νόμος χαὶ οἱ προφῆτα:. » Ἐπειδὴ δ᾽ ὥχλασεν ἡ φύσις, χαὶ ἡμαύρωσε τοὺς τῆς ἀρετῆς χαραχτῆρας, ἐδόθη χαὶ ὁ νόμος γραπτός. Ἐπειδὴ δὲ χαὶ αὐτὸς παρεδάθη, ὁ τῶν προφητῶν χορὸς ἐνεχειρίσθη τὴν διόρθωσιν. Ὡς ὃὲ χαὶ οὗτος ἀπεῖπεν « Ἰατρεύσαμεν, λέγων, τὴν Βαδυλῶνα, χαὶ οὐχ ἰάθη " » δεῦρ᾽ ἐπεφοίτησεν ὁ χαὶ τῇ φύσει ἐνθεὶς τὰ τῆς ἀρετῆς σπέρματα, χαὶ διὰ τοῦ νόμον διδάξας, χαὶ διὰ τῶν προφητῶν χηρύξας. Ἐλθόντος τοίνυν τοῦ τῶν οὐρανῶν Βασιλέως, ἀναγχαίως χαὶ δόγματα οὐρανῷ πρέποντα ἐθεσπίσθη, χαὶ πολιτεία ἀγγέλοις μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις ἁρμόζουσα (), ἀρέ- σχουσα (θὅ), καθάπερ ἐν βασιλιχοῖς διατάγμασιν, ἐν τοῖς ἱεροῖς Εὐαγγελίοις διηγορεύθη. β ἦπ γερὶ ΝΔ'. -- ΠΑΥ̓ΛΩ ΥὙΠΟΔΙΑΚΟΝΩ. Εἰς τὸ αὑτό. Ἢ ἄῤὝῥητος σοφία, ἵνα μὴ ζυγομαχῶμεν, τί ἔστιν ἀρετὴ ζητοῦντες, τελειότατον ἔργον () τὴν ἐχά- στου βούλησιν πηξαμένη, ἔφη ε Πάντα ὅσα ἐὰν θέ- λητε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖ- τε αὐτοῖς. » Εἰ τοίνυν ἐν σεαυτῷ ἔχεις χαὶ τὸν χανόνα ΑΙ ΠΙΟΤΙΟΝΕΝ ΕἸ ΝΟΤΑ͂. () Ῥγὸ ἀσμενέστερον οἱ . υ μάρ- ἢ τυρας, Ἰδ Ροηϊὶ δῖ ], ἀσμενιστέον " εἰ δὲ οὐχ ἡγῇ τοῦτο δννατὸν εἶναι, μαρ. }υϑΝ. () ΕἸοσδη πλοχὴ ποϊδι δ ᾿η μάρτυρας ἤϊι Ποη μοίθδὲ ἰΐ [μΔιϊηα ἱμιοΓργροιίατοια δχρτίν!, ΒΡυγίοτὶ ἰυ νη χαγὶ οἰ χη εϑιυ ΔΟΟΙρΙΓΓ ΝΟΣ μιῸ μον (: ; μοδίθγίογθ, ὕγοῸ ᾿ΠΠ| φυὶ νοϑγι τι ι οορίδ- διθπὴ ἰ{}Π}} ΡΓΟΡΓΙ} σι }} οἰ δίσηασαῃι. αι ΤΤ. () Καγών ἐστιν οὗτος καὶ εὐσεθείας καὶ φι- λαγνθρωπίας. διὲς ἰάδπι Οἰνγῖϑι! ργαροθρίμι, αἰ [- εἰϑη ἈΠΠΠ| αυοὰ πο} }] Πδγὶ }} }Π σΠ ρΟΓΡι ερίϑι. . νοῦᾶὶ . χανώνα τῶν ἀρετῶν, ει χανὼν «ἧς ἀρετῆς, ορίϑι]. οἱ Δ}}} φνυ ι ργὸ Ομ ρδι- ( οὐμ δ [ Ρυθδαΐοαι. Ἤυο τλιηε Ομ Ἑσοπλραι Ἀπ||| εἴα! ὁοιρΘη ἸΟ -π}}. ]- εἷι Οτόρονγ. Ναζίδῃζ. ἰῃ Τειταδιίϊοιι. Τί χρηστότητος δόγμα συντομωτδρογ, Τοιοῦτος ἴσθι τοῖς φίζοις καὶ τοῖς πέϊας Οἵους σεαυτῷ τοὺς δὲ τυγχάνειν θέλεις, Καὶ συντομώτερόν τι τὰ Χριστοῦ πάθη. ἵἴλιττ. () Ργο ἁρμόζουσα εοἰ. Υαι. ἀρμόττουσα οἱ οαὐίιεἰ νοσρι ι{. ἀρέσχουσα. ΡΟΒΙΝ. () ᾿Αρμόζουσα, ἀρέσκουσα. Ῥοπιογίυβ πογιιὴ νου γοσυπιίίϑγα. εἷδὶ αυϊθυθάδηι [Γμπδμοϑὶιὶς Ιαράμιι), ἀγγέλοις μᾶλλον ἁρμόζουσα, ἣ ἀνθρώποις ἀρέσχουσα. ΒΕὶι ηυδ] [ ἰασαγοιιγ, [ νϑγιὶ : φιια ΠΕ Ν νοίϊιι σοπυεπίαί,, ημαπι ἱοπιὶπῖϑιι. μίασεα!, ΙΤΤ. () Ῥγο ἔργον ροιῖῖ οοἀ. γαῖ. , ὅρον εἰς. ει. ὅ. ῥγὸ ἐχν πᾶρΠὶ ἄν " νΓ. δηίδροη. ρ. ροϑῖ ἔχεις αἰ ἢ τὸν γνώμονα. ὙὸΓ. υἱ. ῥγο οἰχείω Γγί- υιῖ οἴχαδε. θυϑΝ. ἘΡΙΘΤΟΙΑΒῸΝ .. Ὺ. -- ΕΡΙΤ. ΠΥ. τῶν ἀρετῶν, μὴ παρ᾽ ἄλλοις τοῦτο ζήτει (), ἀλλὰ Α Ουδλγτα ] ἴῃ τὸ ἧρθυ [Ν}} ποτγιηαῖν. νἰγί παι (ἰ οὐ χρῶ τῷ οἰχείῳ θησαυρῷ. ΝΕ, -- ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ. Ὅτι ἀπὸ φιλαρχίας ἣ προλήψεων φύονται αἱρέσεις. τ Ἧ φιλαρχία ἁπάντων αἰτία τῶν χαχῶν, ἢ χαὶ τὰ χαθεσθῶτα ἀνατρέπειν πειρωμένη, δεινοὺς πολέμους οὐ μόνον ἐφ᾽ ἡμῶν, ἀλλὰ χαὶ ἐπὶ τῶν παλαιῶν ἐπιχωμάσαι παρεσχεύασεν. Οἱ μὲν γὰρ Πυθαγόρειοι σιγὴν ἡσχηχότες, τοὺς μέγα φρονοῦντας ἐπὶ εὐγλωτ- τίᾳ ἀπεχήρυττον. Οἱ δὲ Ὁμηρίζοντες, τοὺς Πλατω- νίζοντας διέσυρον΄ οἱ δὲ Πλατωνίζοντες τοὺς Ὁμηρέ- ζοντας ἀσεθδείας ἐγράφοντο᾽ χαὶοἱ μὲν ᾿Αριστοτελιχοὶ πρὸς τοὺς Πλατωνίζοντας ἐπα πεδύσαντο " οἱ δὲ Στοῖ- χοὶ πρὸς τοὺς ᾿Αριστοτελιχοὺς ἐφράξαντο. Ἐπιχου- Β ρείων δὲ, τῶν τῇ χακχίᾳ ἐπιχουρῆῇσαι τολμησάντων, χαὶ μεμνῆσθαι ἀτοπώτατον. Καὶ ἐπὶ τῆς ἱατριχῆς ἃ τὸ αὐτὸ ἐπηχολούθησαν. Οἱ μὲν γὰρ Λογιχοὶ τοὺς Μεθοδιχοὺς () ἐστηλίτευσαν " οἱ δὲ Μεθοδιχοὶ χατὰ τῶν Λογιχῶν ἐφράξαντο. Οἱ μὲν γὰρ πολλὰς χαὶ ποιχίλας ῥίζας ἔφασαν τῶν παθῶν " διὸ χαὶ ποιχί- λοῖς ἐχρῶντο βοηθήμασι, τὰς ῥίξας πολυπραγμο- νυῦντες τῶν νοσημάτων, χαὶ οὕτως ἀναστέλλοντες τὰς πηγὰς τῶν παθῶν. Οἱ δὲ δύο μόνας αἰτίας ὡρί- σαντο, στέγνωσιν χαὶ ῥῦσιν᾽ διὸ χαὶ τὸ, ἢ χενωτέον, ἢ σταχτέον, ἐδογμάτισαν. Οἱ δὲ Ἐμπειριχοὶ χαὶ τού- τους χἀχείνους ἔσχωπτον. Εἰ δὲ χαὶ τὰς τῶν ῥητό- ρων, χαὶ τὰς τῶν ποιητῶν, χαὶ τὰς τῶν συγγραφέων πρὸς ἀλλήλους διαφορὰς εἰπεῖν ἐθελήσαιμι, πολὺς χαὶ λόγος χαὶ χρόνος ἀναλωθήσεται. Καὶ θαυμαστὸν οὐδέν. “Ὅπου γὰρ οἱ φιλοσοφίας ὀνόματι βρενθυόμε- νοι οὐχ ὥχνησαν διαπρύσιον χαθ᾽ ἑαυτῶν χινῆσαι “πόλεμον, σχολῇ γ᾽ ἂν τοῖς ῥήτορσι χαὶ τοῖς ποιηταῖς ἐμέλησεν εἰρήνης, οἵ γε χαὶ πρὸς τοὺς ἐγχράτειαν, γαὶ δικαιοσύνην, χαὶ σωφροσύνην ἐγχρίνοντας Σω- χοατιχοὺς διεφέροντο, οὃἧς Πλάτων ἐχχωμῳδῆσας ἐν διαλόγοις, ἀνεχωμῳδήθη παρὰ τῶν Κυνιχῶν, ὧν εἷς ἣν χαὶ Λουχιανὸς, ὁ τοὺς διαλόγους χατὰ πάντων ὁμοῦ σχεδὸν τῶν τε εἰρημένων, τῶν τε παραλελειμμένων συντάξας. Ὃν οἱ μὲν Πλατωνι- χοὶ (). διὰ τὸ τοὺς παρὰ τῶν ποιητῶν ἀναπλα- σθέντας θεοὺς τεθεατριχέναι, ἀπεδέξαντο. Οἱ δὲ τῶν ποιητῶν τρόφιμοι δύσφημον ἀπεχάλεσαν " δεινῶς Ῥτγοίδοιο [}})}, ηοἷ ἃρυὰ δ᾽᾽υϑ } ": γοὸ, } ΡΓγορτίο {Π ΓῸ Γ. ΕΥ̓͂. --- ΠΑΒΡΟΟΒ.“Ξ ΒΟΡΗΙΤΑ͂. Αὐ απιῤὶιίοπα αμὶ απίϊεὶραιὶς ορὶπἰομ μα παδοὶ ἰα- Γαξ. ς ΑἸθ ἶο οἐὲ ᾿προγδηΐ ουρὶϊ , ΟἸὨΉἢΠΠΊ } ΠΙΔΙΟΓῸΠ, οἰΐϑιη "θη ζ..) ἐομδιίυϊα ΘΥ̓́ΘΓΙΘΓΟ ᾿ οοηδίυν, φήανία " πο δου ΠΟϑΙΓα ΘΙ ΠΟΥ", οἰἶδη) δηιΐᾳυ} (οπρογῖθι} ἰηνοχὶϊ πῃ ΓῸ [}}- . Νά Ργιπδφογεὶ αυϊάσιη, οι) ἱρὶ } η{{π|η| οοἰαγθηὶ, ] ιἰ οἰοσυδηι πιαβῃ! ἶσα Γ- υδηῖϊ, γοριι ΐαθδμ!: Ηοπιοῦὶ δυίοιη βιιάϊοαὶ Ρ]αἰοηὶ ς. ἰγαδισρυδηι : ΡΙδίου ΙΒ νὰ γῸ ϑθοίλιογοβ ἢἤο- πο γὶ βιμἀϊο ἱπιρίοιι} ἀἴ ΒΕ ΒΘ θδηϊ : οἱ Ατί- διοίο οἱ αυΐάδηὶ δάνογϑιιϑ Ρ]αἰοηΐοου ( ρἰΝ]]Π}}}. Ῥυρηδῦδηϊ : διοίϊεἱ γγὸ οοιίγα Ατὶ βίοι! ο Δ Γιὰ - υνδνιυγ. Ερὶσυγοοῦαηι δυΐδη), υὶ νἱ ραϊγοοὶατὶ ι] διιηῖ, οἰΐδιῃ πηοη(ἰοΏ οι [] ἰηἀϊᾳηνν . αθδυγάνπ) , δε οἱ ἴῃ δγία νη θ ἶσα ἴδηι βϑοίαιϊ- βυηιί διυάΐι. Νάιη Γιορίοἱ αυΐϊίδιῃ Μεοιοάϊΐςο ἰη- δοοίδθαπίιγ, Μοι!ιοάϊς! τ γὸ σομιίγα [,υρῖΠ ἃΓ- πηδυϑηϊ. ΑἸιογᾷ δηΐπὶ δοοίδ πλ} νᾶγὶ γδήΐσθα. ἸοΥθοῦυπῚ] δἰοθδῖ: Δυλργορίοῦ οἰΐατῃ νδγὶΐ, Ὀϊου δοίη ἀΧχ}}}}, }}}ςἷ ΓΔά ΤἸΠΟΡΌΟΡΙ [ἢ- ευϊογιι πὶ ᾿μ ΓΘ , } [Ὁη ΠΟΡΌΟΓΩπὶ οὔ- δ ΓΘ η. ΑἸΙΟΓᾺ νθγο, ἀϊ ἰδηΐιν δαυ (οὔ ἶ- υδηϊ : δδιγὶ οἰοη ΠῚ δἶνα δοηβεὶραιοπαπι,, αἱ ἢιιχὶο- "θη. πὰ ος ἀοξη)δ ἰγδάϊἀδγιηῖ, δὺ ονδουδηᾷιὴ, Δ} ᾿η}ΠΠδληάυην. Επηρίτὶ οἱ δυῖθι) ἴπῈ ι πὶ | ἀδγίβογυηι. θυοά ἱ οἱ ογαϊογπη), οἱ ροσίαγυνν, οἱ Ἰιϊδιογίὀογυηὶ ἰηιογ σοηιθη τ η οἱ ΘΟη ΓΟΥΟΥ- δἰβ ογδιίοῃθ ρουβοαιῖ ν]} }, τ} ΠΔ δὲ Ὑ ΎΓθΟ ΓΙ οἱ ἰϑιηροῦϑ. τ} οοηϑυπηογοῖιγ. Εἰ αἢ}}}} δύθ μἱ τί . θιδηᾶο δπΐπι ἐ}}}, αυΐ ΡΒΠΟΘΟρὨΐ ποπιὶπθ τηδρηϊοα οὔδγοῦδηι, ἤυπ ἀμί αγι! ΠΠρΡΙΔΟΔ}} δύνογϑυβ ἰηνίοθιηῃ πόνύογο Β]Πυπὶ : υΥἱχ μοίυϊι βοῦν, υἱ ογδίογίθιι οἱ ροδίΐϊβ ρᾶχ ογ , ( οἰἴαιῃ οὐ ϑοεγλιςῖ, ΐ ἰοιηρογαπιίαιι οἱ }ι}- εἰδὴ οἱ πιοάαϑιΐαπιὶ ἴῃ ρτοιΐο Δ Ὀυ γι, σου ΘΠ - Π : ΘρΟΓυηΐ : Ρίαιο ἰῃ Ὀ᾿Ιορῖ ἀογίἀθι, ἶρβε φιοψ!υδ αυ ἀσΓγίθιι ἃ ΟΥηϊοὶβ : ΠΌΟΓΩΠῚ Ὀυπιογο υοΐληι} οἰ πὶ {Π, }} εἰφίοσοβ σοηίΓὰ ΟὨΠ ὈΓΟρΟΠΊΟΙΪ.Π), } ] } } «ἰ ], γὰρ τοὺς παρ᾽ αὐτῶν ἐχθειαζομένους θεοὺς ἐξεχω- Ὁ υλιη } οη}] δυηϊ, σοπιροδυϊ!. Ουδῖη ΡΙλ - μῴδησε. Τίς οὖν τολμήσει τὰ τῶν Ἑλλήνων πρε- εἷοὶ φυϊάδπι Οὗ ἰά αιΐῖα ἃ ροσθιῖ οι οἰ ΥΑΒΙΖ ΓΧΕΟΤΙΟΝΕΒ ΕΤ ΝΟΤΑ͂Ι. () Τοῦτο ζήτει. Νοὴ :γοηΐα }Π||||, απούν ἰρδὶ εἰρη} }Ππ|, ΠΡ . [ἢ μυϊθϑιλιὸ ΠΟδΓᾺ ὨφΌΘΠ. , δοηιθηιἶ ϑι δια. ἢ). Βι } δἱ Αυνθγοσ ἰῃ Πέχαρσπιον. ἵιττ. () Οἱ μὲν γὰρ Λογικοὶ τοὺς Μεθοδικούς. Με- ἀἸογ) ΔΩ } {π| Γ ΘΓΔΠὶ δθοῖμη : [υορὶοὶ, Μὸ- τού τοὶ, Εἰρίγίοἱ. Αιδοιΐυ αγγρ!ο ἰθγηλε}} : Ττὶρίου φιοφηθ [ογηῆῖα ηιεαεπαϊ : (}οῖ [Γμορος, αὶ Μειλοίος, σμίφιο Εαρεγὶεπίΐα ποηιθη, Ὦ. Πιεγοιγην δά Ραυϊΐηυπι : ε Τάοοο,, παν ἐδ " .{|., {υογῖ δ. πεῖ ἡ ΟΓ Π}}}} νοὶ {}}}}}ἃ Φεῖ, οἱ ἢν ΓΘ ραγία δ ΠΠΓ : τὸ δύγμα, τὴν μέθο- οον, τὴν ἐμπειρίαν : [ ἀθεγεία!}) Υ} ἀοοίγηιάμι, γλιϊοηθῖη οἱ Θχρυγίθη πὶ, εἰ] δόγμα νοῦλιὶ αυΐ ΔΠΠᾺ λόγος. (). ϑαγροιιυ ϑοιμηιοι Θρ] υμ ροθι ἢδ τὸ πιράϊεα. Ἀιττ. Ομυοά Π[ογο, αἰ ἡ] οι ο( δ, δἰηρίοχφις Επιηίγῖσα [ραπά!!. διιηρ σθον σοσλῖ Εἰ ρί τ οδιη . ἢ τἃ ΠΟ } }}}- (ἴἰἃ ( ολι οἱ γδιϊοι , Τα πίνε! Οὔπαγνα! ον. οοἰδειϊοπα διχυὸ πο τἴσνα Θχ Θα θ ον ἢ δῖνα οχρο- γἱδηεία ( εὐ πουο Ἀεοορὶ! ) αἰλιιΓ, ΒΙΤΤ. () οι. αρ. ἰμ. Ἰ)ὰς. τὶ τν, Νοιληάιηη ὁχ [ ᾿γυ}}} ὁ} . ΒΆΠ ΠΘΓΙ πῈ ΠΟΘΙΓΪ. δἰἶδι} }}- ΡΟΥΙ ΧΟ Ο Δ | ΘΟΠ } Ππ|η}). ( να ἃ γι η οὔ μούοχϑ Ποῃοο ἃ: ] ὁπ οἱ Βα ποδη:ο. ἴλ{τιτ.. . ΙΘΙΏΘΕΆΙ ΡΕΠΌΒΙΟΤΕ ἰη τ(ῃδδιγο ἀδγί δι ργορίναν! ἰ ἰγϑιίίυχ, ὃρΡ- Α σθενόντων εἰπεῖν, ὅτι πολλοὶ παρὰ Χριστιανοῖς μτουδτγυηὶ ; ροθίϑγιιπη δυΐθην ΔΙ πηπὶ ἰηίδιη πὶ ἀθοἰα- γΆγιηῖ. ἀγανίον δηΐ μογϑίγηχὶ , ἰρδὶ ἸΏΔΘΉΟΡΟΓΟ νΘηΘΓΑ Ὁ, ἀ. Ὁ ἰᾳὶ τ} ΘΟΓΙΙη,, «ἱ ραφλι δ ΦΙΠΡΙ δΟΙΌΠΕΠΓ., } που . }}- ἐογα, " ἃρι ΟἸγἰβιίδποθ ΠΌΓΟΘ ηδίδ , οὐ νἱάθαϊ οἰΐλη δρι αἱρέσεις ἐτέχθησαν, τοσαύτας ὁρῶν χαὶ παρ᾽ ἐχεΐ- νοις διὰ φιλαρχίαν (χρὴ γὰρ τἀληθῆ λέγειν) τεχθεί- σας; Εἰ δ᾽ αὕτη ἑξοστραχισθείη ἐχ τῶν ἀνθρώπων, ἐλπίς ἔστι χρηστὴ, πάντας εἰς τὸ θεῖον χήρυγμα ὁμοφώνως χαὶ ὀρθοδόξως συνδραμεῖν. ἷρθοθ Οτγῷοοβ ψυγορίοτς δηιθὶ ἴοι πὶ δὲ ἰμρογανΐ βίυάΐι πὶ (νόγὰ οηΐπ ἀΐσαγα οροτΓίθι) πλιὰ :᾽ ΥνΘ]ῚῸ ᾿ς ἀχρο γί αχ τοῦ [ )}, δΡ ὕοηᾶ |, υτὸ αἰ Ομ ἰῃ αἰνίυνν (ναμ } μγβοοι τιν απδη πὶ Θ᾽ ΟΥΙΠΙΟὕοχο σΟηβθηϑι σοι ν ΘΙ ΓΘηϊ. ΖΔ ὑΥ]. -- ΡΕΤΒΟ ΒΟΠΟΙΑΘΤΙΟΟ. Ἑαάοπι ( τα. . Δυὶ ὁχ Δηιθἰ ἰοη, χ δηιἰοραια αἰΐᾳψια ορὶ- εἷοιθ, ἀυδυυβ ὀχρυφιμῖυ {ΠΠ|}Π}Π|}. Δδοι Ομ} , ἢ γόβοβ οἱ Β( ΔΓ ΓΟΓ. Νά ] ἰὼ Νῴῷ'". -- ΠΕΤΡΩ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΩ. Περὶ τοῦ αὐτοῦ. Ἢ ἐχ φιλαρχίας. οἶμαι, ἢ ἐχ προλήψεως, δύο δυσχαταγωνίστων παθῶν, τὰς αἱρέσεις τετέχθαι. Οἱ μὲν γὰρ ἐν τοῖς ὑπηχόοις μὴ ἀξιώσαντες εἶναι (), ϑδυθυϊογυιη . νοῦ φῦ διιΐπηο ποη ροίι- ἢ μηδὲ χαταδεξάμενοι, νεωτέρας διδασχαλίας σπέρμα τιηῖ, ποαυθ ἱπρογ Ὁ! Θχοίρογα, πον σοί γί ] ΘΠ. ΠῈ ΒρΑΓΒΟΓΙΩΙ, ἰηῃ ᾿Ϊ ΟΟι δι} { η, Ρογιρληο! (οὐ χηλι. ..Υ..--- ΑΘΑΜΑΝΤΙΟ. Βαΐοιη ἀ Τὸ. Ουϊά δδο πιϊγϑγίβ, δὶ εἰἶδι) ρυϑὶ ϑαἰ γδίογὶ ἴῃ ογποη δάνθπίιη πιυ}! ἰΙΓΌ Θηδία! δβυπὶ, ἀϊαθοϊο, φυΐρρα υΐ δι ρδγδβρίουθ ἃς ἀΐδβϑγια δι} - Υἱββϑαί, οπηηἷῃο [τἀ οἷο οἱ ἀδιηπαιϊοηΐ βυϊ͵δοίυη) ἰγὶ οἱ ρωηε ἀλίυγυπ), ἀβι]πδηῖ, υἱ Υἱ}}- ὁδὶ πη] δυρρ οἰογυπὶ ἷ ΡΥ οἶρ ᾿ιαῦθαι, οὐηὶ δηῖ ἱρβίυϑ συοφιὸ διἰνθηΐίι πὴ ἤθη Ρϑυσα οχϑιοτῖπι ἢφτοβ ἢ ΝΔη) ρΑΓΙΪπὶ ΠΟὨΝΠ χαταθεδλήχασι, τοῖς χαθεστῶσιν ἐμμένειν μὴ χατ- αξιώσαντες ().
◆
Modern English Latin / Greek Original
On the text: "And we know that all things work together for good to those who love God, to those who are called according to his purpose" [Romans 8:28] .
Divine grace, joined with human resolve, saves the person. This is why the one who had Christ speaking in him said: God works with those who are called according to his purpose.
Not the calling alone — for all were called, and not all obeyed. But the resolve of those who were called worked together with the grace extended to them to bring about their salvation. The calling was not forced or compelled. It was an invitation; the response was free.
This is the mystery: grace does not override the will, and the will cannot achieve what grace alone accomplishes. The two work as one.
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.