Letter 136

From: Unknown correspondent To: Pope Hormisdas, Rome (Anastasia, bishops) Date: ~515-523 AD Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I. [This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]

a.5i7 d. Hormisdae papae ad Anastaslam Augustum per Ennodi ^" ' Ticinensem et Peregrinum Misenatis ecelesiae in Cam]»! episcopos secundae legationis ad Anastasium destinatae mnne fnngentes transniissa. Se hisce repeiUis pro Kcciesiac puce precihus minimc importunum videri dehere quum per remedia fidei simul imperio consulalur, et in imperatore sola imtia fto» non sufficiant. Acacium omnino damnandum^ a quo per Orientaies ecciesiaM fer mentum erroris inoievit (n. 1 et 2). (Juantum dissimulatione error foveatur e^ ^ propaijelur t Alexandriae e.remplo probatur (n. 3). Denique imperator ithpenie-- ^^ excitatur, ut iandem Ecclesiam componere et ad uniiatem reducere festinet, Hormisda Anastasio Augusto. 1. Dudum legatis mansuetudinis vestrae remeantibus, ad litte^Taw vestras et mandata respondi^), non quidem universa plene, sic:ri/( magnitudo rei postulabat, expediens, ,et tamen pro tempore c^mriH perstringens. Verum etsi sufficienter me allegare omnia contigiss^^ numquid agens apud clenientiam vestram causam fidei, poteran :are- petitis precibus importunitatis incessi? Timeant notam hujus Im- gratitudinis, quibus cura est studium negotiis navare mundanis! Of>vs non implet evangelii , qui a praedicatione ejus venialiter putat po«se cessari. Pervigilem pastorum oportet esse custodiam, et lumbos sixae relaxatione praecinctos. Bonae admonitionis sicut constat dulce^in fructum, ita ejus non decet esse fastidium. Et alias, cur postulafci^ nis meae molestam mansuetudiiii vestrae quisquam dicat esse (Mre- quentiam, quimi per ea, quae fiunt ex officio meo, per remedia ficl^ vestro consulatur imperio? Etenim quae me onerat cura, vob tcH^ vat: mihi incumbit, sed vobis proficiet; licet ex diverso semine una** fructus amborum est. Nam sicut poena est nec dicere Deo accep^ nec facere, ita certa remulieratio vel illi, qui spiritalia praiedica' rit, vel illi, qui audita non spreverit. } ") Ita J /} i*. Alii Et per omnia spero, et mox vera (pro verax). 27 <) Est Ilormisdae cpistola 13. EPI8T0LAE 26. 27. 797 2. Dedit quidem clementia vestra veluti obsidem propositi sui a. 617. t^stimonio imperialis alloquii^); et se quasi pignore quodam &e voluntatis adstrinxit; sed opus est coeptis adjicere firmitatem: ant plenum decorem jacta fundamina; non remittantur pro- nantes^) pro Dei ecclesiis manus. Toties Israeliticus hostis inter- b, quoties Moyses brachia non remisit. Effectus opera, finis^^^*^- mendat initia. Non prodest coepisse deser^entem, quia sola per- trantia fidei dat salutem. Benedicimus Deum, cujus zelo pietas ^q^^o ra transgressores impios Nestoriura et Eutychetera^) vel odio se lequi cum nefandis et sacrilegis dogmatibus profitetur. Probat se se vitia, qui condemnat erranteS; nec relinquit sibi locmn de- idi, qui non pepercerit excedenti. Primus innocentiae gradus odisse culpanda : sed veritatis interest, domine fili. et catholicae iplinae, ut sectatores etiam eorum atque participes oderitis, quo- i exsecrandos principes judicatis. Non in damnandis sola id est a noraina, sed in his etiam, qui damnatos sequuntur, sunt cri- a persequenda. Frustra aversari se plures asserit, qui unum de qui detestatione digni judicantm- exceperit: non enim numerus atium hominum, sed meritura consideratur errorum. Hoc ideo, acile putet vestra clementia Acacii praetereundam esse perso- - Nonne ille est Acacius, qui coeno Petri, Dioscori et Euty- 18 dogmate et commimione polluti*), dum copulatur, immersus illius sustinens in condemnatione suppliciura, cujus elegit in munione consortiura? Qui viritira propter impietates suas horum ulos odit, et in illis Acacium necesse est oderit, et omnes in 3io non araavit. Ab illo per Orientales ecclesias fermentnra ne- i erroris inolevit. 3. Inde Alexandrinae perfidiae eousque nutrita superbia, ut non > Kon hic novum aliquod scriptum, quod desideretur, sed pristinum, per ^ixim ac socios dimi a prima legatioue reverterentur transmissum, hoc est dam 10, hic in memoriam revocari, ex subnezis planum fiet. Ita Q' a^ b pugnantes. G' Euiychen se vi odisse pse^ quicum nefandis ... pro/iletur, unde nostram ^em eruimus. Nam illud qui (in quicum) est vitium librarii, ultimam ante- ^^ verbi syllabam per oscitantiam repetentis. Bespidt quippe Hormisda ec Anastasii epistolae 10 u. 1 : Impiissimos Nestorium aique Eutychetem vita- ^^ter et horremus, eorum condemnantes et anathematizantes et 'personas et dog- ^etestabilibus sacrilegiis comparanda. Quocirca conciHorum editoribus pro- ^ non fuerat haec Baronii correctio: et Eutychetem vel eos persequitur, qui ^fandis et sacrilegis dogmatibus profitentur, Quid enim sibi vult barbara illa ^tda vel eos qui cum nefandis et saerilegis dogmatibus profitentur? Si his ver- ^telligantur , qui praedictorum haereticorum placita sectantur, repugnat correctio menti Hormisdae, hinc Anastasium arguentis, quod Eutychet^m ^^e contentus, sectatores ejus tueri non desinat. ') Sdlicet Petri Mongi, qui Dioscori et Eutychetis communione atque errore ^niinatus crat. — PJd. poUutus ... amaiit. a. 517. acquiescat; sicut scripsistis, ejus mandatis salutaribus/ cnjus fama- latur imperiis; et in errore declinando non sequatur admonitionem, cujus in agendis rebus experitur sibi utilem potestatem. Unde ei majore hujusmodi homines convenit detestatione yitari, quia, qnae docere debuerunt^ nec dum ab aliis instruuntur assumunt: spemen- ^*^tes in his imperantis®) monita, in quibus tantum non timerijnben- tur imperia; et immemores de^otionis contra salutem animae, qnos contumaces esse oportuit pro salute. Hos mentibus perditis ansus nutrivit Acacii cum perfidis juncta conmiunio: atque ideo aestiman- dus est auctoris loco'), cujus gravius peccatur exemplo. Nihilenim vitia magis quam imitatio fovet, dum creduntur non improbanik esse, ad quae alii quoque videntur accedere. FragiUs est et caduca mortabtas: vix nefariae cogitationes dum comprimuntur intereunt. Jacet saepe®) semen noxium sub terrore nec deficit: latum pandit delinquentibus aditum, qui jungit cum pravitate consensum. Utinam, invictissime imperator, inter ipsa apostolicae districtionis initia Orientales ecclesiae Acacii contagia nefanda vitassent! Non per multos error ille noxia venena ditfuderat^); ipsa quoque erectannnc fortasse Alexandriae tunc coUa cecidissent, dum perculsam perfi- diam suam in damnatione imitatoris agnosceret, et displicere in complicibus se videret. Sed dum male nutriti foventur errores, ct pi^avorum ***) consensus inutilis aequitate corrigenda dissimulator, per impunitatem sequacium mala dogmata multiplicavit auctorum. Et vos quidem, si placet, adeo^*) efficaciter imperetis, quo commendetis ') Id est: licet Eutychianae haeresis auctor non sit, pro auctore tameu hft* bcndus est, quia exemplo suo alios induxit ad peccandum. ^•) 6* a Deo efficnciter imperetis quo commendatis vestrum et de; b CC «rf» efficaciter impetretis^ ut condemnetis vestrum: Coustantius correxit qtio emeMif* nescio an necessaria correctio. Ut ne iu cassum imperata sua verti aiiieret, euni hortatur. restrum de alieno errore propositum. Sed cogitandum est, clemen- a. 517. Ii8sime imperator^ si ei apud Deum sufficiat errata culpasse*^)^ cui dedit posse corrigere; non est differenda curatio: amoveantur mo- dicae profundis vulneribus manus! Sola ante Acacium Alexandria perfidiae suae foeditate sordebat^^): respicite, quantas jam partes emendatio neglecta polluerit! 4. Quousque pateris, domine fili, Ecclesiam Dei divisionem suorum moerere membrorum? Anticipent beneficia tua ad Deum perventura suspiria : assume fidei curam, et vexillum salutis attoUens, ad errores ab Israele removendos velut Ezechias alter exsurge: fas tibi laude novorum operum titulos aequare priscorum. IUe dissi- pavit excelsa^ tu superbiam erectae impietatis inclina; ille simulacra contrivit, tu dura infidelium corda confringe; ille memoriam serpen- tis aerei sustulit, tu virus praesentis efiunde. Offer Deo recta quae feeit, et spera dona quae meruit. Fidelis est enim Dominus, qui red- Matth. dit singtdis secundum opera eorum. In aperto est, quanta sit exspe- ' ctatio fidelium, quanta trepidatio perfidorum. Illi ambiunt gaudere cum angelis de receptis: isti metuunt, ne ab his, quos deceperant, destituti poenis remaneant praeparatis. 5. Pendent anxia corda cunctorum. Ab ultimis ad nos Galliis directa legatio, si quid de unitatis redintegratione sollicitudo nostra promovisset ^^), fama secuta, consuluit. Nec difficile opus clementiae tuae: scit Deus suorum laboribus subvenire. Ex usu est, ad prin- cipes suos convertere corda subjectos. Dat specie maximum signum recens religiosae memoriae Marciani imperatoris exemphmi. Quid egit tunc vulgus aut populus? Non opus nota revolvere. Adulta est perfidia ista per devios, sopita per justos; imitare religiosi in- tegritatem propositi, quam studio civilitatis aequasti. Ad haec nostris lacrymis, nostris precibus alleganda, Ennodium atque Peregrinum fratres et coepiscopos nostros vice nostra pro exhibenda etiam hono- rifica salutatione direximus, ideo maxime designato viro fasce se- cundae^^) legationis imposito, ut qui nobis spei bonae detulit ini- ") Et hic respicit Honnisda ad verba Anastasii epist. 10, ubi divinas litte- ras a se Alexandriam multoties destiuatas commemorat, per quas, inquit, ob- jvrgaoimus ete. — Ibidem G* amoveantur modicae, ubi ed. admoveantur medicae. ") Primum Dioscori, tum Timothei, demum Petri Mongi, cujus societate 8e Acacius contaminavit, haeretica pravitate polluta. i^) Qnia nimirum idem Ennodius jam una functus fuerat. De hac secimda iegatione, quum adhuc in procinctu esset, Hormisda epist. 22 n. 5 et epidt. 23 n. 2 iogitare se significavit. Hi:gu8 etiam fama jam ab initiis hujus anni 517 in Gal- ias pervaserat, uti fidem facit epist. 21 u. 1. Phires in prima Ennodio adiuncti iunt Bocii, quia tum synodus colebranda putabatur. a. 617. tium, nunc adjutore Deo pleuum reportet efifectum. Acquiescite, precamur, fidelibus monitis^ cujus vos delectatos dudum legimus in- stitutis. Data III Nonas ApriliS; Agapito viro clarissimo console.