From: Unknown correspondent
To: Pope Hormisdas, Rome (unknown)
Date: ~515-523 AD
Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I.
[This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]
seu
Decretale in urbe Boma ab Hormisda papa editum de 8oripturi8(&-^^0d.
divinis, quid universaliter catholica reoipiat Eccle^ia vel quid
post haec vitare debeat.
18. L Be ordine Ubronim eaaonicomm. TitnU Veterii et Hoyi Teitameiiti.
n. Be iinmero apoitolicamm sediom.
in. Be constitiitionibiui sanotomm conciUomm.
IV. Be opofonlis sanotomm patmm qnae reeipiantnr.
V. Be opnscnlis apooryphomm qnae reeipienda non snnt
Cap. I.
1. Ordo de Veteri TestamentO; qnem sanota et oatholica Somana
soscipit et honorat ecclesia, iste est:
Geneseos liber 1. Exodi liber 1. Levitici liber L Numeri
liber 1. Deuteronomii liber 1. Jesu Nave liber 1. Judicum liber 1.
Ruth liber 1. Regum^) libri 4. Paralipomenon libri 2. Psahnonun
150 liber 1. Salomonis libri 3: Proverbia, Ecclesiastes et Cantica
Canticorum. Item Sapientiae^) liber 1. Ecclesiastici liber 1.
Item ordo prophetamm: Esaiae liber L Jeremiae liber l^ cum^)
Cinoth^ id est lamentationibus suis. Ezechielis liber 1. Danielis
publica facta esaent, ideoquc non offeruntur Possessori, nisi quatenus ipsi
desint.
^ Apud Cochl. in Orthodoxogr. clausula ista scioli alictyus opera sic inter-
polata legitur: Deus ie incolumem custodiat, frater charissime, Data Idibus Augu-
stis Rusticio ac Olyhrio consuiibus. Certe temporibus Hormisdae, ut a Sirmondo
notis in Ennodii epist. VI, 5 est observatum, cum Rustico non Olybrius sed Vi-
talianus consulatum gessit. Verum anno 464 Hilaro papa Rusticus alter Oly-
briiun in consulatu coUegam habuit, unde haud dubie sciolus noster dece-
ptus est.
125 ') Ita Chiffletius cum mss., qui seu Gelasii seu Hormisdae nomen prae se
ferunt. At editi apud Gclas. Hegnorum, quod Innocentius epist. 6 n. 10 secun-
dura LXX praetulit.
•) Ita J'' i*; al. Sapientia liber /, Ecclesiasticus. Hi duo libri ab Innocentio
epist. 6 et concilio Carthagineusi HI can. 47 cum tribus antecedentibus uni: Salo-
monis libri quinqne. Gelasio concinit Hormisda.
') J« J'^ cum Cinoth ac Lamentaiionibus suis. Nulla quidem hic sicut nec apud
Innocentium aut in conciUo Carthaginensi HI prophetiae Baruch fit mentio,
quia nimirum antiquis id moris erat, ut eam Jeremiae ipsi attribuerent. Non
alio nomine cam laudant Hilarius de Trin. 1. IV n. 4 et 1. V n. 3, antiquus
auctor quaest. vet. et nov. Testam. apud Augustiu. append. tom. 3 pag. 87,
item auctor sernionis dc symbolo apud eumdem Augustinum tom. 8 pag. IG
nec non Augustinus ipse de civ. Dei XVIII, 33, ubi et illud adjungit monitum:
59*
(a.520.)liber 1. Oseae liber 1. Amos liber l. Michaeae liber 1. Johel
liber 1. Abdiae liber 1. Jonae liber 1. Naum liber 1. Abacuc
liber 1. Sophouiae liber 1. Aggaei liber 1. Zachariae liber 1.
Malachiae liber 1.
Item ordo historiamm: Job liber 1. Tobi^) liber 1. Esdrae
libri^) 2. Hesther liber 1. Jadith liber 1. Machabaeomm libri2.
2. Item ordo soriptnraram Novi et^) Aetemi Testamenti: E?an-
geliomm Iibri4: Secundum Matthaeum liber 1. Secundum MarcQm
liber 1. Secundum Lucam liber 1. Secundum Johannem liber 1.
liem Actuum apostolomm liber 1.
Epistolae Pauli apostoli numero 14: Ad Romanos epistola 1.
Ad Corinthios epistolae 2. Ad Ephesios epistola 1. Ad Thessaloni-
censes epistolae 2. Ad Galatas epistola 1. Ad Philippeuses epi-
stola 1. Ad Colossenses epistola 1. Ad Timotheum epistolae 2. Ad
Titum epistola 1. Ad Philemonem epistola 1. Ad Hebraeos epistola 1.
Item Apocalypsis Johannis liber 1.
Item Canonicae epistolae numero septem: Petri apostoli epistolae2.
Jacobi apostoli epistola 1. Johannis apostoli epistolae 3. Judae
Zelotis apostoli epistola una.
cap. n.
3. Post has omnes propheticas et evangelicas atque apostohcas^
quas superius deprompsimus ^ scripturaS; quibus Ecclesia catbolica
per gratiam Dei fundata est^ etiam illud intimandum putavimus,
quod quamvis universae per orbem diffdsae catholicae Ecclesiae unus
thalamus Christi sit^ sancta tamen Romana ecclesia nullis synodicis
constitutis ceteris ecclesiis praelata est^ sed evangelica voce Domini
Matth. I6,et Salvatoris nostri primatum obtinuit, Tu es Petrus, inquientis, et
' super hanc petram aediftcabo Ecclesiam meam, et portae infemi non
praevaiebunt adversus eam. Et tibi dabo claves regni coelorum, d
quaecunque ligaveris super terram, erunt iigata et in coelo, et qme-
cunque solveris super terram, eruni soiuta et in coeio.
Addita est etiam societas beatissimi Pauli apostoli; vasis electio'
nis, qui non diverso, sicut haeretici garriunt, sed uno tempore, mio
eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare
Nerone agoDizans, coronatus est. Et patientes') supradictam san-
ctam Romanam ecclesiam Christo Domino consecrarunt aliisqiie
/toc testimonium quidam non Jeremiae sed scribae ejus attribuunt, qui voct^batur B^
ruchij sed Jeremiae celebratius habeiur.
•') J'^ H^ lib. 1; corriguntur ex J«i', quibus Innocentius et CarthagineiiBe III
coucilium suflragantur.
oinnibus urbibus in universo mundo sua praesentia atque venerando (a.520.)
triumpho praetulerunt.
Est ergo prima Petri apostoli sedes Bomana ecclesia, non ha-
bens maculam neque rugam nec aliquid liujusmodi. Secunda autem
sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco ejus discipulo
atque evangeKsta consecrata est. Ipseque in Aegypto, directus a
Petro apostolo, verbum veritatis praedicavit et gloriosum consum-
mavit martyrium. Tertia vero sedes apud Antiochiam item beatis-
simi apostoli Petri habetur honorabilis, eo quod illic, priusquam
Romam venisset, habitavit, et illic primum nomen Christianorum ^^^6
novellae gentis exortum est.
Cap. III.
4. Et quamvis aliud fundamentum nuUus possit ponere praeter i Cor.
id quod positum est, quod est Christus Jesus, tamen ad^) aedifica- '
tionem sancta id est Romana Ecclesia post illas Veteris veJ Novi
Testamenti, quas regulariter superius enumeravimus, etiam has su-
scipi non prohibet scripturas, id est:
Sanctam synodum Nicaenam secundum trecentos decem et octo
patres, mediante Maximo Constantino Augusto, in qua Arius haere-
ticus condemnatus est; sanctam^) synodum Constantinopolitanam,
mediante Theodosio seniore Augusto, in qua Macedonius haereticus
debitam damnationem excepit; sanctam synodum Ephesinam, in
qua Nestorius damnatus est, consensu beatissimi Coelestini papae,
mediante Cyrillo Alexandrinae sedis antistite et Arcadio episcopo ab
ItaHa destinato; sanctam synodum Calchedonensem, mediante Mar-
ciano Augusto et Anatolio Constantinopolitano episcopo, in qua Ne-
storiana et Eutychiana haereses simul cum Dioscoro ejusque com-
plicibus damnatae sunt. Sed et si qua sunt concilia a sanctis pa-
tribus hactenus instituta, post*^) istorum quatuor auctoritatem et
custodienda et recipienda decrevimus.
'^) In uno recentiore ms. praeter istorum, minus sincere. Ad imitationem
hi\ju8 loci, qui a Gelasianis exemplaribus abest, expressa sunt, ut praemonui,
Isidori orig. VI, 15 verba.
(a.520.) CaP. IV.
5. Jam nunc subjiciendum de opusculis sanctorum patrum, quae
in Ecclesia catliolica recipiuntur.
Opuscula beati Caecilii Cypriani martyris, Carthaginensis epi-
scopi; in'*) omnibus recipienda.
Item opuscula beati Gregorii Nazianzeni episcopi.
Item opuscula beati Basilii Cappadociae episcopi.
Item opuscula beati Athanasii Alexandrini episcopi.
Item opuscula beati Joliannis Gonstantinopolitani episcopi.
Item opuscula beati Theophib* Alexandrini episcopi.
Item opuscula beati Cyrilli Alexandrini episcopi.
Item opuscula beati Hilarii Pictaviensis episcopi.
Item opuscula beati Ambrosii Mediolanensis episcopi.
Item opuscula beati Augustini Hipponeregiensis episcopi.
Item opuscula beati Hieronymi presbyteri.
Item opuscula beati ^^) Prosperi viri reHgiosissimi.
Item epistolam beati papae Leonis ad Flavianum GonstantiDo-
politanum episcopum destinatam: de cujus textu quispiam si usque
ad unum iota disputaverit et non eam in onmibus yenerabihter re-
ceperity anathema sit.
Item opuscula atque tractatus omnium patrum orthodoxorum,
qui in nullo a sanctae Romanae ecclesiae consortio deviarunt nec
ab ejus fide vel praedicatione sejuncti sunt^ sed ipsius communi-
cationi per gratiam Dei usque in ultimum diem vitae suae fuere
participes, legendos decernimus.
Item decretales epistolas^ quas beatissimi papae diversis tempo-
ribus ab urbe Roma pro diversorum patrum consultatione dedenmt,
venerabiliter suscipiendas.
6. Item gesta sanctorum martyrum, quae multiplicibus tormen-
torum cruciatibus et mirabilibus confessionum 'triumphis inradiant
Quis ista catholicorum ^ubitet et majora eos in agonibus fuisse per-
pessos, nec suis viribus sed Dei gratia et adjutorio universa tole-
rasse? Sed ideo secundum antiquam consuetudinem singulari cautek
in sancta Romana ecclesia non leguntur, quia et eorum qui con-
scripsere nomina penitus ignorantur, et ab infidelibus et idiotis
superflua aut minus apta, quam rei ordo fuerit, esse putantur: sicut
^') Yerba in omnibus recipienda Gelasiani codices non repraesentant. Nec
compertum est, quo pacto recipi jubeautur, quibus baptismum haeretids qai-
busque ad Ecclesiam redeuntibus conforendum csse contra Stephaui p^>ae sen-
tentiam propugnatur.
'*) Horm. exempl. cum C C^ T add. beati. — De reliquis pleniorem codi-
cum et rerum rationem supra ad Gelasii epistolam 42 dedimus. Ad quae lecio-
rcm demandantes , hoc loco solum textum secundum J^^ J^ i* praebemus, paadi-
»ima aduotasso coutcuti.
Quirici cujusdam et Julitae, sicut Georgii aliorumque ejusmocli pas-(a.520.)
siones, quae ab haereticis perhibentur compositae. Propter quod,
ut dictum est, ne vel levis subsannandi oriretur occasio, in sancta
Romana ecclesia non leguntur. Nos tamen cum praedicta Bomana
ecclesia omnes martyres et eorum gloriosos agones, qui Deo magis
quam hominibus noti sunt; onmi devotione veneramur.
Item vitas patrum, Pauli, Antomi, Hilarionis et omnium ere-
mitarum, quas tamen vir beatissimus Hieronymus descripsit, cum
omni honore suscipimus.
Item actus beatissimi Silvestri apostolicae sedis praesulis, licet
ejus qui conscripsit nomen ignoretur, a multis tamen in urbe Roma
catholicis legi cognovimus et pro antiquo usu multae hoc imitan-
tur ecclesiae.
Item scriptura de inventione dominicae crucis et alia scriptura
de inventione capitis beati Johannis Baptistae novellae quidem rela-
tiones sunt, et nonnulli eas catholici legimt. Sed quum haec ad
catholicorum manus pervenerint, beati apostoli Pauli praecedat sen-
tentia: Omnia probate, et quod bonum est retinete. iThess.
Item Rufinus vir religiosissimus plurimos ecclesiastici operis '
edidit libros, nonnullas etiam scripturas interpretatus est. Sed
quoniam venerabilis Hieronymus eum in aliquibus de arbitrii liber-
tate notavit, illa sentimus, quae praedictum beatum Hieronymum
sentire cognoscimus : et non solum de Rufino sed etiam de universis,
quos vir saepius memoratus zelo Dei et fidei reHgione reprehendit.
Item Origenis nonnuUa opuscula, quae vir beatissimus Hiero-
nymus non repudiat, legenda suscipimus, reliqua autem omnia cum
auctore suo dicimus renuenda.
Item Chronica Eusebii Caesariensis atque ejusdem historiae eccle-
siasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit, et
post LQ laudibus atque excusatione Origenis schismatici unum con-
scripserit librum, propter rerum tamen singularum notitiam, quae
ad instructionem pertinent, usquequaque non dicimus renuendos.
Item Orosium virum eruditissimum collaudamus, qui valde ne-
cessariam nobis adversus paganorum calumnias ordinavit historiam,
miraque brevitate contexuit.
Item venerabilis viri Sedulii opus paschale, quod heroicis de-
scripsit versibus^ insigni laude praeferimus.
Juvenci quoque nihilominus laboriosum opus non spemimus sed
miramur.
7. Cetera, quae ab haereticis sive schismaticis conscripta vel
praedicata sunt, nullatenus recipit catholica et apostolica Romana
ecclesia: e quibus pauca, quae ad memoriam venerunt et a catho-
licis vitanda sunt, credidimus esse subdenda.
Actus noinme Petri apoatoli apocryphi.
Actos nomin» Pliilippi apostoli apociyplu.
Evangelia nomine Mathiae apostoU apocrypha.
Erangelia'^) nomine Barnabae apocrjpha.
Evangelia nomine Jacobi minoriB apocrypha.
Krangelia nomine Petri apostoli apocrypha.
Evangelia nomine Thomae apostoli, qnibns Manichaei d
apocrypha.
Evangelia nomine Bartholomaei apostoli apocrypha.
Evangelia nomine Andreae apostoli apocrypha.
Evangelia, quae falsavit LucianuB, apocrypha.
Evangelia, quae falBavit Hesychius, apocrypha.
Liber de infantia Salvatoris apocryphus.
Jjiber de uativitate Salvatoris et de Maria vel obstotrii
cryphns.
9. Liber, qui appellatur PastoriB, apocryphus.
Lihri omnes, quos fecit Leucius discipuhiB diaboli, apoc
Liber, qui appellator ^''undamentum, apocryphus.
Liber, qui appellatur Thesaurorum, apocryphns.
Liber de filiabus Adae, hoc est Leptogeneais, apocryphi
Liber, qui appellatnr actus Theclae et Pauli, apocryphi:
Liber, qui appellatur Nepotis, apocryphus.
Liber Proverbiorum, qui est ab haereticis couscriptus
; Bancti Sixti") praesignatus, apocryphns.
10. Revelatio, quae appellatur Pauli apostoli, apociypl
Revelatio, quae appellatur Thomae apostoli, apocrypha.
Revelntio, quae appellatur sancti Stephaui, apocrypha.
Liber, qui appellatur TraoBituB id es adsumptio sanctae
Liber*^), qui appellatur Testamentuin Job, apocryphus. (a. 520.)
Liber; qui appellatur Poenitentia Origenis, apocryphus.
Liber, qui appellatur Poenitentia Jamne et Mambre, apocryphus.
Liber, qui appellatur Sortes apostolorum, apocryphus.
Liber, qui appellatur Jus*') apostolorum, apocryphus.
Liber, qui appellatur Canones apostolorum, apocryphus.
Liber Physiologus, ab haereticis conscriptus et beati Ambrosii
nomine praesignatus, apocryphus.
11. Historia Eusebii Pamphili apocrypha.
Opuscula Tertulliani apocrypha.
Opuscula Lactantii apocrypha.
Opuscula Africani apocrypha.
Opuscula Postumiani apocrypha.
Opuscula Montani, Priscillae et Maximillae apocrypha.
Opuscula Fausti Manichaei apocrypha.
Opuscula Commodiani apocrypha.
Opuscula alterius Clementis Alexandrini apocrypha.
Opuscula Tascii Cypriani apocrypha.
Opuscula Arnobii apocrypha.
Opuscula Ticonii apocrypha.
Opuscula Cassiani presbyteri Galliensis apocrypha.
Opuscula Victorini Pietabiensis apocrypha.
Opuscula Fausti Regiensis Galliarum apocrypha.
Opuscula Frumenti Caeci apocrypha.
Centones de Christo, Virgilianis compaginati, apocryphi.
12. Epistola Jesu ad Abgarum apocrypha.
Epistola Abgari ad Jesum apocrypha.
Passio Quirici et Julitae apocrypha.
Passio Georgii apocrypha.
Scriptura, quae appellatur Salomonis interdictio, apocrypha.
13. Philacteria omnia, quae non angelorum, ut illi confingunt,
sed daemonum magis conscripta sunt nominibus, apocrypha.
Haec et his similia, quae Simon Magus, Nicolaus, Cerinthus,
Marcion, Basilides, Ebion, Paulus etiam Samosatenus, Photinus et
Bonosus, qui simili errore defecerunt, Montanus quoque cum suis
obscoenissimis sequacibus, AppoUinaris, Valentinus, sive Manichaeus
Faustus Africanus, Sabellius, Arius, Macedonius, Eunomius^^),
Novatius, Sabbatius, Callistus, Donatus, Eustathius, Jovinianus,
Pelagius, Julianus Eclanensis, Coelestinus, Maximianus, Priscil-
lianus ab Hispania, Nestorius Constantinopolitanus, Maximus Cyni-
") Deest in J«, quum in aliis habetur.
") Ita i*. J" Jussa, J« cuin Gelae. exempl. Lusa (conf. 1. c. not. 66). Se-
qnentia de canonibus apostolorum desunt in exempl. Gelas.
(a.520.)cus^ Lampetiusy DioscoruS; Eutyclies^ Petrus et alius Petrus^ e qui-
bus unus Alexandriam alius Antiochiam maculayit^ Acacius Gon-
stantinopolitanus cum consortibus suis^ necnon et omnes haeresiar-
chae et eorum discipuli sive schismatici docuerunt vel conscripse-
runt, quorum nomina minime retinuimus: non solum repudiata,
verum etiam ab omni Romana catholica et apostoUca ecclesia elimi-
nata atque cum suis auctoribus auctorumque sequacibus sub anathe-
matis et indissolubili vinculo in aetemum confitcmur esse damnata.
Ezplioit decretale editnm ab Hormisda papa orbis Bomanae.
◆
From:Unknown correspondent
To:Pope Hormisdas, Rome (unknown)
Date:~515-523 AD
Context:Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I.
[This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.