From: Unknown correspondent
To: Pope Hormisdas, Rome (unknown)
Date: ~515-523 AD
Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I.
[This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]
nastasii iniperatoris ad Hormisdam papam per legatos ^e^j^^'
sedis apostolicae missa.
dei profefiione emiBBa Nestorinm et Eutychen damnat.
lchedoneniii synodi constitnta maltis decessoram snomm decretis oonfirmata
lec a se revocata esse.
taeii aUorumque memoriam sine scandalo ezpungi non posse, qnare paci ecde-
damm consnlendom.
iplnm sacrae Anastasii AognBti HormiBdae papae per Ennodiom
trtnnatom epiacopos, Venantium presbyterom, Vitalem diaconam
et Hilarum notarium.
l. Gratias omnipotenti I)eo referimus, quod sanctitas vestra
^liiiis coelestibus instituta, sicut poposcimus, legatos fidei En-
im et Fortunatum venerabiles episcopos sed etiam viros religio-
/^enantium presbyterum, Vitalem diaconum et Hilarum iiota-
, quales poscebat cauiae su})limitas, destinavit; qui negotii
litudinem implere possint ecclesiastiei luce sermonis, quique
mte Deo ouinia subtiliter rcquirentes, quae ad rectam et veram
;tianorum pertinent fidem, et ipsi sicut decuit declararunt, et a
; sicut oportuit agnoverunt: quia ima est Ecclesia Dei, aposto-
ubique firmata doctriuis. Unde quis audeat de Domini nostri
Christi incarnatioue aliter quam babet veritas ipsa sentire, nisi
mfiteatur, aequalem et consubstantialem Patri') Filiimi salutis
•ae causa, juxta annuutiationem archangeli in utero virginis
3m ex eadem assumeiitem, hominem factum, et sicut ait aposto-
in servili forma^ ut crucem pro nobis carne susciperetV De quoPhil.2,7.
18 Petrus apo.stohis Judaeis dicit: Vos petistis vohis dimitti virum Act. 3,
cidam, auclorcm vero vitae interfecistis. De quo etiam legitur iul^etis.
') Ennodium scilicet ac socios in suiieriori epistola n. 3 mcmoratos.
') c*** effectuum. Mox L' incolumem custodiat fr. kme.
■) Ita L^; L«L^ c" //// Idus, ah ed. F/ Idus.
I Ed. Patris. Mox c* c^ c*" assumendo, G' a* b assumente, Interpres gracce
ir legisse „r6x» xriv aoLQHtt ano t^ff avr^s sUrnpota^*, latine convertisse
n ex eadem assumentem, quum convertere potius debuisset carne ex eadem
pta.
a 51G. Puiilo apostolo : Facius obediens usque ad mortem, mortem auiemcruds,
Phil 2 8 ... ...
' Confitemur eiiiiii, quod geuitrix Dei beata virgo Maria in vera came
et auima ratiouabili et iutelligibili nobis Deuiu peperit Sal?aiiQrem.
Quem homousiou Deo Patri et Spiritui sancto ante saecula, emiL-
(lem nobis quoque homousiou praeter^) peccata nostra, in fine tem-
porum credimus et probamus fuisse progenitum, sicut prophetaDa-
Psalm. vid dicit : De ventre matris meae Deus meus es tu. Quae tamen ita
21 11 .
' sine defectu vel confusione uostri corporis est assumpta nostrasob-
stantia^ ut in cadem carne Dei I^^ilius mundum examinaturus ad-
veniat^ oculis omnium vulnerum et clavonun indicia repraesentans,
Apoc. 1,7. sicut scriptum est: Et videhuntj in quem pupugermt. Cum omnibos
etiam orthodoxis impiissinios Nestorium atque Eutychetem') vitamos
pariter et horremuS; eorum coudenmaiitcs et anathematizant«8 et
personas et dogmata^ detestabilibus sacrilegiis comparanda, qui dis*
pensationem diviniun et humanae remedia infirmitatis simiUter aot
nescire volueruut aut cognita blasphemare. Tale igitur circa fidem
clementiae nostrae propositum summus Deus ab exordio vitae seiwi-
bus nostris immisit: unde et imperium nostrum credimus custodire*).
2. Miranmr autem^ quamobrem de beatissimis patribus^ qui in
Calchedone convenerunt, aliqua nobis scribere voluistis, dum ea
quae ab his fuerant coustituta decessorum nostrorum multiplicibus
decretis coiifirmata monstrantur ; et quum nec alia synodus facU
fuerit, per quam quae ab illa disposita sunt redderentur infimw,
nec lex a nobis processerit, cujus novitate statuta praefati episco-
palis concilii solverentur: maxime quum ipsa synodus dixerit ani-
thema esse debere, quicunque aliam fideni, quam apud Nicaeam
trecenti decem et octo venerabiles patres constituenmt, docere fd
imniutare vohierit. Ad hoc etiam eos, quos superius comprehendi-
nuis, id est Nestorium et Eutychetem damnaverunt^ quos nos quoqw
Anastasius pcrtinacissimus vindcx crat, apud Evagrium III, 14 peccati expff'
(cevccfidQtritog) ex Dei (jenitrice incarnalio, scu ut inter|)retatur liiberatoi c. l^
sine peccato ex Dei qenitrice secundum veritatem incarnatw praedicatur. Poft ^
ccm homousion subintclligcndum cst et per omnia similem. Mox G' a' proi0^
(loco prohamus).
nainus. Nam pro hac causa attestaiitur uobis etiam divinae ^) a. 516.
rae, ad Alexaudriam uon semel sed multoties destiuatae, per
objurgavimus, cur sibi uou arbitrarentur posse sufficere dire-
L fidei doctriuam^); recedeutes ab auathemate Calchedouensis
di vel veueraudae memoriae Leouis episcopi. Uude uou parvum
!am apud uos et iuteutio iu praeseuti quoque perdurat^ quateuus
iperfiuo^) auathemate eosdem possimus abstrahere et sanctae
esiae uuiversali coujuugere.
3. De capitulo vero, quod solum videtur esse residuum, nostra
itas petitioni vestrae fortasse propter unitatem ecclesiarum cou-
rat^), uisi alia veuerabilibus ecclesiis ex hoc reuovari scaudala
?remus. Nunc uuiversa quae sint facieuda perpeudite, quia
e esse clemeutia uostra judicat de Ecclesia venerabili propter
uos vivos expelli, uec siue multa efi^usione humani sanguiuis
us posse ea quae super hoc scribitis ordiuari. Omnia tameu a
sperantes, per^) coucilium melius agere poteritis, quam ab his
nibus, qui propter errores suos provincias percurrentes, inimi-
evangeliis sauctis et ecclesiis volunt esse discordiam. Ergo ut
►lacens supernae majestati ecclesiarum uuitas, providete: quia
) H. e. iniperiales, quao modo divinae» sacpius sacrae vocantur.
) In Zenonis videlicet henotico expositam, quam non solum Alexandrinis
)8uit, sed et ut a Romanis pontificibus susciperetur , Festi patricii opera,
heodorus lector auctor est, tentavit. Deinde recedentes ab analhemate id
desinentes anathema dicere Calchedonensi synodo ac Leoni. Ut enim Eva-
III, 30 scribit, quum alii Calchedonensem synodum propugnarent, alii
modo cam uon suscipcrent, verum etiam illam una cum Leonis epistola snb
\emate damnarent, Anastasius ecciesiis exturbabatt si quem forte deprehendisset
er locorum consuetudinem aut concUium Calchedonense praedicantem aut idem
mathemate damnantem.
) Pro superfluo substituit Baronius suprasrripto, occultam, ut videtur, Ana-
mentem uon satis assecutus. Quippc vafer ac periidus imperator haerens
henotici sentcutiae: Scire vos volumus, nec nos nec eas guae ubique sunt ec-
8 aliud symbolum alienamve definilionem fidei aut fidem habuisse vel habere vei
tros esse praeter symbotum CCCXyill palrum; paulo anto Calchedonensem
lum ob id commendavit, quum ipsa dixerit anathema esse debere, quicunque
fidem, quam apud Nicaeam CCCXVIH venerabiles patrcs constituerunty docere
unutare voluerii; innuens, eamdem synodum Calchedonensem sibi ipsi, si,
bi persuadebant, Nicaenam fidem immutasset, anathema dixisse, adeoque
rfluum esse uovum ei anathoma adjicere.
0 b conveniret. Mox G' a' removeri^ quod cum b cc in renovari mutavimus.
icit hic Anastasiua ad id, quod Hormisda epist. 8 n. 2 praecipit his verbis:
^uam in sanctarum ecclesiarum memoria Dioscori participis Eutychetis , Timothci
ftri parricidarum commemoratio reviviscat . . . Acacius Petri tenebrarum filii com-
ine poUutus habeat participes, quos delegit.
') Deest in G' a' per (G' conscilium)^ quod b cc sui^pleverunt. Hinc ct ora-
3 serics deindc quam per eos homines, non quam ab his hominibus postuhit.
ICA S. HOUMISDAE PAPAE
a 51G. bene iios arguit. Per omnia tamen voluntatis nostrae puritatem
legatorum nostrorum") poteritis mirratione cognoscere. Petimm
auteni, ut pro nobis apostolatus vester orare dignetur: quod vos
libenti auimo facere, liac poterimus maxime ratioiie cc^oscere, si
perfectam nobis ujiitat<;m ecclesiarum dignatus fuerit Deus robis
disponeutibus condonare. Illani enim vox Dei magnam benedietioneia
1407 diligentibus se mandavit atque donavit, qua declaravit: Pacmmm
do vohis, pacem meatn dimitto vobis,
◆
From:Unknown correspondent
To:Pope Hormisdas, Rome (unknown)
Date:~515-523 AD
Context:Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I.
[This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.