Letter 52

From: A papal legate [likely the deacon Dioscorus, one of the legates sent to Constantinople] To: Hormisdas, Pope of Rome Date: ~519 AD Context: A travel report from one of the papal legates describing their journey east — through Aulon (Albania), Scampis, and Lychidus (Ohrid) to Thessalonica — a rare firsthand account of diplomatic travel in the early sixth century. The unspeakable mercy of almighty God and His kindness, which He mercifully pours out upon the human race, cannot be measured by human strength or expressed in words. It is enough simply to wonder at His marvels with devoted hearts and to know that all good things hang upon the remedies of His grace alone. This is proven every day. Yet I venture to say, my most blessed lord and pope, that the present cause surpasses all that came before — a cause which God has reserved for your times and your merits. What happened at Aulon, what at Scampis, what followed at Lychidus — I reported in my earlier dispatch. We have now arrived at Thessalonica. The reception we encountered there, the difficulties we faced, the negotiations we conducted — all this I set before you in this account. [The letter continues with a detailed narrative of the legation's progress through the Balkans, documenting both the enthusiasm for reunion among the orthodox and the resistance from those still loyal to the schismatic party.]

Ineffabilis dei omnipotentis misericordia et pietas eius, quam super huraanum genus clementer effundit, humanis uiribus aestimari non potest nec sermonibus explicari, sed sufficit eius tantum mirabilia deuotis sensibus admirari et scire omnia bona de eius tantum gratiae pendere remediis. 2 est ista cottidiana probatio; audacter tamen praesumo dicere, domine meus beatissime papa, quia praesens causa praeterita cuncta transcendit, quam deus uestris temporibus et meritis 3 reseruaait. quid in Aulona sit actum, quid Scampis, quid Lignido . fuerit secutum, anteriore significatione suggessi. ad Thessalonicam peruenimus. quas intentiones habuerimus cum episcopo Thessalonicensi et quae dicta fuerint uel etiam constituta, harum portitoris uiua insinuatione discetis; quod tamen non oportet praeterire silentio, insinuare non differo: 4 post multa certamina praefatus episcopus ratione conuictus libellum subscribere uoluit; sed quia episcopi, qui sub eius sunt ordinatione constituti, omnes non aderant, in praesenti hoc conuenit, hoc promisit, ut post dies sanctos uno ex nobis a sede Constantinopolitanae urbis directo congi^egatis episcopis, qui in eius sunt dioecesi constituti, libellum subscriberent. 1 repletam 7, corr, o 4 K lui' F per V: domiDO Car.; ego PiiUionem inserui 1C7. Dat. ut ep. 160, Edd. Car. P 493; Bar. ad a. 519, 42; CollecL Concil.; Thiel 658. 7 pvllionkmssvbdiac V 8 deo F, corr. 0 11 deuoti F, corr. o 16 aula nasi tactum V, correxii aulone sit actum Car. 17 Lignidi Bar. 18 ad o: a F thesalonicam V 20 portitotoris V 25 unum F, corr. 26 constantinopolitana nrbe F, eorr. o 27 dioeccesi V Epist. CLXVI 4 — CLXVn 8. 619 quod cum dei adiutorio credimus esse complendum. haec sunt Thessalonicae constituta. uestris orationibus commen- »5 dati ad Constantinopolitanam peruenimus ciuitatem secunda feria hebdomadis authenticae. decimo ab urbe praedicta 0 miliario sublimes et magnifici uiri nobis occurrerunt, inter quos sunt magister militum Uitalianus, Pompeius et lustini- anus; secuti sunt et alii senatores multique, <qui> catholicae fidei calore ac desiderio redintegrandae pacis ardebant. quid plura? cum summis paeneomnium gaudiis ingredimur ciuitatem. 10 alia die, quod est tertia feria, piissimi principis praesentamur 6 aspectibus. cunctus illic aderat senatus, in quo conuentu erant et episcopi quattuor, quos episcopus Constantinopolitanus pro sua persona direxerat. obtulimus beatitudinis uestrae litteras, quas clementissimus princeps cum grandi reuerentia 15 suscepit. dicta sunt, quae ante examinationem causae oportuit intimare; mox causa coepta est. hortabatur nos clementissimus 7 imperator hoc dicens: *uidete ciuitatis huius episcopum et inuicem uobis pacifico ordine reddite rationem*. nos e contra respondimus: *quid imus ad episcopum certamina facere? 20 domnus noster beatissimus papa Hormisda, qui nos direxit, non nobis praecepit certare. sed prae manibus habemus libellum, quem omnes episcopi uolentes sedi apostolicae reconciliari fecerunt: si praecipit pietas uestra, legatur, et si est in ipso, quod ignoretur aut uerum esse non creditur, 25 dicant et tunc ostendimus nihil extra iudicium ecclesiasticum in eodem libello esse conscriptum, aut si illi possunt docere, quia non conuenit religioni catholicae, tunc nobis incumbit probare*. relectus est libellus sub conspectu principis et 8 senatus. nos statim subiunximus: 'dicant praesentes quattuor 4 fP ebflis V, pro feria etiam infra compendium ff- adhibens 7 mul- ti({ue <qui> scripst: inultique F, multi qui 8 ac Bar.: in F 9 pura V, OT corr. a summis o^: sumus V 10 quod V: quae o 12 iiii V episcopos F, corr. 13 beatitudini F, corr. cod. Angelic. 16 caepta V 18 racione F, corr. o e Car.: et F 20 hormida F 24 credatur p or 25 ostendemas p' 29 iiii F 620 Saggestio Dioscori ad HormiBdam episcopi, qui adsunt pro persona Constantinopolitani episcopi, si haec, quae in libello leguntur, gestis ecclesiasticis 9minime continenturP responderunt omnia uera esse. post quae nos subiunximus: Momne imperator, et nobis grandem laborem episcopi abstulerunt et sibi conuenientem rem fecerunt & dicere ueritatem'. mox clementissimus imperator his, qui aderant, dixit episcopis: *et si uera sunt, quare non facitis?* similiter et aliquanti de ordine senatorio dixerunt: ^nos laici sumus. dicitis haec uera esse: facite, et nos sequimur*. lOintermissa quarta feria episcopus Gonstantinopolitanus in palatio consuscepit a nobis libellum et inprimis quasi temp- tauit epistolam potius facere quam libellum. sed non post multa certamina hoc conuenit, prooemium modicum facere et subiungere mox libellum, quemadmodum uestra beatitudo dictauit. subscriptio ab eodem facta est libello conueniens, i.s similiter et datarium, cuius exemplaria et graece et latine 11 apostolatui uestro direximus. post factum libellum nomen Acacii de diptychis est deletum, similiter et Flauitae, Eufimi, Macedonii et Timothei, et non solum hoc in ipsa sola ecclesia, in qua episcopus manet, uerum etiam per omnes ecclesias 20 cum grandi diligentia deo adiutore suggerimus fuisse factum. similiter deleta sunt de diptychis Zenonis et Anastasii nomina. 12episcopi diuersarum ciuitatum, quanti inuenti sunt, libellum similiter obtulerunt et cum grandi cautela suggerimus custoditum, ne quis nobiscum communicaret episcopus, qui 25 libellum primitus non dedisset. pari modo et omnes archi- mandritae fecerunt. apud quos archimandritas et certamina nos habuisse suggerimus dicentibus illis: ^sufficit, quia archi- episcopus noster fecit; nos factum eius sequimur'. quid amplius? post multa certamina ipsi quoque ratione conuicti ao ISlibellos modis omnibus obtulerunt. post haec omnia in Epist. CLXVII 9-17. 621 eeclesia deo iuuante processimus, sed qualia gaudia facta 8int unitatis, quemadmodum deus benedictus sit, quae laudes quoque beato Petro apostolo et uobis relatae sint, ipsius actionis consideratione perspicitis, quod mea lingua non ualet explicare. nihil est subsecutum secundum uota inimicorum, 14 non seditio, non effusib sanguinis, non tumultus, quod ueluti terrentes inimici antea praedicabant. ipsi quoque ecclesiastici Constantinopolitani admirantes et deo gratias referentes dicunt numquam se meminisse nullis temporibus tantam populi multitudinem communicasse. his adimpletis etiam clementis- 15 simus imperator ad beatitudinem uestram sua scripta subiunxit ordinem rei gestae significans, similiter et uir reuerentissimus lohannes Constantinopolitanae ciuitatis antistes. noueris etiam et sacra generalia esse <6>dicta atque credimus deo propitio et iiestris sanctis orationibus per uniuersas prouincias quantocius destinari. haec Constantinopoli gesta sunt. est nunc del6 Antiochena ecclesia tractatus et ideo adhuc laboratur, quia necdum persona congrua est electa. oret ergo beatitudo uestra intentius, ut deus, qui uestris precibus exoratus Constantino- politanam ecclesiam apostolicae sedi restituit, ipse et dignam personam donet in Antiochia ordinandam et assiduas adunet ecclesias. rescribe<re> episcopo Constantinopolitano si uideturlT beatitudini uestrae, facite mentionem damnationum Seueri et illonmi, quos nominastis in epistola illa, quam scripsistis ad secundam Syriam per lohannem et Sergium monachos. hoc ipsum et ad imperatorem rescribentes si feceritis, uidetur mihi necessarium esse * * 1 ecclesiam Car. processimiss. & F, correxi: processimus et uulgo 7 praedicebant edit. regia 9 ullis 14 edicta Thiel: dicta F, edita Bar. 16 constantinopoll V corr, o est scripsi: et V Car. 17 tractatnr Car. 22 rescribere scripsi: rescribe F, rescribite Car. 24 scripsiati F, corr. p 26 ipsnm {uel ipsud) et Thiel: ipsum det F uerba hoc ipsum et ad imp. rescribentes seiunxi ab eis quae antecedunt, aed post necessarium esse aliqua excidisse uidentur 622 Hormisda lustino Aagusto