Letter 240

From: Unknown correspondent To: Pope Hormisdas, Rome (Justinian/Justin) Date: ~515-523 AD Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I. [This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]

Hormisdae papae ad Justinum Augustum. a. 521 d. 26Mart. ^O. Eum laudibtts humanis non egere neque illas quaerere, sed se tamen ab eo tau' dando ei extoUendis meritis ejus temperare sibi non posse ait. Quae merita tiinc pluribus exsequitur (n. 1 — 3), utque deinceps obstinatorum pertinaciae non cedai hortatur (n. At et h), Denique se causam eorum^ qui indulgentia digni sint, Epiphanio Constantinopolitano commisisse significat (n. 6). Hormisda Justino Augusto. 1. Scio quidem, venerabilis imperator^ clementiam tuam con- scientia boni operis tantum esse contentam^ nec in his^ quae pro catholicae Ecclesiae unitate disponitis, humanis laudibus indigere^ ne^) magni studii gloria non digna remuneratione vilescat. .Quanta est enim circa eum humaui summa praeconii^ cui contigit terrarum regna committi^ quum^) obnoxia sint blandimenta adulationis suspi- cioni^ quae humilitas detulerit imperanti! Et alias secundum evan-^***^^- gelicam traditionem necesse est, ut fructu supemae remunerationis careat; qui retributionem laudis exspectat. Hinc mansuetudinem vestram omni bonitatis perfectione poUentem ad Deum universa, quae memorabiliter facitis; referre non ambigo^ nec caduca cogitan- tes ab illo exspectatis pro actuum vestrorum retributione mercedem, quem bonorum omnium constat auctorem. 2. . Et tamen ego divinis, quibus obsecundo, convenio institutis, ne religiosa conscientiae vestrae beneficia comperta dissimulem, ne tacitumitas mea, quae vobis crescit ad gloriam, mihi, quod absit, vertatur in culpam. Novi enim de ilKs decem Domini et Salvatoris « J'?^' nostri pietate mundatis, quia et novem sunt nota ingratitudinis im- probati, et unus testimonium fidei et merito^) receptae salutis re- tulit, qui gratiarum actionem sanatus exsolvit. Exsequor exempla quae didici, et quod per officii mihi crediti materiam praedico, sub 140 ') G^ nec, quod correximuB. Forte quis malit nec magni studii gloriam ... vilescere. Ed. et magni (ad marg. ne). Mox ed. retribtUionis laudem ... religiosae ... conferta. ') b seq. merita. Minus ambigua esset haec verbornm constructio: unus fidei et salutis merito receptae testimonium retulit. a. 521. occasione litterarii sermonis exhibeo. Ago graidas quantas^) hnmilis possum^ etsi quantas debeo, uon possum. Sed solatium mihi est^ quod de beueficiis mecum vestris mundus exsultat^ et lacerata hacte- nus Ecclesiae membra ad compagem suam revocata gloriantur. Re- duxisti populis fidem; persecutus errorem; inclinata est superbia inimicorum Ecclesiae Dei^ et humilitas erecta fidelium. Magna res tibi contigit, imperator^ magna in te emolumenta cum potestate coierunt. Quae mereariS; inteliige. Non exiguam in te partem boni Joh. operis illius, quod vadens ad coelos Dominus noster Jesus Christus ' ' contulit; transtulisti : nam pacem^ quam ille disdpulis dedit, per te mundus invenit. Non est dubium congratulari tibi angelos coeli; ^^^' nam si juxta assertionem evangelicam laetitia est eis de uno pecca- tore salvatO; quae potest esse populo? Salve Ezechias praesentis aetatis! Nam etsi fuerunt ante eum reges Juda^); qui facerent, \o^f ^^^^ tamen eorum dissipavit excelsa. Tu quoque schismatum et superbiae dissipator et cultus veteris restitutor, praesume tibi simili- . tudinem^) illius annorum augenda curricula, qui operum ejus imi- taris exempla. Et haec omnia, quae ad majus gloriae tuae spectant augmentum; non stimulo adhortationis alienae, non ullis precibus excitatus aggrederis: solus tibi in consilio Deus. Non est; qui se^ participationem tanti operis tentet inserere: tibi debes actionis hnjus studium, tibi bonae actionis efiectum! 3. Tu me, venerabilis imperator, Ecclesiae vulnera tam longa moerentem ad spem reddendae salutis animasti. Tu me poet tam continuos turbines jam pene desperatione cessantem ad novam tran- ep. 42. quillitatem directis ultro piis litteris excitasti: hoc quoque procnl dubio divina intelligentia conferente, ul^ inter ipsa tui principatns exordia fidei ejus dicares obsequimn, cui acceptum debebas impe- rium. Sed qui te ad incipienda haec non potui primus impellere^ nunc majore fiducia tantis beneficiis compellor provocatus orare, ne patiaris in re tam boni operis esse defectum^ ne manus, quas ad Deum erigis, a coepti operis perfectione suspendas. Negare non possum proDomini nostri haec me afiectu .et unitatis exposcere: sed fateor et saluti tuae pro tanta mansuetudinis gratia haec studia me Yo *22 ^®^^^^- Scriptum est enim, quia qui perseveraverii, hic saivus erii» reclum ante conspectum Dominiy et v. 14: Excelsa autem non abstuiit; item 4 Reg. 14, 3 de Amasia: Et fecit rectum coram Domino^ nisi hoc tantuniy quod excelsa mom absiulit; et de Azaria 4 Reg. 15, 3 et 4: Fecitque quod erat placitum ewam Bih mino^ verumtamen excelsa non esi demolitus, Quocirca et rectum et quod ent placitum coram Domino ad^ere hic liceret. Deinde G* a* sed quibus te ad incipienda, et ed. perseveratferii usque ad fi^ea sahus. 4. Nec vos aliquorum obstinatio reddat a proposito pigriores. a. 621. Durum est, ut efficaeior sit eorum pertinacia qui dividunt pacem^ " quam eorum qui asserunt unitatem. Amentur vulnera, quum pro- videantur pro salute remedia, et praeoptabilius") esse putetur sociari cum mortuis, quam inliaerere cum vivis. An non aequum est, ut religiosi principis subdantur imperio, qui non moventur exemplo? Non omnis aeger^) salul^ribus acquiescit, et medendi studium saepe ipsis quibus adhibetur iugratum est: et tamen grata est admota pro salute necessitas, nec ipsi post respirationem non sunt bene- ficiis obnoxii, qui curantur inviti. Cavenda est subtilium magna circimispectione calliditas, qui ingerunt difficilia, dum nitimtur labe- factare composita. Et quis hoc possit admittere, ut ad illa per pacem credamur adduci, ad quae non potuimus discordiae necessi- tate compelli; et putetur aequum, ut contra salutem princeps sub- jectorum voluntatem sequatur®), quam pro sua salute subjecti prin- cipis non famulentur imperio? 5. Ipsam tibi mecum, venerabilis fili, crede Ecclesiam Dei sup- plicare, ut eam sine macula et ruga, sicut scis Domino placere, ^P^- custodias, nec in ea oculus ille, qui pervigiP®) est, naevum aliquem '^ ' quem aversetur adspiciat. Ama quod a Deo cmnpunctus elegisti, et intemeratum serva illud cujus pars esse voluisti. Fuerit ante solli- citudo tantum mea: nunc unam nobis causam tua fecit esse cle- mentia. Nec austeriorem me quisquam dicat esse prioribus, nec ad- hortatio alicujus pro sententiae auctoritate teneatur. Diligentiorem me non pertinaciae studium, sed scandala secuta fecerunt. Forte inter initia locus**) esse potuit lenitati: male, sicut notum est, per ^ Ed. praeoptabUe ... putetur se' . . . mortuis. In G* lacuna hiyusmodi: prae- optabi ... putetur so ... cwn mortuis. Quam supplendam nostro modo ex spatio vacuo relicto aestimavimus , quura similiter Norisius de uno ex Trinitate passo pag.72 supplesset praeoptabile esse putetur sociari cum mortuis, Responsio haec ad illud attinet, quod Justinus epist. 129 n. 2 interrogaverat: Quid igitur fadamus Tmjusmodi pertinaciae j quae nec dicto audiens exsistity et tormenta in tantum despi- cit, ut etc. 970 , S. HORMISDAE PAPAE a. 621. accessus praeeedentium temporum errorura augmenta crevenmt. Non parvi habeaS; fili sanctissime; quod curasti! Ubi sancta Calchedo- nensis synodus et inter sanctos venerandi papae Leonis religiosis- sima constituta locum alicujus honoris habuerunt? Ubi non adTer- sum tanta fidei fandamenta quasi quoddam bellicum hostimn Dei insonuit exercitus? Quanto acrioribus haec impetita sunt jaculis, tanto validioribus sunt munienda subsidiis. Kogo^ clementissime imperator, ne me aut ad deserenda ^^) haec, quae dudum beneplacita sunt; aut mutanda compellas. Vox enim illa auribus meis indesi- Luc.9,62.nenter immurmurat: Quia nemo manum ad arairum miitens ei posi se respiciens apius esi regno Dei; quum in eyidenti sit^ quia poeniteBtia malorum est operum^ non bonorum. 6. Sed quamquam his urgemur angustiis, tamen et^^) propter mansuetudinis tuae consideratiouem; et quia venerabilium l^ato- rum Johannis episcopi ^ Heracliani presbyteri et Gonstantini diaconi allegatio nos non inhumana permoyit; qui^^) innocentibus aut igna- ris causae remedia credidit esse poscenda: ad fratrem et coepisco- ep.l4l.pum nostrum Epiphanium scripta transmissimus, ut memor fidei, memor religioniS; quos dignos susceptione esse crediderit, aut communione ^^) quam respuimus sicut asseritur innocentes^ eos ad ep. 7, 26 societatem sacrae communionis admittat, libelli tamen qui a nobis ® • interpositus est tenore servato. Melius est enim et magis Deo pla- citmU; si salva fide ecclesiastico corpori jungantur abscissi^ quam in abscissos transeant, qui in beati Petri immaculata conmiunione man- serunt. Data septimo Caleudas Aprilis^Valerio viro clanssimo consule.