Letter 111
Hormisdas→Unknown|hormisdas
From: Unknown sender
To: Unknown recipient (Epiphanius, bishops)
Date: ~515-523 AD
Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I.
[This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]
15 DOMINO UEXERANDO FRATRI ET C0N8ACERD0TI DIODORO REUE- REXTISSIMO EPISCOPO EPIPHANIUS IN DOMINO SALUTEM. Giatiam
praestans potius quain sumens dominus a Samaritana bibere
17 sqq. cf. Toh. 4, 6 sqq.
244. Liber de XII gemmis rationalis summi sacerdotis Hebraeorum ab Epiphanio Comtaniiae episcopo Graece conscriptus ipse aetatem non tulit exceptis duahus epitomis satis breuibus, de quibus conferas Din- dorfium in Epiphanii editione IV 1 p. xviii (Ep.^ = Dindorf l. c. p. 225 sqq.; Ep.^ = ibid. p. 233 sqq.); e quibus epitomis breuior (Ep.^J est Anastasii Sinaitae, qui haec Epiphanii excerpta recepit inter Quaesiiones (c. 40 et 45). multo maioris pretii est uersio Latina, quae m codice V eiusque propagine iradita atque in fine mutilaia ad ipsam tamen Auellanam collectionem minime pertinere sed ei postetiore tempore casu quodam additd uidetur. edidit eam primus Franciscus Fogginius Homae a. 1743 usus codice a; Fogginii editionem repetiuit Dindorfius
c. p. 169 sqq. Prooeviii 1 — 5 aliam uersionem Latinam exhibet Factmdns pro defens. iii capitul IVc^ (Migne F. L. 67, col. 617 Csqq.)
744 Epiphanius Constantiensis de XII gemmis rationalis
postulabat, ipse fons salutis existens, et iuxta puteum quidem sedit <et> ex itineris labore fatigatus est, ut consequens ueritatis argumentum corporalis suae praesentiae nequaquam prorsus excederet, ut ubique simul humanae naturae, quam condidit, propria largiter dona concedens, nunc eam quidem dignanter assumens, nunc etiam id, quod eius est, ueraciter
2 asserens nec non et curam eius ac prouidentiam gerens. sed et discipuli eius et familia, <a> quibuscumque petebant aliquid tribuebant his potius quam sumebant. id ipsum praefigurabat et Helias in forma domini sui praecedens, modum quidem necessariae rei competenter efflagitans, super id autem, quod necessarium erat, eius, quae in se morabatur, largitatem benedictionis insinuans : qui panem quidem poscebat uiduam sed occasione petitionis huius benedictionis opulentiam
3 commodabat. sic et tua uenerabilitas a paniitate nostra quiddam postulans dare magis quam accipere comprobatur. cooperante namque tua iugiter apud deum supplicatione capsaces quidem olei indeficiens ex paruo praestabitur, hydriae uero farinae de exiguo supra modum largitatis copia conferetur.
4 poposcisti igitur in principio per epistolam tuam, uenerabilis, de lapidibus, qui in superhumeralis rationali pontificis tunc super pectus Aaron apponi praecepti sunt, ut nomina eorum et colores et species nec non et loca seu contemplationes, quas ad diuinum cultum referant, singulique lapides pro qua tribu impositi uel unde reperti uel ex qua patria probentur,
6 exponam. et nobis quidem, <sicut> memoraui, tamquam
9 cf. Regn. III 17, 10 sqq,
1 quidem puteum trsp, Fogg. (quidem puteum a) 2 et add. Fogg. (cf. Facund.J ut consequenter praesenti sermone incarnationis non excederet ueritatem Facund, 4 ut V: et Fogg. 8 a addidi (a quibus Facund.) patebant F, corr. Fogg. 12 quae scripsi: qui V (prae- bentem [leg. praesentemj sibi benedictionem Facund.) 17 coopante F, corr. a 18 capsace F, correxi Hidrie V 20 poposcistis F, corr. Fogg. 25 tribus F, corr. Fogg. 26 sicut addidi (et sicuti dixi nobis quidem Facund.)
Epist. CCXXXXIIII 2—8.
745
praefatae uiduae propter inopiam difficilis erat horum prorsus inuentio; uerum, sicut illi per beuedictionem miranda res accidit et Samaritanae pro <a>qua sensibili mysteriorum domini munus ostensum, sic nobis <mi>nimis sapientia atque scientia
5 et sermone constitutis undique facultas est attributa uelut ex multis imbribus fertili largitate diifusis Heliae precibus aliorumque prophetarum, quorum tu filius discipulus et successor uenerabilis approbaris, accipiens aeque ut illi a domino gratiam eamque nobis orationibus tuis impertiens.
10 unde iara de his iucipiara dicere, priraura quidera ueniara 6 poscens et propositi mei studium patefaciens, licet inualide dissertationis possim referre sermonera.
Est ergo priraus scriptus in quattuor uersibus: quadrifaiiara 7 quippe discriminabatur rationale pontificis ipsumque quadran-
15 gulum erat, habens tam in longitudine quara in latitudine palmum unum. primi ergo uersus ordo est: sardium priraus lapis, dein topazion, post smaragdus. secundi uersus priraus lapis carbunculus, dein sapphirus, post iaspis. tertii uersus primus lapis ligyrium, dein achates, post amethystus. quarti
«0 quoque uersus extremi primus lapis chrysolithus, deinde beiTllum, post onychiura. isti quidera sunt duodecira lapides, quos constat in rationali, quod in superhumerali pontificis pouebatur, insertos; quorum differentias locaque diceraus. Sardiura, quod et Babyloniura sic dicitur, habet quidem 8
n speciem instar ignis colorisque sanguinei sardio pisci consi- milem, unde et sardium uocatum est a specie cognomen
13—21 cf. Exod. 28, 16—20 (39, 9—13) 3 aqua Fogg.: qua V 4 rainimis scrijisi (sic et nobis exiguis ex- tantibua aed [leg. et] nouo intellectu et noua cognitione et noua ratione Facund.): nimis V, qtto male seruato 5 destitutis Fogg. 6 b}Tnbri- bus V 7 pliarum V 8 aeque scripsi: ea que F, eam Fogg. (suaci- piens propinquam illis hanc gratiam Facund.) 9 nobis eamque trsp, Fogg. 11 inualidae Fogg. 12 disserationis F, correx 13 priiuus scriptus (i. «. prima scriptura) Y: primuin scriptum Fogg. 16 primi ex primus V 18 saphirus V et sic semper 19 ligirium V ame- thistus V et aic semper 20 cbrisolitus V 21 berillum V et sic semper oaichium ex onichilum V
746
Epiphaiiius Coustautiensis de XII geininis rationalis
accipiens. in Babylone uero, quae est apud Assyrios, gignitur. et est lapis ipse perlucidus, habens medendi potentiam. cuius sucum medi<ci> super tumores ac putredines linientes sedant Oaliasque plagas, quae per incisionem feni proueniunt. est autem et alius sardonyx, qui uocatur molochas, sciens attenuare pinguedines: ipsius autem formae est, subuiridis aliquantulum, potentiorque magis est circa uerni temporis initiura, quando pascha celebratur; et alius sardachates, circa quem lapidem albus quidam circulus apparet sicut in achate, quem hi, qui fabulosa confingunt, mala fugare pronuntiant posse eumque pacificum uocant.
10 DE LAPiDE TOPAZio. Topazium rubrum est specie post lapidem, qui carbunculus appellatur. inuentus est autem in Topaze ciuitate Indiae in corde lapidis ab his, qui ibidem lapides tunc caedebant. quem lapidum caesores intuentes splendidissimum delectati pulchritudine eius ostenderunt Alabastris quibusdam negotiatonbus paruoque pretio uendi- derunt. Alabastri quoque Thebaeis pretio distraxere maiori; Thebaei nihilominus optulerunt reginae, quae tunc temporis imperabat. quem illa sumens in diademate suo in medio
llfrontis imposuit. habet autem lapis iste hanc efficaciam: cum in cote medicinali teritur, non rubrum sucum iuxta modum sui coloris sed in modum lactis emittit. implet autem crateras plurimos, quantos hi, qui terunt, iniplere uoluerint. et post hoc idem modus est lapidis, nec inminutus pondere nec a rotunditate mensurae penitus inmutatus. hinc autem sucus ellcitus oculorum passiones apprime sanat itemque, cum bibitur, ualJe medetur his, qui aquosa ' ralTTe tenentur et qui ex uua marina uehementer insaniunt. huius enim lapidis sucum medicorum periti talibus tribuunt.
Epist. CCXXXXmi 9— Ifi. 747
DE LAPiDE sxARAGDO. Smaragdus, qui et prasimus, uiriJisl2 /^^ est speciei. est autem in eis quaedam differenxia; aliquos / enim Neronianos uocant, aliquos Domitianos. et Xeronianus quidem lapis amarus est, specie ualde uiridis, splendens ac
5 uibrans. appellari uero Neronianum propter hanc causam referunt, quod imperatorem Neronem putant oleo Spano uiridi uel Libyrtino, alii uero dicunt amygdalino, alii susino, praece- pisse montem rigare; alii uero nequaquam, sed aiuut Neroneml3 uel Doraitianum oleum in uasis aeneis Nicaenis inmittere,
10 quod ex aeris ipsius aerugine per tempus uiridesceret, et sic ex eo montem rigare petramque suscipientem hoc oleum plus in uiriditate atque perspicuitate florescere; alii uero mininie, sed uocatum fuisse Neronem quendam memorant antiquum artis pinariae scientissimum et in huiusmodi lapidum peritia
15 ualde callentem, qui adinuenit hanc smaragdi necessariam speciem, et ex ipso Neronianum primitus appellari. eo ueroi4 modo, quo diximus de Ncrqnianis, et de Domitianis aduer-^^/;'/ / • tendum est. fuit enim Domitianus imperator post Uespasianum et fratrem suum Titum, qui uastabat Hierosolymam. amatores .
io autem uanarum rerum hi principes extiterunt, Nero scilicet atque Doraitianus. sunt et alii smaragdi, unus quidem in 15 India nimis Neroniano consimilis, alter uero in Aethiopia, qui et in Phison flumine reperitur. unde diuina quoque scriptura sermoci nostro congruit dicens: Phison; ipse
«est, quicircuitomnemterramEuilat.ibiinuenitur lapis prasinus. sed et carbunculum illic esse testatur. hie autem Phison a Graecis quidem ludus fluuius dicitur, aiG barbaris uero et Euilaeis Barimanasi, ab Indis quoque et
24 Gen. 2, 11 sq. 5 bibrans F, corr. Fogg. 7 amigdalino V 9 oleuni. quod p08t uasis repetunt Va, del. Fogg. aenei V, corr. Dindorf ni- cenis V 13 anticum T" 15 hanc smaragdi Fogg,: ad hane
smaragdin? V (iov)ozVj xh avaYxairltaiov toO ziiOLpar^Wj Ep.^) 19 uastapit
o
Fogg, 20 hii V 22 ethipia V 23 repperitur 28 euila eis
barimanasi V: Euilaeis Paropamisi *nempe Indis ad radices Paropamisi habitantibtis' Fogg.
748 Epiphanius Constantiensis de XII gemmis rationalis
Bugaeis Ganges appellatur pluresque Graecorum scriptores Gangem fluuium nomine isto cognominant, qui permanat uniuersam terram Euilat; Euilaeos autem dicunt interiores Indos. circuit etiam Aethiopiam, quae uocatur occidentalis estque magna Aethiopia, et hinc in Oceanum labitur. propter quod et carbunculus lapis cursu fluminis huius attractus in locis proicitur, quae sunt circa Libyam, ubi nominati superius
ITAethiopes commorantur. Aquilas autera interpres in Genesi lapidem prasinum neque prasinum interpretatus est neque smaragdum sed Hebraica interpretatione usus in superficie et inueniens in Hebraeo nomen lapidis bodallin, quod septua- ginta dixerunt: ibi inuenitur lapis prasinus, Aquila dixit: ibi inuenitur bidellium. est autem bidellium quoddam unguentum siue incensum, quod defertur ex India.
ISsunt autem differentiae smaragdi octo, quantum potuerunt singuli reperiri, naturaque eius cum sit uiridior et austera, tamen hi, qui sunt ex Aethiopia uel India, hepatis, id est
lOiecoris, similitudinem referunt. restat itaque iam nobis de monte illo, qui rigabatur aliquando uel a Nerone, sicut sermone uulgatum est, uel a Domitiano, in qua patria est situs, exponere. est enim introrsus in mari rubro quod sic appellatur, in ipso <in>gressuregionisIndorum. quarum gentium
20differentiae quam plurimae sunt. olim quippe Indi in nouem regna fuerant disparati, sicuti fama celebratum est, id est Alabastrorum, Homeritarum, Azomitorum cum <A>dulitibus. Bugaeorum, Taianorum, Isabenorum, Libenorum, Dibenorura eum Ichthyophagis et Sirindibenomm cum Euilaeis, sed
12 sq. Gen. % 12
Epist. CCXXXXIIII 16—24.
749
nunc multo plures sunt, quippe diuisi a societate, quam inter se prius habuerant, Dibeni ab Ichthyophagis et Sirindibeni ab Euilaeis. de his autem, cum rursus eonim ad loca uentum fuerit, historica narratione referimus. mons autem, de quo 5 nunc nobis sermo est, tunc Konianis erat subditus. Smarag-21 dinum uero sic uocatur naturaliter insula modica, ex aduerso 3ita Beronicae, in qua portus est Indiae dirigens ad Thebaidara, quae a continenti terra Thebaica distat unius diei cursu, cum est nauigium prosperum, hoc est milibus octoginta.
10 contigua est autem Beronice, quae sic appellatur, regioni Elephantinae nec non et Telmi, quae nunc a Blemyis obtinetur. corruerunt autem montis huius metalla suntque metalla alia in ipsorura barbarie Blemyorum iuxta Telmeos in montibus constituta, quae nunc effodientes barbari smaragdos incidunt.
ir> uis autem lapidis huius in speculandam faciem ; dicitur et ab 22 his, qui fabulosa confingunt, praescius esse futurorum.
DE L^vpiDE CARBUNCULO. Carbunculus habet speciem rubricae 2S nimis acutissimae. nascitur autem apud Carthaginem Libyae, quae Africa uocatur. alii uero dicunt hunc lapidem sic
2«^ inueniri: non uideri per diem sed per noctem; procul autem in modum lampadis uel carbonis ignis naturaliter scintillas emittere et hora quidem sicuti carbo ignis accendi, hora uero desinere, ita ut splendorem eius, qui hunc lapidem quaerunt, eminus intuentes ob hoc ipsum, quod per interualla comparet
2« et rursus extinguitur, eum esse cognoscant pergentesque ad eius fulgorem ita reperiant. sed qui eum portat, eum latere non potest; nam quibuslibet uestimentis occulat, splendor extra uestimenta conlucet. unde et carbunculus appellatus est, ob hanc scilicet causam. paruraper autem et ceraunius ita^-i
750 Epiphanius Constantien&is de XII gemmis rationalia
lapis iiocatus huic uidetur esse consimilis. dicunt auteni cerauniuni quidam et uinariura, quod instar uini flaui coloris existat. est nihilominus et Chalcedonius, quem sic appellant. et ipse specie proximus lapuTiEus ^stis, qui in isdem loci
25partibus inuenitur. nec mirum, qu^._ diuina scriptura in s
^ I Phison eum fluniine dsse^pronuntiat, cuinL_piJssiLjet.iii_A£dca s reperiri. fluit enim' Phison in mare iuxta regionem australeni
et occidentalem Oceanum. circuit Oceauus uniuersum orbeni terraium sed in occidentalem eius partem Phison, ut diximus, influit et idcirco lapis iste in Libyae partes aduehitur. dicit lo autem scriptura diuina: fluuius egreditur ex Edem ad irrigandum paradisum, qui inde diuiditur in quattuor initia. nomem uni Phison: iste est, qui circuit omnem terram Euilat, ubi est aurum, et aurum terrae illius optiraum; ibi est carbunculu s 15 et 1 apis prasinus. 26 i>E SAPPfliRO LAPiDE. Sapphirus lapis f dicitur in modum purpurae, quam blattam uocitant, cuius est pressior species. multa uero genera sunt huius lapidis. est enim in ipsis .^/^S . regalis auri punctis intennicans: qui non adeo est mirftbilis. 20 lO^if sicut purus ille lapis, qui per omnia pui^purae specie renitet. et hic fortassis esse dicitur in India et in Aethiopia, propter teniplum Liberi patris apud Indos, quod habere dicitur, licet incredibile uideatur, CCCLXV gradus, omnes ex lapide sapphiro. in oiTiamentis autem suis et monilibus reges utuntur eo uel 25 maxirae, quia mirabilis est atque pulcherrimus et gratiosus. 27unde et nonnuUi uocauerunt eum monilis oniatum. pellit etiam dolores; nam si teratur cum lacte, medela scabiosis et ulcerosls eFficitur linitus super loca, quae fuerint uulneribus
11 sqq. Gen. 2, 10-12 (LXX) 1 uocatur V o^, corr. Fogg. 4 hisdem V 7 repperiri V lison V
Y
11 eadem Fogg. 12 irrigandani V 17 dicitur corrupte T: *supple Incere, -splendescere' Fogg. {Xi^o^ cajc'j>eipo<; itop9'jptCu*v ^Xarrr^^ koo- «'jpa? Tf,; ji6>.a;vr,? to sI^o^ Fp.^, caic^sipo? iiopcpupi^iwv jjisv esrtv Fp.^} 20 punctus T", corr. Fogg. (ypi>aozz'.Yqq Fp.^)
Epist. CCXXXXIIII 25-30.
751
asperata. scriptum autem est in lege uisionem Mosi in monte ueluti super lapide sapphiro fuisse declaratam.
DE LAPiDE lASPiDE. laspis est lapis uelut speciem smaragdi 28 referens, qui apud ostia Thermodontis fluminis inuenitur et 5 apud Amathunta : non quae in Cypro est, sed naturaliter Amathusiorum generatio multiplex babetur. hic uero lapis hanc habet speciem: sub smaragdo est interuirescens sed obtunsior et obscurion interiusque corpus habet uiride ad instar aeruginis aeris. delectantur autem phantasiae, id est
10 speculationes, huic insidere, sicut asserunt, qui fabulosa commemorant. est et alia iaspis albidior quam mare, flore29 uero tincturaque pressior. alia uero in speluncis Idae montis, qui est in Phrygifa, reperitur similis sanguini cochleae, sed lucidior magis et ueluti similior uino et amethysto rubicundior.
15 non enim sunt unius coloris eiusdemque potentiae, sed alia quidem rarior est et albidior quam aer fumi, <nec> nimis eftulgens nec impar, item caeruleae uibrationis, ueluti si tempore hiemis de terra uapor aut nebula austro desinente consurgat. alia, quae glaciei similis est, ab his, qui fabulosa
20 fingimt, phaotasiis dicitur esse remedium. repertum est autem ab Hiberis et pastoribus Hyrcanorum, qui circa Caspium solum lacumque consistunt. est et alter iaspis, qui uocatur30 oppalius. similis niuibus aut spumis maris aut ueluti si
1 Esod. 24, 10
') nonque in cipro V sed natura littera mathusiorum F, corr. Fogg.; sed aliam nam Amathusiorum Dindorf (o'j ty;v Iv K'jicpw, 6lKV eait yi^jo^ ^okh y.aAOf>}isvov 'AjjiaO-ouccov Ep.^, ob t. I, K. clXk" <stepav tiva*> eati <Yap "(i^^oq etc. Dindorf) 7 xata t7;v opiapaY^ov e-ti yXiop:Co'>3a Ep.^ 10 speculationis V, corr. Fogg. incidere IHndorf u>$ 8e touto T^xoOoa|j.6V stva» 9avtaoi'a<; o\ ^ii^-oXo-^o', Xi-^o^izv^ corrupte Ep,^ 11 est €x V 13 phrigia V \\ amethisto V 16 rarior ex ratior F (XaDvotepa JBJp.\) nec uiserui secundum Ep.^ oot* ;cava ottX,9ouoa o-Sts TzaJj.y aTC&^eouoa 17 post impar interpi4nxi: nec impar item cerulea uibratione coni. Fogg. bibrationis V 19 glacie F, corr. Fogg. 21 hir- canoram V 22 qui Foqg.\ que V 23 uppalius scripsi: appaHus T', Opallius Fogg.; o kolkolJ,^ Ep^ corrupte nauibus F corr. Fogg.
XXXV par« 2. 48
752
Epipbanius Constantiensis de XII gemmis rationalis
sanguis lacti misceatur, ut Massagetae potare sunt soliti. hunc, ut aiunt qui fabulosa referunt, bestiae in agro metuunt, aliaque portenta.
31 DE LAPiDE LiGYRio. LigYm inuentiouem nequaquam nouimiis nec a physiologis, id est naturarum scrutatoribus, nec ab 5 aTiquitus antiquis, qui harum rerum curam gessisse referuntur. inuenimus autem laggurium sic appellatum lapidem, quem nonnulli presiiore locutione liggurium uocant, et fortassis arbitror hunc esse ligyrium, quoniam quidem diuinae scripturae nonnulla nomina aliter immutarunt, sicut smaragdum^dTxere lo
32prasinum aliisgue nominibus alia uocaiierunt. et iiggurus quidem uel etiam laggurus, si ipse sit ligyrium, rursus ex quo sit loco, nescitur a nobis. arbitrati sunt autem eum de superiore esse Thebaida, propter quod affirmant aliquos lapides ex lapide hoc in aede Asclepii, quae sic appellatur, in Meraphi i5 Aegyptia reperiri. in quibus sunt ueluti notae intermicantes, non sicut ophitae, sed habentes puncta iuxta cerinum lapidem sic uocatum. puncta sunt uiridantia ita, ut intellegaraus in
33profundo lapidis huius uenam esse lectissimam. sed et adhuc lucidius et speciosius haec petra uidetur sumpsisse cognomen; «o explanatur enim liggurus a quodam animali, quod liggiura nominatur, habens colorem pulli bubali uel buculae rufae, cuius cauda modica est et habet puncta quaedam uiridantia: propter quod et lapis liggunis idem liggi cauda uocitatur.
34 ego _autem uehementer ammiror, cur scriptura diuina curans 25 ad ornatum decoremque " pulcTiritudinis regalium sertorum et uestimentorum pontificalium uti lapidibus pretiosis et nonnul- lorum, qui multum erant noti manifestique, commemorans
1 masagete V 4 ligirio ligirii V 5 phisiologis F, aUera i ex o
o
corr. 7 inuenimua scripsi: inueni|m F, inueni raodo a Fogg. (ef>pop.sv 8i Ep.^) Laggurium Fogg.: laugurinum 7, XaYxouptov uel X«YYO'jptov Ep.^ 8 Ligguriuni Fogg.: ligguriorum F, XaYoptov Ep,^ 9 ligiriuni V 12 quidam F, corr. Fogg. {IkziIt^ aX ^elai Ypa^al Ep.^) liggiriuni correxi 17 ophite V: in ophit^ a 23 cauda F, corr. Fogg. 24 li- guruB V, correxi liggii Fogg. 28 multorum F, corr, Fogg.
Epist. CCXXXXim 31-37.
7r)3
(carbunculi dico et smaragdi, amethysti et achati, berylli et chiysolithi) in horum dinumeratione lapidum non meminerit hyacinthi, cum sit lapis iste clarissimus adeoque pretiosus atque mii-abilis, ut animaduertamus, ne ligjTium forsitan hunc diuina scriptura cognominat. hyacinthus autem species habet35 diuersas; quanto enim quis inuenitur colore profundior, tanto est aliis necessarior. hyacintho uero uel callaino purpureus color est aliquanto consimilis; unde diuina quoque scriptura ex byacintho purpuraque pontificalia uestimenta dicit ornari.
10 et praecipuus quidem lapis hyacinthus thalassites appellatur, eo quod tranquilii maris similitudinem referat. est et alius, qui uocatur rhodiaeus, alius oppalius, rursus alius..jifij2leucius. inueniuntur autem lapides isti in interiore barbarie Scytharum. 36 (Scythiam uero soliti sunt ueteres appellare cunctam septen-
15 trionalem plagam, ubi sunt Gothi et Dauni, ^Uenni quogue et Arii usque ad Germanorum Amazonarumque regionemJ illic igitur interius in deserto huius niagnae Scythiae conuallis est profundissima, hominibus prorsus imperuia: montibus namque saxosis hinc atque inde uallatur, ita ut si quis desuper a
K siimmitatibus montium tamquam de muris aspiciat, solum conuallis pernidere non possit sed a profunditate caligo tenebrosa ueluti chaos alicuius occurrat. igitur qui mittuntur37 a regibus iuxta commanentibus ad istorum lapidum perquisiti- OTiem, secundum dispensationem necessitatis sibi commiasae
25 iugulant agnos et excoriantes dimittunt desuper e saxis in illud chaos conuallis inmensum lapidesque, ut ferunt agnorum decoriatorum carnibus adhaerescunt. aquilac uero in petria
8 Exod. 28, 5
1 fort. achatis 2 crhisoliti V 3 hiacinthi V et sic semper per i 5 cognominet Fogg. 9 omari ex ordinari V sq. scitharum stihiam V 15 Uenni) Uanniani regni (Plin. n h. 4, 81) mentionem facit Fogg., addens tamen fortasse Hunni restituendum 16 aiii V : 'fortassis AhiV Fogg. coll Ptolem. VI 15 ad om. a Fogg. aniazanorumque ex amazonorumque V 17 schithie V 20 sumitatibus V 22 ajaaso x: /do; Ep.^ nituntur V, corr. (oi ttR63TaXjt8vot Ep.'^)
48*
754
Epiphanius Constantiensis de XQ gemmis rationalls
sursum morantes accepto carnis odore descendunt eductosque decoriatos agnos exedunt et lapides illic in summis montibus remanent. damnati ergo, qui per huiusceraodi capturam ad inquirendos praedictos lapides diriguntur, intuentes, ubi sint ductae agnonim carnes ab aquilis, eunt illuc et inuenientes s
38lapides alferunt. omnes autem lapides isti, cuiuscumque sub diuersitate coloris existunt, cum sint pretiosi, tamen hanc habent efficaciam, ut superpositi carbonibus ignis uehementibus ipsi quidem minime laedantur, carbones autem protinus extinguunt. non solum autem hoc, sed etiam toUens quis ex lo his lapidibus et inuoluens diligenter in orario uel in aliquo linteo ponensque super carbones ignis raanu retinens ipse quidem calore cruciabitur, linteum uero, quo lapis estinuolutus.
39nullo raodo laeditur aut aliqua ustione uexatur. fertur autem lapis iste utilis esse miilieribus, quatenus onere partus is absque difficultate liberentur. phantasias autem pellere similiter dicitur.
40 DE LAPiDE ACHATE. Achates autem lapis est aestimatus ^ esse perileucius, qui post hyacinthum lapidem ponitur. est
^ ' autera specie rairabilis, colore caeruleus, exteriorem circulum «o habens album. et hic circa Scythias inuenitur. est autem in lapidibus istis achates colore leonino, qui cum aqua tritus et .^jnlitus super loca, quae morsu contracta sunt uiperae uel . scorpii ceterorumque serpentium, uenena depellit. dico autem achatera, qui leonis speciem praefert. 25
41 DE LAPiDE AMETHYSTO. Aracthystus lapis. est erga suum circulum flammiferum quiddam profundius micans. splendor autem eius est albidior, e medio corpore ueluti uini flaui speciera referens. qui forma diuersus et hic, ut opinor, iu
4 aunt a Foffp. 0 post ducte del. sunt V erunt T, corr. a 6 autem om. Fogg. 7 assistunt Fogg. 10 extinguuntur Fogg. (tob? 8s avO^paxac 3p£vvuo'jaiv iy?.^ xaTac^svvuo joiv Jtp.^) 12 retines V, corr. Fagg.
14 wvlWo sciipsi: est nuUo F, et nuUo Fogg. 16 diffulcultate V,
corr. a fantasios V 19 perileutius V: TreptXs-jxo^ Ep.^ post V: ]>er Fogg. (o^ utzo iov -jaxtvO-ov sGpiaxsTa'. Fp.^) hviacinthura I'
27 micat V, correxi {oKG-^i^mv Izii Ep.'^)
Epist. CCXXXXIIII 38—44.
755
Libyae inontibus gignitur. alter enim hyacintlio mundissimo 8imilis est, alter uero amphicochlo. fit autem ipse in parte Libyae circa litus maris. hi uero, qui fabulis credunt, aiunt eiim praecidere tempestates et pluuias, cum australes uenti perflauennt.
DE*LAPiDE CHRYSOLiTHO. Chrysolithus lapis, quem nonnulli42 chrysoberyllum uocauerunt, auri fulgorem praefei-t. fit autem in puteali petra: sic appellatur locus ad litus Achaemenidis Babylonis. nominant autem et Babylona et puteum illum petrae Achaemenida, quod, inquiunt, pater Cyri regis Achaeme- neus uocabatur, ut scriptores aliqui retulerunt. est autem et chrysoprasus lapis : hic stomachicis et colicis nec non et coeliacis tritus et epotus saluberrimus approbatur.
DE LAPiDE BERYLLO. Boryllium lapis glauci, id est caesii, 43 coloris est, marinae tincturae similis et aeris, amethysti et paederotis habens speciem et aquatioris, id. est albidioris, hyacinthi. fit autem ad ima montis, qui uocatur Taurus. si quis autera uoluerit hunc ex aduerso solis opponere, uidetur ueluti uitrei minuta intrinsecus habere perlucida. alia autem beryllus pupillis oculorum draconis est similis. alia rursus est beryllus ueluti coralli speciem magis exhibens. haec autem beiTllus iuxta ufam Eufratae fluminis uisa est.
DE LAPiDE oNYCHio. Onychium lapis flauum nimis ostentat44 colorem. delectari uero lapide isto ferunt regum nuptas et diuitum, quae in pocula sua transferentes utuntur hoc lapide. sunt autem et alii, onychitae qui aequiuoce nuncupantur, id est non ueraciter, similes cerae, quae coloris est mellei.
partes V 3 circus F, corr, Fogg, 6 cahisoLito Chrisolitus V 1 cliri- soberyllum V 8 achemenidis V 9 babilonia K, corr. Fogg. (BagyXwva Ep.^Ep}) 10 achamenide F, corr. Fogg. ('Ayai|X8v{$a Ep."^) achame- neus V 12 chrisoprasus V 14 glaucus Fogg. caesii coloris est om. Fogg. 19 uitrum Fogg. (cpaiveiai osXo? xtY/poo^ eycuv evBoO-Ev
0
5ia'JYtTs Ep.^) 21 coralli Fogg.i corallis F, ojioia xyj&o) Ep.^ spm V 22 autem om. Fogg. nepl ty;v sSoSov Fp.^ eufrate V: Euphratis Fogg. 24 nuptiae F, corr. Fogg. (ta? vjii^a; Ep.^) 27 aimiles F sed litteris sira traductis lineolis deletis
750 Epiphanius Constantiensis de XII gemmis rationalis
quidam lios aiunt ex guttis aquae consolidari. onychitas autem naturali ratione cognominant, eo quod ungues urbanorum uirorum instar sunt marmoris quadara mixtione sanguinis obrubescentes. unde nonnulli lapidem marmoreum, qui est ex loco Docimii, onychiten falso nomine uocitant ob albedinis 5 puritatem.
45 Haec igitur duodecim lapidum, qui in superhumerali tunc imperati sunt annecti pontificis, ex diuersis auctoribus, qui de naturis horum dixere lapidum, constat inuentio; quorum, sicut inuestigare potuimus, tam species quam loca nec non lo et potentias inspectionis eorum interim breuiter adnotantes singulorum lapidum nomina consequenter expressimus.
46 Hic iam nunc quaeritur, quibus modis eum ordinem consequentiae, qui est certissimus et congruens, approbemus. nam per duodecim tribus duodecim lapides apponi iussi sunt. is ita ut unus lapis uni tribui coaptaretur et ad siugularum nomina decernantur singuli lapides. et si quidem declarasset iussio, cui tribui quis lapis aptetur, nulla prorsus inquisitio superesset ad indagandam definitionem diuinitus ordinatam, sed ad exponendara nobis uim lapidum tantummodo studiosa 20
47 relinqueretur intentio: nunc autem non est determinatum sed simpliciter in duobus locis horum lapidum consequentiam et compositionis eorum speciem fateamur adscriptam, sicut in rationali, quod super pectus ponebatur pontificis, et super-
48 humerali per duos anulos aureos in eo disposito. qui anuli 23 per extremitates suas rationale in medio continebant, rursus annexis superioribus anulis, qui erant in superhumerali pontificis in utraque humeri parte conserti. nam et super- humerale, cura esset unura per circuitura. uno prorsus orificio claudebatur, habens uittam hyacintliinara auro coniplexam sj
Epist. CCXXXXmi 45-53.
757
et hinc a dextris unum anulum et a sinistris alterum, per utramque humeri partem prominentes, anulos ad iugulum poutificis innuentes, qui rursus ex utraque rationalis parte spectabantur appositi, ita ut perinde conecterentur et coapta- rentur in sese, per duos scilicet anulos rationalis et duos anulos snperhumeralis, ubi erant catenulae aureae desuper imniinentes. hoc autem rationale, sicuti dixi, habebat49 duodecim lapides sibi congnienter insertos atque compositos quadrato ordine, qui sic intertexti probantur, ut est subter
10 anuexum. primus ordo atque superior a laeua parte pontificis uersus ad dextram hos lapides habebat appositos: sardium, topazion, smaragdum. oportet enim et hoc diligentius annotare, 50 unde scilicet incipiebat compositio et ubi iterum desinebat, scieudumque quod iuxta Hebraicarum elementa litterarum ita compositiones istae fiebant: scribunt quippe Hebraei a sinistris ad dextram cuiuslibet rei subiectum ordinem perducentes, ipsi uero manum subsequentem litteris a dextris habere uidentur ad laeuam, erant ergo super pontificis pectus a sinistris eius ordines ad dexteram perducentes. primus ordo, 51 sicut iam dixi, sardius topazius smaragdus; secundus autem carbunculus sapphirus iaspis; tertius ligurius achates ame- thystus; quartus, qui et ultimus, chrysolithus beryllus onychinus. rursus inuenimus eosdem lapides in duabus52 superhumeralis partibus positos, in quibus duo lapides catenulis
25 aureis uidebantur inserti iuxta utrumque latus humeroruni, iam non ex diuersis lapidibus sed ex smaragdo tantumniodo, erantque rursus nomina filiorum Israel secundum praeceptum doraini scripta atque scalpta in duobus istis lapidibus. non53 tamen euidenter ostenditur, quod nomen in parte dextera
M prasini lapidi inscribi debeat uel quod in sinistra parte, sicut ipse decreuit, similiter annotari, nisi quod prorsus
23—28 cf. Exod. 28, 9—14 (39, 6-7) 3 innuentes V: innectentes Fogg. rationali F, correxi 13 ite- rum V: item Fogg. 14 ^esf quod Fogg. littarum V 15 iste V 21 achathes V 22 chrisolitua V 23 onichinus V et sic semper 30 lapidis Fogg.
758
Epiphanius Constantiensis de XII gemmis rationalis
intellegendum est, quia sex noniina scripta erant in sinistra parte et sex in dextera filiorum Israel. nec enim poterat unus lapis nomina duodecim tribuum capere propter rotunditatem suam. sed nec praecepit deus, ut dupliciter inscribantur duodecim tribus in parte dextera et in sinistra duodecim, 5 sed simpliciter ait: impressione signaculi nominum filiorum Israel, sicut habet ipsa circumstantia lectionis, quam nunc ad uerbum curauimus exprimere, in qua ipsum
54quoque pontificatus officium praeceptum est ordinari. sic ait: et fecerunt superlium erale ex auro et hyacintho et purpura et cocco cum bysso retorta * *. opus textile fecerunt illud, superhumeralia contin en tia sese ex utrisque partibus, opus textile, inuicem complectentia se per circuitum. ex ipso fecerunt iuxta eius facturam, ex auro et hyacintho et purpura et cocco neto et bysso retorta, sicut praecepit dominusMosi. feceruntutrosquelapides smaragdi confibulatos et conclusos auro,scalptos impressione signaculi nominum filiorum Israhel, et imposuerunt eos in humeros superhumeralis, «o lapides monumenti filiorum Israhel, sicut prae-
55cepit Moyses. haec duo loca sunt horum lapiduni et appellationes eorum, quae secundum tribum praeceptae sunt annotari: unus quidem locus est in hoc rationali et alter in his quae dicuntur *♦ in hippodromo Chabratha. »
6 Exod. 36, 13 (LXX) 10 Exod. 36, 9—14 (LXX) 25 Genes. 48, 7 (LXX)
add. etc. Fogg.; ego lacunam indicaui: propter homoteletiton inter- ciderunt ea, quae plus habet uersio LXX interpretum 15 iacintho V 16 cocconeto V, distinxi (xoxxivoo 8iav6'/r^3pL6voo LXX) bisso V 19 im- pressione restitui: in pressione V (YSYXopL|ievoo? fxa\ lxxexoXap.|i£vo'j<;] hfHLo- Xap.]i.a a^ppaYl^o^ LXX) 22 moises V 25 lacunam indicaui ad- sentiens Fogginio haec adnotanti-. *iam uero, ni fallor, inter ea multa, quae hic deesse puto, S. Doctorem exposuisse crediderim, quomodo duodecim tribtis a Jiliis lacoh nomen acceperint, quot uxores lacob
Epist. CCXXXXnil 54—58.
759
Oportet itaque primitus hanc diuisionem nosse et ordinis 56 consequentiara, quae secundum aetatem est singulorum, id est Ruben Simeon Leui ludas : propter iurgium uero Rachelis et quod data sit lacob ancilla Balla, nascitur iuxta aetatis
6 ordinem post ludam Dan statimque de ipsa ancilla secundus editur Neptalim. deinde per aemulationem Lia uero dedit ancillam uiro Zelpham, quae concipiens peperit Gad, dein Aser. rursus adiecit uxor Lia ut conciperet: quae iuxta conscientiam peperit Isachar, exin Zabulon, nouissime uero
it) de Rachele loseph nascitur et deinde Beniamin. et est ista consequentia: Ruben Simeon Leui ludas, Dan et Neptalim, 6ad et Aser, Isachar et Zabulon, loseph et Beniamin. haec quidem prima est compositio iuxta aetatis consequentiam. Ciim uero peruenirent de Mesopotamia reuertente lacob in57
15 terram Chanaan, secunda fit diuisionis enumeratio. fecit enim lacob tres turmas discernens proprios filios, et posuit Zelpham et Ballam duas ancillas faciens unam turmam in primis cum quattuor filiis earum, id est Dan et Neptalim, Gad et Aserj in secunda uero turma ordinauit Liam cum sex filiis eius,
so Don iam secundum aetatem sed secundum matris affectionem, Ruben dico et Simeon, Leui et ludam, Isachar et Zabulon; ipse uero postremus mansit cum Rachele et loseph ualde paruulo. Beniamin autem in matris adhuc utero portabatur. et haec secunda discretio compositionis eiusdem numeri
25 comprobatur.
Tertius autem numerus est iuxta aliam compositionem 58 diuisionis. incipiens enim lacob intrare in Aegyptum, sicut super annexum est, congregatis in id ipsum filiis Liae simul
3 sqq. cf. Genes. c. 29, 32 — c. 30 15 sqq. cf. Genes. 33, 1 sq
duxerit, quem filium hahuerit ultimum et his similia tandemque nar- rasse quomodo Bachel Beniamino edito partus dolore confecta mortem ohierit in terra Chanaan in Hippodromo Chahratha et sic narrationem confeciue uerbis nimirum LXX' p. 758, 25 hyppodromo V p. 759, 4 qaod V: quae Fogg. 7 zelphft V 16 zelphan V 20 non V eupra linea
760 Epiphanlus Constantiensis de XII gemmis rationalis
et ancillae eius Zelphae consequenter, uelut ex eadem domina progenitis, ita dinumerantur ipsi: Buben Simeon Leui ludas Isachar Zabulon et ex Zelpha Gad et Aser; deinde Eachelis filii loseph et Beniamin, hi qui ez eius ancilla sunt Dan et Neptalim.
59 Quarta diuisio est compositionis et numeri, quando benedixit lacob filiis suis, cum moreretur; oportet enim secunduni tempus et in numeros ipsos annectere. hic ergo numerus et hoc tempus insequitur, quando lacob benedixit, id est: Kuben, deinde Simeonem cum Leui et ludam et Zabulon et Isachar, Dan et Gad, Aser et Neptalim, loseph et Beniamin.
60 Dein sequitur quinta diuisio de Exodo, cum egrederentur filii Israel ex Aegypto. enumerauit enim eos sermo diuinus dicens: haec sunt nomina filiorum Israel, qui ingressi sunt in Aegyptum cum lacob patre suo; unusquisque cum tota domo sua ingressus est: Kuben Simeon Leui ludas Isachar Zabulon (deinde Rachelis:) Beniamin (deinde Ballae:) Dan et Neptalim (et Zelphae:) Gad etAser. loseph autem eratinAegypto.
61 Dein post sexta diuisio est numeri iuxta metationem castrorum filiorum Israel, sicut scriptum est in libro Nume- rorura ex praecepto domini : in prima metatione ludas Isachar Zabulon, in secunda Ruben Simeon Gad, in tertia Ephrem et Manasse et Beniamin, in quai-ta Dan et Aser et Neptalim.
62 Rursus septima numeri diuisio est ex ipso Numerorum libro, cum iuxta praeceptiim domini declarantur, qui debeant esse principes ad offerenda munera domino, dixitque: de Kuben Elisur filius Sediur, de Simeone Salamihel filiusSurisaddai,deIudaNaasonfiliusAminadab. de Isachar Nathanahel filius Sogar, de Zabulon
2 cf. Gcnes. 46, 9—25 9 cf. Genes. 49, 1—27 14 Exod. 1, 1—5 22 cf. Num. 2, 2—31 27 Num. 1, 5—15
3 zelphan V 4 hii F 15 egiptum V 20 postea Fogg. 24 nia- nases V 29 suriaddai V
Epist. CCXXXXIIll 59—65.
761
Eliab filius Chelon, de Ephrem Elisama filius Eniud, de Manasse Gamaliel filius Phadassur, de Beniamim Abidau filius Gedeonis, de tribu Dan Achiezer filius Amisadai, de Aser Phaltihel filius Echram, de Gad Elisaph filius Kaguhel, de Neptalim Achire filius Enan.
Itemque post hanc sequitur octaua diuisio ex ipso libro63 Numerorum, quando praecepit dominus et misit Moses principes tribuum Israel ad inspiciendam terram repromissionis. ait itaque: de Buben Samu filius Sacchu, de Simeone SaphahfiliusSuri. deludaChalephfiliusIephone, de Isachar Sara filius loseph, de Ephrem Auses filius Naue, de Beniamin Phalti filius Eaphu, de Zabulon Gudihel filius Suri, filiorum loseph de Manasse Gelad filius Sudi, de Dan Amihel filius Gamali, deAserSachusfiliusMichahel. deNeptali Hali filius Ulaphi, de Gad Gugihel filius Machi.
Nona quoque diuisio numeri praecepto domini datur ex64 ipso libro Numerorum, cum filiis Israel terra sorte distribuitur : de luda, inquit, Chalep filius lephone et deinceps enumerantur principes tribuum de Simeone, de Beniamin, de Daii, de Manasse, de Ephrem, de Zabulon, de Isachar, de Aser, de Neptali.
Dein rursus decima nunieri diuisio est, quando benedixit65 Moses filiis Israhel. praeponens Kuben et deinceps annecteus: ludas Leui Beniamin loseph Zabulon Isachar Gad <Dan>
10 Num. 13, 5-16 20 Num. 34, 19 25 ef Deuteron. 38, 6-25 1 XaiXo>v Lxx Elisama restitui secundum lxx et Vulg : melcham V 2 'R|uoo$ LXi (Ammiud Vulg.) mannasse V 3 abida V 4 ^aysT^X *^a7a'.YjX Lxx 5 'Eypav lxx (Ochran Vulg.) 6 Atvav lxx 10 Sajiow?;X Lix, Sammua Vuhj. Sacchu scripsi: acchu T', Za^^oup (Za/poo cod. Alexandr.) lxx, Zechur Vulg. 11 Za^ai lxx 12 Sara| IXaaX lxx (lyaX cod. Alex.) 13 nauae V 14 louS: lxx 15 TrxZh\ olo; Sooot lxx 16 laHop LXi 17 hali filius ulaphi V: Napt uto? 2a^t lxx, Nahabi filinin Uapsi F«2^. 20 iepphane K 26 IvLd&m Fogg. Gad D an> ficri/M» Deuteron, 33, 20—:l'2 et huius epistulae § 86: Dan om, F, <Dan) O&d I ogg.
762 Epiphanius Constantiensis de XII gemmis rationalis
Neptalim et Aser, et in nouissimis iterat seimonem de loseph: haec sunt milia Ephrem et haec milia Manasse.
66 Item undecima numeri diuisio probatur, quando praecipitur eis, antequam ingi-ediantur teiTam Israel, mox transfretantes lordanem stent super duos montes Garizim et Gebal, sex s hinc atque inde, . ad benedicendum his, qui custodiunt legem, et ad maledicendum his, qui legis praecepta seruare contemp- serint. et est ista contextio numeri: nam super benedictiones consecuti sunt Simeon Leui ludas Isachar loseph et Beniarain; super maledictiones autem hi: Kuben Gad Aser Zubulon lo Dan et Neptalim.
67 Duodecima rursus est diuisio numeri, cum sortiuntur terram possessionis suae et Ruben sorte contingit trans lordanem, antequam transiretur in teiTam Israel. et est ista distributio: Ruben et iuxta eum Gad et dimidia tribus Manasse: dein is transeuntes lordanem primus ludas accipit, tum Beniamin, dein loseph ex Manasse, dein Simeon inter Beniamin et ludam locatus et ut ita dixerira coangustatus est, quia illis spatia non fiierunt: dein Zabulon terram consequitur et Isachar et Aser et Neptalim et Dan. Leui sane in omnibus 20 dispersus est tribubus, ciuitates soluramodo et suburbana percipiens.
68 Rursus tertia decima diuisio nuraeri occun-it ex Zacharia propheta, sicut dicit: in illa die plangent omnes tribus terrae, tribus domus Dauid super se et mulieres » eorum super se, tribus domus Nathan super se et mulieres eorum super se, tribus domus Leui super se et mulieres eorum super se, tribus domus Simeon super se et mulieres eorum super se,
2 Beuteron. 33, 17 8 cf. Deuteron. 27, 12 sq. 13 sqq. cf. los. cap. 15—19 21 cf. los. U, 4 24 Zacbar. 12, 12—14
Epist. CCXXXXIIII 66-72.
763
plangentque cunctae residuae tribus; et non nomi- nauit, quae; nos autem propter situm descriptionis terrae hanc consequentiam esse perpeximus, ut sit tribus Beniamin, dein loseph Ruben Qad Zabulon Isachar Aser Neptalim et Dan.
Item quarta decima diuisio numeri subest ex reuelatione 69 sancti lohannis, qui dinumerauit ex unaquaque tribu duodecim milia eorum, qui uirginitate sanctificati sunt; ait enim: de luda duodecim milia, de Buben similiter, exin de Gad, de Aser, de Neptali, de Manasse, de Simeone, de Leui, de Isachar, de Zabulon, de loseph, de Beniamin. nusquam uero in hoc loco meminit Dan.
Forsitan autem et aliis locis numer<i> aliter inueniantur 70 adscripti; nos tamen istos inuenire potuimus et hae quidem sunt diuisiones, quae secundum numerum diuerso modo oonstat esse compositae, nunc quidem secundum praeceptnm domini, nunc autem iuxta singulorum principum uoluntatem, dico uero Mosis et Hiesu Naue et qui deinceps eorum successores existere meruerunt. nec sine spiritu id actum est sed, ut uoluit, idem spiritus sanctus enumerauit atque disposuit singulas consequentias iuxta propriam uoluntatem. reuertens item de his uno loco breuiter et consequenter 71 edisseram easdemque quattuordecim diuisiones harumque se- lectioiies: non in uacuum faciam nec ut uenerationi tuae haec recensenti molestus existam, sed ut noueris (quod iam dei sit adiuuare), ut unicuique tribui memoratos lapides ueraciter coaptare possimus.
Excogitante igitur multum mente, tractantes iuxta experi-72 entiam huius electionis, suggerit nobis animus et ipsa conse- quentia lectionis, qualiter aniniaduerti possit qnadratus ordo rationalis ex appositis lapidibus secundum memorata uocabula. requiratur iam de singulis numeris, sicuti discreta est
8 cf. Apocal. 7. 5—8
1 sq. nominauit: queis (I) nos Fogg. 13 numeraliter F, corr. Fogg. 18 mosi F, eorrexi naue V 22 idein Fogg.
764 Epiphanius Constantiensis de XII gemmis rationalis
UQaquaeque diuisio, qualis ad eoinindem lapidum rationem
73 lectionemque sit congruens. et ubicumque quidem dinumera- tarum tribuum statum in locis singulis inspeximus menteque perpendimus non posse naturaliter — ut numerus quilibet eorum, qui in unaquaque diuisione numerati sunt, unum s nomen minus habens ex tribubus — appellationi horum lapidum coaptari, ideoque protinus diuisionem secundam rite sustulimus, utpote quae homm lapidum consonantiam habere non possit, propter quod primos ponat Dan et Neptalim, Gad et Aser, hoc est ancillarum filios, quando mittens lacob lo Esau raunera in turmam eos primam diuisit, post haec autem filios Liae fecit aliam turmam, dein filios Bachel turmam tertiam. nam cum pretiosiores lapides sint in principio rationalis. porro filii ancillarum inferiores habeantur et hic primum positi sint, irapossibile est eos ad causam rationalis i5 in hac nuraeri parte congruere, propter quod ita se habere non possit.
74 Item quartam diuisionem, benedictionem lacob, explorauimus, quando moriens filiis benedixit. habet enim primum Ruben, dein Simeon et Leui simul adiunctos, ita ut ista utriusque 20 copulatio horum lapidum congruentiae uideatur obsistere. ideoque istam quoque sustulimus, cum lapidibus istis adcom- modari minime possit.
75 Inspeximus autem et quintam diuisionem, quae continet initium egressionis filiorum Israhel ex Aegypto, et inuenimus 25 eam praeponentem liberarum filios et ancillarum iuxta com- positionis ordinem supponentera facientemque nouissimos <primos> primosque nouissimos, et ob hoc, quod loseph in Aegypto constitutus postremus nominatus est, animaduertimus itenim non posse lapides istos memoratarum tribuum coaptari so
76nominibus: et quod naturaliter onychinus lapis in persona
5 in om. Fogg. 9 propterea quia Fogg. 24 continent F, corr. Fofjg. 26 sq. liberarum . . supponentem in textu omissa in margine inferiore suppleuit V man. 1 28 primos inserui: primosque nouissimos om. Fogg.
Epist. CCXXXXini 73—79.
765
loseph interpretari non possit neqne rursus extremus loseph iuxta compositionem rationalis inseri debeat, nisi quod tantummodo necessitate praeposteratus sit, ut, cum undecimus habeatur, hic numeretur duodecimus iuxta cogentem necessi-
5 tatem compositionis huius nuraeri, quam repperimus ordinatam. in Graeca quippe locutione, quae ex Hebraea translata est, 77 onychinum lapidem duodecimum iuuenimus positum atque nouissimum, ita ut Beniamin contemplationem sui modis omnibus adtrahat; .undecimum uero inuenimus beryllum, quem
10 et undecimo loseph tam iuxta numerum quam iuxta contem- plationem consequenter aptauimus. inspicientes etiam Hebraicara 78 Exodum, in qua et lex probatur adscripta, legentesque de rationali hoc, in quo clusi erant isti lapides, inueniraus onychinum lapidem aliter ordinatum: undecimus positus erat
15 et beryllus duodecimus atque postremus. unde propemodum nobis ambiguitas orta est impedimentum intellegentiae faciens ueluti fictam contemplationem nos in duobus istis, berylli dico et onychini, lapidibus attulisse, dicebamque, quomodo in supplicationibus et oratione continua poterat error oboriri,
20 et intellexi, quod dispensante deo hoc ita peractum est, ut idem loseph undecimus inter fratres suos existens duodecimus inueniretur iuxta compositionem huius numeri, qui eum duo- decimum esse declarauit, cum diceret: loseph autem erat in Aegypto. scientes itaque dispensatione diuina propter79
» ueritatis contemplationes berylli lapidi, quae in ipsum loseph explentur, coaptari, sic est dispositum, ut beryllus lapis duodecimus poneretur et ultimus. nam et loseph, cum inter fratres undecimus esse memoratur, in hac tamen compositione Diimeri egressionis filiorum Israel duodecimus et extremus
30 adscribitur. itaque prorsus inlustratione diuina et dispensatione
23 Exod. 1, 5
b lei^enmna Foffg. 6 greccaF 8 <^in> contemplationem Fogg» 11 opta- nimu8 F, corr. Fogg, 13 inueniemua V, correxi 14 lapiduni F, corr. Fogg, 15 et om. Fogg. 18 attulisset Fogg. fort. discebamque 19 continua V 25 lapidis F, correxi 28 esset Fogg.
766 Epiphanius Constantiensis de XII geininis rationalis
bene admodum relatus est onychinus lapis in Beniamin, qui in hac dispositione ante loseph numeratus est, beryllus autem in loseph accommodatus ob contemplationes eidem consonantes, quamuis ultimus lapis ipse numeretur, quia sic accidit et loseph nouissimum scribi, sicut fr^quenter asserui. 5
80 Transgredientes igitur et hanc diuisionem respexiraus dispositionem sextam iuxta di<nu>meratarum tribuum conse- quentiam et inuenimus iuxta metationem castrorum Israel quadrati agminis ordinem magis oportere congrueCre> rationali iuxta ternas et ternas tribus, sicut in eodem rationali fas 10 erat cernere, quod quadrati ordinis probatur exstare, et erat hoc planissimum atque symbolicum, id est significatiuum; propter dispositiones ordinum consonantiamque castrorum.
81 sed in his separata tribus, tribus Leui, nobis obstitit. consti- tutus est enim ludas habens secum Isachar et Zabulon iu 15 uno metationis contubernio, et constitutus est primus ad orientalem plagam propter significantiam, ut aestimo, regiae potestatis et quod Buben a propria reciderit gloria, quia stratum raaculauerit patris. sicuti diuinis litteris probatur
82 insertum. in secunda uero metatione castrorum Ruben ordinatur ^t» cum Simeone et Gad uersus ad mare, ad occidentem quoque Ephrem cum Manasse et Beniamin, qui omnes ex Ilachel in una ponuntur metatione castrorum; propter Manassen uero Leui uidetur exclusus. dein ad aquilonem quartam metationem primitus Dan continet, dein Aser, deinde Neptalim, et quoniam 25 Leui non inuenimus inter eos ammixtum, cognouimus nec istam posse descriptionem compositioni lapidum commodari, ne uideatur ei filiorum Israel unum <de>esse uocabulum.
83 Quapropter et hanc omittentes intendimus diuisioni septimae. quam protinus ademimus, quia non eam repperimus composi-
19 cf. Gen. 49, 4 (35, 22)
19 sicut Fo^, 25 neptalin V quoniam F: cum Fogg. *i6 ainix-
tum V 27 accommodari hogg, 28 deesse Fogg.: esse V 30 ad eminius V respeximus Fogg.
Epist. CCXXXXIIII 80—86.
767
tioni lapidum congruentem. haec enim iuxta principes tribuum ad praeceptum domini constat esse numerata: in qua primus ordinatus est Euben, dein <Simeon, deinde luda, dein^Isachar et qui secuntur; loseph autem secundo numeratus est, propter quod Ephrem in uno numero, Manasses in altero sit locatus, et quoniam Leui rursus exemptus est, nequiuimus numerum coaptare lapidibus propter iramutationem Leui et propter adiectionem unius tribus, quae in duabus probatur esse diuisa.
Dein octauam diuisionem de libro Numerorum diligenter84 inspeximus, ubi praecepit deus et misit Moses principes tribuum Israhel ad inspiciendam ten-am promissionis, et nec istam repperimus ad compositionem memoratorum lapidum consonantem, propter quod et Ruben in primis numeratus est, dein Simeon, deinde ludas, exin Isachar et deinceps qui secuntur et nusquam Leui mentio facta est.
Transeuntes igitur ad nonam diuisionem et ipsam conspeximus, 85 quae facta est ex praecepto domini, sicut in libro continetur Xumerorum, quando missi sunt principes tribuum, ut sorte diuiderent terram promissionis iiliis Israel, et nec istam similiter ad consequentiam lapidum coaptare ualuimus. inuenientes enim ludam <in> primis positum, dein Simeonem et postea Beniamin, Dan quoque et Manassen nec non et Ephrem et Zabulon et deinceps Isachar, exin Aser et nouissime Neptalim, et rursus tribum Leui reperientes omissam et loseph dupliciter enumeratum in Ephrem et Manassem, hanc etiam86 praetermisimus et in decimam diuisionem intentionem mentis ammouimus nec ipsam quiuimus inuenire lapidibus consonantem; etenim quando benedixit Moses filiis Israhel praeponens Beniamin quartum post Leui, dein loseph, et quoniam Simeonis
3 Simeon deinde luda dein inseruif cf. § 62 6 quoniam V: cum Fogg. 18 continet F, corr. Fogg. 22 <in> prirais scripai {cf. supra p. 767, 14) : primiB F, primum Fo^r^. 25neptalinF repperientes F loseph Fo^^f. ; in ioseph V 28 aramonuimus F, corr. Fogg. 29 etenim Fogg.: est enim F 29 proponens Fogg. 30 quoniam F: cum Fogg.
XXXV parf S. 49
768
Epiphanius Constantiensis de XII genimis ratioualis
nullam intulit mentionem, impossibile fuit eam coaptare lapidibus. habet autem ita: Kuben ludas Leui Beniamin, dein loseph Zabulon et Isachar, deinde Gad, qui est ancillae secundae filius, praepostere positus, dein Dan et Neptalim, dein Aser omnium nouissimus, qui et ipse secundae ancillae s filius inuenitur. hic etiam quia numerus imminutus est Simeone praetermisso, fas non erat diuisionem istam lapidibus rationalis posse congruere.
87 Kursus et hanc praetermittentes in undecimam soUicita prorsus intentione peruenimus et repperimus, ubi praecepit lo Moyses, ut duodecim tribus stent ad benedicendum et male- dicendum, sex in monte Garizin et sex in monte Gebal, sicut in Deuteronomio probatur adscriptum, quarum diuisio talis est: stabunt, inquit, in monte Garizin ad bene> dicendum Simeon Leui ludas Isachar loseph et Beniamin, et hi stabunt ad maledicendum in monte Gebal: Ruben Gad Aser Zabulon Dan et Neptalim. exceptis quippe Ruben et Neptalim liberarum filii probantur hic esse praelati, cumque et ista diuisio uidetur inconsequens ad quadratum rationalis ordinem, non ea uisa 20
88est adsumenda. uerumtamen hanc eandem undecimam diuisi- onem sollicite contuentes, quod in duas partes uideretur esse discreta, sex in uno monte et sex in altero, hanc arbitrati sumus congruere numeris compositionis lapidum smaragdi, qui catenulis nectebantur, ordinati per utrumque pontificis 25 humerum, auro et hyacinthina uitta conserti, ita ut in his duobus smaragdis inscriberentur nomina filiorum Israel, eo quod unus smaragdus ob rotunditatem sui duodecim nomina capere non posset. oportebat autem, et si capere poterat, dextros sinistrosque distingui, et ideo in utroque lapide, w posito in dextera scilicet et sinistra, conscripta sunt nomina
14 Deuteron. 27, 12 sq.
Epist. CCXXXXIIII 87—92.
769
sicut in utroque monte Garizin et Gebal tiibus filiorum Israhel ordinatae sunt.
Qui montes ex aduerso sibi cernuntur oppositi in Orientis89 parte, ubi Hiericho sita est, ultra locum Galgalae ibique referuntur benedixisse Israhel hi, qui in monte Gai-izi consistebant dicentes: benedictus qui facit uoluntatem domini, et uox audiebatur per plana camporum, ubi populus adstabat, et innuebatur ei, ut diceret: fiat, fiat! e contra uero Euben et Gad et reliqui cum eis in monte Gebal stantes aiebant: maledictus qui non facit omnia, quae scripta sunt in isto libro, et respondebat omnis populus : fiat, fiat! interpretatur autem *fiat* *amen\ nam uoces e duobus montibus istae resonabant. Garizim etiam interpretatur 90 et *mons liberatus' et 'concisio incolatus eorum', quidam uero putauerunt, qui non diligenter diuinas scrutati sunt litteras, maxime qui de Samaritanis oriuntur, ne forte Garizin mons sit, qui adiacet Sicimis. quae Sicima et Sichem dicitur, habens ex aduerso Sichar urbem Samarit<an>orum, in quam ingi-essus est dominus, unde Saraaritana illa mulier egressa inuenit eum sedentem apud <put>eum. nunc autem Sicima Neapolis appellatur, ciuitas opulentissima Palaestinorum ; tunc autem Samaria dicebatur atque ludaea: Samaria autem,91 quoniam mons ipse naturaliter cuiusdam Somer uocabatur; filium autem habuit iste Somoron et dictus est mons Somor et hinc nominis huius appellatio consecuta est, maxime uero roborata per aduentum eorum, quos ad colendum terras illas rex Assyrius destinauit. nam quando captinitas accidit Iudae-92
27 aqq. cf. Regn. IV 17, 24 sqq. 1 sicuti Fo(j<j, garazin V 2 ordinati F, con\ Fogg, 5 ii Fogg, " Garizim Fogg. 8 e om. Fogg. 10 aibant V 13 iste V 16 mons V: non Fogg, 18 samaritorum F, correxi: Samaritarum For/r/. 20 puteum Fogg,: eura V 22 ea quae xnde a§ 91 t^que ad finem §100 explicantur, quafnuis praesertim initio multo contractius, Graece semaiiit Anastasius Sinaita in quaestione 45 (Migne Patrol. Gr. 89, 596 sq.) 24 Somoron scripsi (cf. § 97; Anastas. Sin. Quaest. 45; Epiphan. Fanar. I p. 24B; loseph. Antiq, lud. VIII 312 ed. Niese): samoron V somor V (cf. loh. Chrysost. Homil 31 = Migne P. G. 59, 178): Somar Fogg.
49*
770
Epiphanius Constantiensis de Xll gemmis ratioualis
orum, conuenerunt Beniores Israel, qui erant tunc in Babylone cum Hesdra sacerdote, et qui uocabantur coijsiliarii, aliique senes et exorauerunt Assyriorum regem, ut habitatores mitte- ret in ludaeam, ne terra luxurians sine cultore deficeret. qui suscipiens eorum salubre consilium direxit ad inhabitandum 6 in locis illis gentes quattuor, id est Cudaeos et Cuthaeos et Seppharaeos et Anagogauaeos. qui ascendentes idola sua secum, quae tunc unaquaeque gens apud se coluerat, adtule-
93iiint. cum uenissent autem et resedissent in ten*a Israel^ uocati sunt Samaritani, propter quod Samaritanus 'custos' lo interpretatur; custodiebant enim terram Israel. postea uero leones pardi et ursi consurgentes in eos corrumpebant multi- tudinem, ita ut absumerentur ab eis. pro qua re legati per dies singulos ab incolis et habitatoribus ad regem mittebantur
94Assyrium, quatenus eis de locis ipsis licentiam discedendi tribueret propter huiusmodi saeuitiam bestiarum. mirabantur autem, quomodo potuit Israel ibidem commanere. his autem compertis Assyriorum rex euocatis ludaeorum senioribus sciscitatus est ab eis, quomodo possint in loco, quos dudum di<re>xerat, immorari. qui rectum danted sine mora consilium dixerunt nullam posse gentem ibidem residere, nisi legem domini dei custodiat. qui cum poposcisset ab eis legem, ei protinus obtulerunt. ipse uero reddens exemplaria legis authentica penes se detinuit, quae direxit incolis ethabitatoribus
95terrae Cudaeis et Cuthaeis ac reliquis cum Hesdra sacerdote (non Hesdra illo, qui uocabatur Salathihel, cuius erat pater Zorobabel, qui Zorobabel erat filius lechoniae). hic igitur Hesdras, quem diximus, ascendens Hierosolymam pentateuchnm tantummodo, id est quinque libros Moysi, detulit eis ueteris testamenti, libros scriptos secundum formam, quam dedit so dominus in monte Sina. quam formam Hebraei deessinon uocant, quod interpretatur *insculptum*. nunc enim non eadem
3 orauenmt Fogg. 5 dixerit F, corr. Fogg, 9 residissent V 13 qua relegati V 19 scissitatus V 20 dixerat F, corr. a man. post. 22 popossisset V 27 iechonie V 28 hierosolimam F pentateucum V
u
29 moisi F 31 deession F (n suprqtscripsit man. f)
Epist. CCXXXXini 92—99.
771
sunt elementa litteramm, quibus Hebraci utuntur, librique eorum non sunt scripti iuxta ueterem forraam, quae tunc in tabulis lapideis constat insculpta. haec igitur forma, quam nunc tenent ludaei, uocatur somahirenus. Samaritani uero
5 seruant deessenon, quae forma fuit olim, ut diximus, in tabulis impressa lapideis. at Hesdra ascendens a Babylone96 nolensque discernere Israhel a reliquis gentibus, ut genus Abrahae non uideretur esse permixtum cura habitatoribus terrae, qui tenent quidera legem, non tamen et prophetas,
10 immutauit pristinam formam relinquens deessenon, propter quod ea forma a Samaritanis praeoccupata iam fuerat, ut per hoc Abrahae semen distingueretur a nationibus reliquis. sed nos his peruenientes in locis coacti sumus ob occasionem causae huius ampliare sermonem.
15 Erant itaque, qui permanserunt ex gentibus in terra Israel, 97 pro diuersis rebus Samaritani uocati: primum a Somer, uno ei jBliis Chananaeorum et Pherezaeorum, priusquam Abraham patriarcha ad eandem terram diuinitatis adueniret, et appella- batur Somer et Somoron tam mons quam omnia, quae montis
M uicinaesse uidebantur. rursus praefatae gen<te>s ab Assyriorum rege transmissae uocatae sunt Samaritani, qui ^custodes* interpretantur. habet autem et aliam contemplationem nominis 98 huius intentio, propter custodiam uidelicet legis, quoniam qui inmissi fuerant, legis putabantur custodire mandata. dicit
t5 enim scriptura de ipsis, quoniam manserunt facientes legem dei et adorantes idola propria. cum uero lex idola nuUatenus adoranda praecipiat, quomodo lex ab eis poterat custodiri? uerumtamen ista causa hinc insinuat99 intellegentiae modum. scientes profanissimi sacerdotes memo-
30 ratarum quattuor gentium, quod Hesdras sacerdos missus
25 Regn. IV 17, 41
2 ueterem ex neterum V man. 1 4 textu erat oY)p.spcvo^* Fogg. 20 gs nimisBi F, missi Fogg, 30 quod V:
somahirenus] ^fortassis in Graeco V, corr. a 24 inmissi scripai: cum Fogg.
772
Epiphanius Constantiensis de XII gemmis rationalis
aduenerit, qui abominabatur idola iuxta diuina praecepta, et quisquis inueniretur seruiens idolis, lapidibus iubente lege necabatur, celeriter e suis excelsis culminibus idola propria sustulerunt et occulerunt in monte Garizim in loco nimis
100 abdito atque secreto. fuerunt autem idola numero quattuor, s sicuti habet antiqua traditio. nam uiri Babylonii deam Sochoth Benith colebant et uiri Chuth deam Nerigel et uiri Emath deam Asimath et Euaei deam Nebaz Tharchar et Sapharuim. et auerterunt cor Samaritanorum docentes eos ad montem Garizin orare. quapropter, ubicumque fuerint, ad montem se lo conuertentes orant: qui in oriente sunt, ad occidentem respi- ciunt et, qui sunt in occidente, ad orientem et, qui in aquilone, similiter intendunt ad meridiem et, qui in meridie, ad aquilonem montis aspiciunt, ut irapleatur scriptura, quae dicit: manserunt facientes legem dei et adorantes idola 15 propria. nam licet ipsi, qui adorant, ignorent occulta in abdito montis idola, irapossibile tamen est. ut diuina scriptura iuxta rei huius sententiam mentiatur.
101 Oblata uero nobis est huius expositionis occasio propter duodecim tribus, quae in monte Garizin et in monte Gebal 20 ordinatae sunt, sicuti habet ipsa numeri ordinati discretio. decepti sunt igitur hi, qui Deuteronomium non intellegenter aduertunt, ut aliam scripturam sibimet facerent: arbitrati sunt enim montem, qui contiguus est Neapoli, sicut supra retulimus, hunc esse Garizin, qui nimis altus est; cui etiara » qui locatus ex aduerso est, quem suspicantur esse Gebal, et ipse uehementer oxeelsus est. Sicima quippe inter duos
6 cf. Regn. IV 17, 30 sq. 15 ibid. 41 22 respici uidetur Deuteron. 11, 30
i
3 fort necabitur 4 occulerunt sic V 6 sq. sochon benth V 7 deam Nerigel Foggr. de annerigel V; 'EpYeX lxx, Nergel Vulgata Emath re- stitui secundum Vulyatam (Atfj.a8- lxx): etham V 8 de amne baz thar char V (xr^v vatga? xai xr^v ^ap^ax lxi cod. Alex., Nebahaz et Tharthac Vulg ) Sapharuim scrijm ( ^s^f r apoocc.u. lxx cod. Alexandr.) : sapharium ut uid. V 22 hii V intellegenf V: intelligentes Fogg.
Epist. CCXXXXIIU 100-104.
773
montes in conualli sita est, hinc inde montium obiectione conclusa. fecerunt autem Saraaritani, qui in ciuitate ipsa 102 commanent, gradus in monte et templum quoddam in edito construxerunt, ut, sicut diximus, sursum in monte orare uideantur, quem Garizin ipsi uocant iuxta quandam obliuionis incuriam, non iuxta fidei rationisque ueritatem; nam liber aliter habet historiae. sed hi falluntur, qui id quod est non diligenter inspiciunt; denique montes isti adeo sublimes et 103 altissimi comprobantur, ut nemo sursum loquentem in conualli possit audire. quomodo ergo principes tribuum, qui sursum erant, sex homines de tanta sublimitate uocem suam populis auditam facere poterant, ut qui deorsum stabant responderent amen? super miile namque passus eminet altitudo montis aut amplius habetque giadus plurimos et, ut aiunt quidam, mille quingentos et supra. per hoc igitur, quod possibile non est, ut audiatur deorsum uox eorum, qui sursum sunt, et eonim, qui sunt sursum, deorsum, protinus arguuntur montes isti non esse, quos scriptura diuina significat. tum consequentia 104 libri lesu Naue manifestat, quando ad orientalem plagam Hiericho duos illos montes esse commemorat, id est Garizin et Gebal: orientalis autem plaga Hiericho sita est iuxta Galgal, qui est locus Galgalae, Sicima uero ad partem est aquilonis Hiericho, in occidentem uergens, distans ab Hiericho milibus quinquaginta duobns * «
19 cf. los. 4, 19
1 conualli8 ita V 3 quodain Fogg. 7 liii V 8 aspiciunt Fogg. 11 ernt V, corr. a man. post. 16 sq. et eorum qui sunt sursum om. a iranBponem deinde lineoUs attperpositis inter se uerha sursum sunt quae iyratcedunt; et eorum qui sunt sursum deorsum om. Fogg. 24 duobus] desinii scriptura codicis V fol 163^ media fere columna altera.
APPENDICES
I.
INCIPIT BATIONIS REDDENDAE ACACIUM A SEDE APOSTOLICA CONPETENTER FUIS8E DAMNATUM. DILECTISSIMIS FRATRIBUS UNIUERSIS EPISCOPIS PER DARDANIAJI 5
coNSTiTUTis GELASius. Ualde mirati sumus, quod uestra dilectio quasi nouam et ueluti difficilem quaestionem et adhuc
I. Hanc epitomen epistulae 95, quam suo loco Uttera 2 significaui, seruauerunt collectiones hae: i; Q = colleetio Quemelliana (contuli codices = Einsidl. 191 saec. IX, 3» = Uindob. 2141 saec. IX, g3 = Uindob. 2147 saec. IXfX); 2) o = cod. Ueronensis XXII (20) saec. VII; 3) ^ = collectio Frisingensis cod. lat. Monac. 6243 saec. IX; 4) l = additamentum colleetionis Diessensis cod. lat. Monac. 5508 saec. IX; 5) i — collectio Pseudoisidoriana (contuli codd. = Uatic. lat. 630 saec. X et i^ = UaHc. lat. 3791 saec. XII, qmbus accedit T = cod. miscell. Uatic. lat. 1344 saec. X, qui hanc epistulam ex codice quodam Pseudoisidori desumphit); 6) i = collectio Hadriana aucta (contuli V = UaUicell. A 5 saec. IX jX, 5* = Uercell. LXXVI saec. X, 5» = Uatic. lat. 1353 saec. XV), quae tamen nihil exhibet nisi duo fragmenta, scilicetp. 779, 17 — 20 nec plane tacemus . . habeat iudicandi etp. 780, 9 — 781, 5 sed nec illa praeterimus . . damnasse cognoBcitur (omissis tamenuerbisp. 780, 22 — 781, 1 potiusque . . submouiy ; 7) collectio codids Colbertini Paris. lat. 1455 saec. X, sed adfertur ibi solummodo titulus epistulae in indice (cf. Maassen, Gesch. d. Quellen . . I p. 539 n. Lv), ipsa uerba eius in corpore coUectionis foliis aliquot amissis non iam extant. In adnotandis uariis lectionibus inprimis rationem habui codicum Q^^H, quamquam nec orthographica curaui nec coUectionum Q et 4 singulorum codicum leues corruptelas nec uhique correctiones manuum recentiorum. praeterea cum e permuUis codicibus Pseudoisidori, quorum lectiones et quantum inter se distetit et quam yrauiter interpolatae sint peritorum non est quin sciat, perpaucos tantum conferendos elegissetn, horum paucas tantum lectiones st^scripsi. ceterum textus Pseudoisidori
I 1-3.
775
tamquam inauditam quippiam nosse desiderat, quod Eutychianae pestilentiae communicatores non habentes, quid pro suae perditionis obstinatione respondeant, frequenti iam ratione conuicti sola contentione submurmurant, non quia sit alicuius
5 momenti quod garriunt, nec inueniunt penitus quid loquantur. ubi magis eos, qui catholicis sensibus instituti sunt, adhuc 2 haerere miramur quam illos, qui a ueritate exciderunt et ab antiqua ecclesiae traditione sunt deuii, profanas uocum nouitates et ineptias caducae peruersitatis obtendere, quibus
10 eos uestra dilectio rettulit iactitare ideo Acacium non putare iure damnatum, quod non speciali synodo uideatur fuisse deiectus, et insuper dementiam suae uanitatis adcumulant pueriliter adicientes *praecipue pontificem regiae ciuitatis'. 3 quapropter stultitiam respuentes inanium querellarum percurrere
15 uos oportet ab ipsis beatis apostolis et considerare prudenter, quoniam patres nostri, catholici uidelicet doctique pontifices. in unaquaque haeresi quolibet tempore suscitata quidquid
quamqtiam hodie aliquot uitiis caret, guibus ceterae coUectiones depra- uatae aunty tamen ad idem epitomae exemplum redd iam hic illic cor- ruptum, ex quo fluxerunt etiam Qo^^. neque tamen, id qtiod contenderunt Ballerinii, Fseudoisidorus hanc epistulam ex codice quodam Quesnel- lianae desumpsitj immo ut uidetur e codice aliguo Ueroneyisi u similli' mo. Lectiones foi^mas longioris (= uel singulorum eius codicum (VEAB) adnotaui, ubicumque e re uidebatur, Ediderunt hanc epi- tomen Merlinus, Tom. I conciliorum fol. cxcv— cxcvii (adiunctum est ibi fragmentum = Thiel p. 422 ep. 27); Surius, Tom. II concili' orum p. 306; Quesnellus, Leonis opp. II 180; Ballerinii. Leonis opp. III 347; Hinschius, Decret. Pseudoisid. p. 641 (textum Quesnelli repetens); Thiel 414. p. 774, l. 3 Incipiunt rationes (traditiones T) iT p. 774, 5 Dilectissimis . . Gelasius om. Q uniuemis 8 p. 774, 7 deficile quaestianum 8 p. 775, 1 desiderat T (Q): desiderans Qi^U 2 pistilentiae ? 3 frequentiam rationem 8 4 submunnorant 5 non- mentiS 7 miramur t^r(Q): murmurant ^Pt^ murmorant 8 excederunt Q^y^ 8 antiqua//// 8 ecclesia (ecclesiae 8) et ratione ogSt^ ecclesia et traditione T 9 et eptias P8 caduci 8 11 specialis ^8 12 sua 8 ueritatis 8, nnitatis T adcumolans adcumulare 8, accumulantur T 13 pueriliter (pueri littera pueri lit tam T) dicentes iT prae- cipu^ P, praecipuae q^q^ 15 oportit p 17 suscitatam T(B)
776
Appendices
pro iide pro ueritate pro coimDunione catholica atque apostolica secundum scripturarnm tramitem praedicationemque maiomm facta semel congregatione sanxerunt, inconuulsum uoluerint deinceps iirmumque constare nec in hac eadem causa denuo quae praefixa fuerant retractari qualibet recenti praesumptione
4 permiserint, sapientissime peruidentes, quoniam si decreta salubriter cuiquam liceret iterare, nuUum contra singulos quosque prorsus eiTores stabile persisteret ecclesiae constitutum ac semper isdem furoribus recidiuis onanis integra definitio turbaretur. nam si limitibus etiam praefixis positaioim semel synodalium regularum non cessant elisae pestes resumptis certaminibus contra fundamentum sese ueritatis attollere et simplicia quaeque corda percutere, quid fieret, si subinde fas esset perfidis inire concilium, cum quaelibet illa manifesta sit ueritas, numquam desit quod perniciosa depromat falsitas. etsi ratione uel auctoritate deficiens, sola tamen intentione
5 non cedens? quae maiores nostri diuina inspiratione cernentes necessarie praecauerunt, ut contra unamquamque haeresim quod acta synodus pro fide communione et ueritate catholica atque apostolica promulgasset, non sinerent nouis post haec retractationibus mutilari, ne prauis occasio praeberetur quae medicinaliter fuerant statuta pulsandi, sed auctore cuiuslibet insaniae ac pariter errore damnato sufficere iudicarunt, ut, quisque aliquando huius erroris communicator existeret, principali sententia damnationis eius esset obstrictus, quoniam manifeste quilibet uel professione sua uel communione posset
6 agnosci. et ut breuitatis causa priora taceamus, quae diligens
3 uoluerit ^8 4 hac Q^iiT (BAJ: om. (VE) 5 fixa ?8 re- tenti iT praesumpsitione 8 8 stabilem 2 9 hac p8, /'//ac hisdem 2 recidibis recidebis 8, residuus T, residui i\ rediuiuis 10 si militibus U^T, similibus i^ 14 illi iT 15 pemitiosam t»T 17 maioris ?8 18 necessariae S heresira QoiT (BJ: heresem po (VEA) 19 synodus ^0^8 (VEB): semel synodus (s^-nodis T)iT(A) 20 sinirent Q^^l nubis p8 23 pari j ut Q^^i: aut 8, T 24 exaestiret 8 23 sententiam ?8 26 possit p8t^ 27 cognosci iT prauitatis 8
I 4—9.
777
inquisitor facile poterit uestigare. Sabellium damnauit synodus nec fuit necesse, ut eius sectatores postea damnarentur, singulas uiritim synodos celebrari sed pro tenore constitutionis antiquae cunctos, qui uel prauitatis illius uel communionis
5 extitere participes, uninersalis ecclesia duxit esse refutandos. sic propter blasphemias Ami fonua fidei communionisque 7 catholicae Nicaeno prolata conuentu Arrianos omiies uel quisquis in hanc pestem siue sensu seu communione deciderit sine retractatione concludit. sic Eunomium, Macedonium, 8
»0 Nestorium svnodus semel gesta condemnans ulterius ad noua eoncilia uenire non siuit sed uniuersos quocumque modo in has blasphemias recidentes tradito sibi limite synodali refutauit ecclesia nec umquam recte cessisse manifestum est qualibet necessitate cogente nouiter. quae fuerant salubriter constituta,
15 temerasse. non autem nos latet in tempestate persecutionis 9 Arrianae plurimos pontifices de exiliis pace reddita respirantes per certas prouincias congregatis secum fratribus ecclesias composuisse turbatas, non tamen ut illius synodi Nicaenae quidquid de fide et communione catholica definiuerat inmutarent
20 nec noua quemquam pro lapsu damnatione percellerent, sed illius tenore decreti, nisi resipuisset, iudicarent damnatum essetque consequens ut, nisi corrigeret, damnationi procul
1 damnabit og' 2 posteea ^ 3 synodus oq^ 5 existere QT, exsistere o, existeret particeps i^T refutantos 8 6 si i^T
formam Q^^nT (B) communisque ogV ^ decederint p5
9 machedonium ^ogo 11 siniuit gS, sinunt i^T» siuit ex sunt
man. 2 12 reccidentes -jj* synodotali l 13 ecclesiae l
cesisse l 14 quogente l nouiter Q^y^U^: nouimus ausibus T (nouis
a
ausibus Q), ausibus (ow. antea cogente nouis) 16 redit^ l 19 defi- niuerat Qm^\ definiuerant t^J, definierat (c/". Si) 20 prolapsu ^liiq^qH, prolaps q\ prolapsi T (cf. H) damnationem ^8 procellerent 8, prae- cellerent q^q^ 21 resipuisset Q\i: resipuissent pSt^T {Q), resipuisse t^ iudicarent T: iudicare <?'jp8t^ iudicarentur t^ 21 sqq. damnatum essetque consequens ut nisi corrigeret damnationi procul dubio subiaceret quibus Q^i^oi^: dampnatus est quibua T (damnatos quibus Q), quibus (om. damnatum . . subiaceret) i-
778
Appendicei
lOdubio subiaceret. quibus conuenienter, ut dictum est, ei paterna traditione perpensis confidimus, quod nullus iam ueraciter Christianus ignoret uniuscuiusque synodi constitutum, quod uniuersalis ecclesiae probauit adsensus, nuUam magis exequi sedem prae ceteris oportere quam primara, quae et & unamquamque sjnodum et sua auctoritate confirmat et continuata moderatione custodit, pro suo scilicet principatu, quem beatus Petrus apostolus domini uoce perceptum ecclesia
11 nihilominus subsequente et tenuit semper et retinet. haec dum Acacium certis comperisset indiciis a ueritate deuiasse, lo diutius ista non credens, quippe quem nouerat executorem saepe necessariae dispositionis suae contra haereticos extitisse, per triennium fere litteris destinatis eundem monere non destitit, sicut per diuersos missa familiariter scripta testantur.
12 quibus ille primum tamquam dedito silentio nihil respondere u proponens tandem aliquando missis litteris profitetur se Alexandrino Petro, quem expetita apostolicae sedis auctoritate executor ipse quoque damnarat, absque sedis apostolicae notitia communione perraixtum ; beati autem Petri sedes, quae Alexandrinum Petrum se tantummodo damnasse, non etiam 20 soluisse nouerat, non recepit atque ideo, ne per Acacium iii Petri consortium duceretur, ipsum quoque a sua communione submouit et multimodis transgressorem a sua societate fecit
ISalienum. hic si examinatio quaeritur, iam iudicio non erat opus, postquam litteris suis ipse confessus est; si auctoritatis 25 pondus inquiritur, Calchedonensis synodi tenore illius definiti- onis executio reperitur, quo damnati illic erroris communicator
2 confidemus q^q^ 5 praeteiitis T (B) 6 et sua Q^^tfjli^: ut sua %\ sua T confirmant i^T 8 praeceptum % eo-
clesiae 8 9 retenet 10 ueritatc Q^li^, ueretate 0: ueritate apo-
stolica (aptica T) i^T (cf. B) deuiasset ^o, deuiasse//// q^ 11 iste d 13 distinatis p5 14 missas p8 familiariter 2: frequenter Q 15 <dum> primum proponens Q^d^W-. proponeret {ef, S2i
17 expetita 0: expetitam Q, eipetitum ab ^l, expetit iT 18 damna- ret W 19 communioni t sedis Q^pnU^ 21 recipit IT 23 sub- mouebit Q transgressorum 5 26 tenore 2, cf. B 27 repperitur Q^^iT
I 10-16. 779
effectus praefixae nihilominus particeps damnationis existeret, quoniam idem ipse error, qui semel est cum suo auctore damnatus, in participe quolibet prauae communionis effectum et exsecrationem sui gestat et poenam. quo tenore TimotheusH
5 etiam atque ipse Alexandrinus Petrus, qui secundam certe sedem tenuisse uidebantur, non repetita synodo sed auctoritate tantummodo sedis apostolicae ipso quoque Acacio postulante uel exsequente probatur esse damnatus. quod si utrum errorilS uel praeuaricationi communicarit Acacius forsitan dicatur
10 oportuisse constare, breuiter praebemus ad ista responsum : aut enim ipsi doceant Petrum legitime ueraciterque purgatum et ab omni haereticorum contagione rite discr^tum, cum ei communicauit Acacius, si eius communicatorem putant Aca- cium aliquatenus excusandum, aut sicut magis est uerum,
15 conuenienter atque legitime Petrum non probauerint expiatum, restat ut eius inexpiatione fuerit et qui ei communicauit infectus. nec plane tacemus, quod cuncta per mundum nouitl6 ecclesia, quoniam quorumlibet sententiis ligata pontificum sedes beati Petri apostoli ius habeat resoluendi, utpote quae
20 de omni ecclesia fas habeat iudicandi neque cuiquam de eius liceat iudicare iudicio, siquidem ad illam de qualibet mundi parte canones appellari uoluerunt, ab illa autem nemo sit appellare permissus. quapropter satis constet Acacium nuUum
3 effectum (aflfectu 8) 2 (JB); effecto VBA 4 tenore om. p8 5 ipse owi. 8 6 repetit a Q synodum {i8 7 tantomodo S 8 probantur i^T (A) dampnati (A^), damnatos 9 praeuaricatio l, prae-
uaricatione praedicatione T (A^) communicaret q}q^^ communi- cauerit T (A) 9 forsitan . . 13 Acacius om. T 10 prebemus p» probemus B 14 sicut S: si quod recte Q 15 legitime qui petrum $ expiatione Q (in eius expiatione trsp, t^) 17 uerha nec plane tacemus usque ad p. 780, 5 ecclesiae adfert Bemdedit, CoUect. canon. 1 103 (ed. Martinucci p. 85) nec tamen taceamus h cunta 8 18 quoniam om. l ligata $T: legata Qu^dt 19 sedis Qo^U resoluendi £: resolui ^pSi^T Deusdedit (resolui . . habeat om. 20 ecclesiae 8
22 appellare UT Detisdedit (BA) uoluerunt S (A)\ uoluerint recte VRB Demdedit uoluerunt appellare trsp, 8 23 constet Qo^Ux constat T Deusdedit (il)
780
Appendices
habuisse pontifieium sententiam sedis apostolicae sine ulla 17 eiiis notione soluendi. qua certe synodo hoc ille praeaumpsit, quod nec sic absque apostolica sede fas quidem haberet efficere? cuius sedis episcopus? cuius metropolitanae ciuitatis antistes? nonne paroeciae Heraclensis ecclesiae? si illi certe licuit sine synodo sententiam apostolicae sedis abrumpere nulla eius consultatione quaesita, itane uero non licuit primae sedi Calchedonensis synodi constituta, sicut decuit, exsequenti IShuiusmodi praeuaricatorem sua auctoritate detrudere? sed nec illa praeterimus, quod apostolica sedes frequenter, ut dictum est, more maiorum etiam sine uUa synodo praecedente exsoluendi, quod synodus iniqua damuauerat, et damnandi nuUa exsistente synodo, quos oportuit, habuerit facultatem. sanctae memoriae quippe Athanasium synodus Orientalis addixerat, quem tamen exceptum sedes apostolica, quia lOdamnationi Graecorum non consensit, absoluit sanctae memo- riae nihilominus lohannem Constantinopolitanum synodus etiam catholicorum praesulum certe damnauerat, quem simili modo sedes apostolica etiam sola, quia non consensit, absoluit. itemque sanctum Flauianum pontificum Graeconim congi-ega- tione damnatum pari tenore. quoniam sola sedes apostolica non consensit, absoluit potiusque qui illic receptus fuerat Dioscorum secundae sedis praesulem sua auctoritate damnauit
1 habuis g pontificimi sententia o 2 notitione qua certe
Qo^oi: dicant certe qua T (12) 8 si T, sit o antistis
paroechiae ogV» parrochiae ^T, parochiae 8 aeraclensis T, eraclen- sis certae p 7 consolatione Q^yjp, consutatione (I) 9 auctoritori- tate g uerba sed nec illa tisque ad p. 781, 2 sola decreuit adferl Deusdedit, l. c. I 103 (ed. Martinucci xy. S4) 10 apostolica sedes apostolicae sedis Q^^, apostolicae sedi oeT ut om. iT (A) ut frequenter irsp. % 11 praecidente 4 12 exsoluendi S (excepto i^) Deusdedit (B)\ et soluendi 4^, et absoluendi VA 14 anathanasium $ 15 sedis 2 {excepto ii^) 16 gregorum q^q^ consit o 17 sjnoduni t 18 danmauerit i^T quem 5: uel ^o^otT 19 sedes iiT: sedia Qy^^
20 itaque o pontificem ii-T et corr. ex pontificum •> gregonnn Q
21 sedes liT: sedis Qi^^j 22 potiusque . . 7<S1, 1 submouit om. S
I 17-23. 781
et impiam synodum non consentiendo sola siibmoiiit et <pro> aeritate ut synodus Calchedonensis fieret sola decreuit. in20 qua ut ergo sola ius habuit absoluendi eos, quos synodica decreta perculerant, sic etiam sine synodo in hac eadem
5 causa plurimos etiam metropolitanos damnasse cognoscitur. quod si quis haec ab apostolica sede uel secundum synodum21 acta reprehendit, praeter quod prisca rerum probatione con- uincitur, interim multo magis Acacio non licuisse fatebitur. dicat ergo, qua ipse synodo secundae sedis antistitem qualem-
10 cumque, certe catholicum et a catholicis ordinatum nec de catholica fide et communione aliquatenus inpetitum duxerit excludendum et haereticum manifestum Petrum sua quoque executione damnatum pontifici catholico permiserit subrogari. qua synodo tertiae sedis episcopum sanctum Calendionem 22
15 fecit expelli ac nihilominus eidem Petrum tam haereticum manifestum, ut eidem palam nec se communicare praetenderet, sua passus est dispositione substitui? qua denique per totum Orientem synodo eiectis orthodoxis nullo crimine maculatis prauos quosque et criminibus inuolutos sua prouisione sub-
» posuit? qua synodo tot aliena priuilegia nefandus populator inuaserit? sed libri non sufficient, si tragoedias eius, quas per ecclesias totius Orientis exercuit, singillatim describere moli- amur. an illud ipsius argumentum nobis aestimant opponendura, 23 quo facinora sua in imperialem uisus est iactare personam?
25 cur igitur quando uoluit obstitit Basilisco tyranno certe et haeretico uehementer infesto? cur ipsi imperatori Zenoni,
ergo om. S quos quos 5 4 pertulerant 5»^ in ac o 5 metro- politanus 3 8 acatium iT 9 antestitem pSg' qualecumque Qn^ZT 10 certum i^T et a catholicum 3 11 et om. o inpeditum q^, impeditum 12 petrura manifestum trsp. S 13 subrogari
ut uid. ex subrogans corr. man. 2 q^q^, subrogandus T, subrogandum t^^ Bubrogant 14 calendione l 15 eundem T (A) 17 dispositione o, dispositione ex despositioni o man. 2 quae S 20 synod o pui- legia 5 21 inuaserit S: inuasit traugidias p5, tragydias
tragyadis Q 22 discribere ^5 24 uisus S: nisus il 25 certe Q^i^li^'. cur i^T
782
Appendices
quia palam Antiocheno Petro noluit communicare, suam non subdidit uoluntatem? ecce potuit in aliis resultare, si nollet an non apostolus dicit non solum qui faciunt sed etiam qui
24 consentiunt facientibus reatu pariter inretiri? sed ut ea quae latius explicanda sunt omittamus, quid, quod ipse Zenon 5 imperator suis litteris profitetur cuncta sese ex Acacii gessisse consilio nec hoc eum fallere litteris suis ipse quoque testatur Acacius, qui et eum nihilominus uniuersa recte gessisse conscripsit et suo consilio haec eadem gesta non tacuit?
25qua8i uero tantum in Aleiandrini Petri communione Acacius 10 praeuaricator extiterit et non in omnibus, quos uel fecit depulsis catholicis pontificibus tamquam tjrannus ecclesiis quibus<que> praeponi uel taliter praepositis peruersa com- munione permixtus est! qui hoc ipso secundum canones fuerant ab ecclesiastica communione pellendi, quo se passi 15
26 sunt successores uiuis sacerdotibus adhiberi. quis autem non perspiciat Christianus, quod catholicis pontificibus propria sede deiectis non nisi haeretici potuerint introduci? quibus tamen cunctis uel auctor fuit Acacius subrogandis uel sub- rogatis communicator accessit, his utique, qui a communione ao
27 haereticorum nullatenns discrepabant, cur ergo uel cum haec fieri uideret non sicut sub Basilisco iam fecerat ad apostolicam sedem refeiTC curauit, ut, si solus ipse non poterat, iunctis cum eadem consiliis atque tractatibus apud imperatorem <possent>, quae religioni competerent, allegari? nam si u
3 Rom. 1, 32
1 qui P8 non Qo^U^: nimirum i^T 2 si noUet S (ei nolet t^, sed noluit i^), cf. JB: si uellet VBA 4 inritiri inretit t^, in
retinet sunt inretiti T (A) 5 obmittamus %^T quidquid ipse S 6 se i ecatii 8 7 hoc om. ^8 8 recta 9 scripsit B 13 qui- busque »3(2): quibus Q^^^T, om. i^ 16 sacerdoti 17 quod QniT: ut 18 potuerunt T (t^?) (B) 21 descrepabant g^g^ descreparant 0 «um ergo q^q^ 22 fieret 8 uiderit tT (B) 23 iunctis Q: cunctis S (coniunctis t^) 24 eodem pSutT (A) tractantibus q^q^i^Tj tractationibus ^8 25 possent Q: om. 2 relegioni piq-q^ alligari P8t*3r, allegarent t»
I 24—30.
783
Basiliscus, ut dictnm est, tyrannus haereticus scriptis aposto- licae sedis uehementer infractus est et a plurirais reuocatus eicessibus, quanto raagis legitimus imperator, qui se catholicum 28 uideri uolebat, potuit cum apostolica sede cunctorum quoque
5 pontificum moderata suggestione mitigari, praecipue cum eiusdem Acacii esset specialis fautor et amator et qui litteris suis tam ipsum Acacium quam sanctum papam Simplicium magnis laudibus extulisset, quod haeretico constantissime restitissent ? cur tanto tempore Acacius inter ista conticuit,
10 nisi quia praepediri nolebat ullatenus, quae desiderabat expleri ?
Ponamus tamen etiamsi nuUa synodus praecessisset, cuius29 apostolica sedes recte fieret executrix, cum quibus erat de Acacio synodus ineunda? numquid cum his, qui iam participes
15 tenebantur Acacio et per Orientem totum catholicis sacerdo- tibus uiolenter exclusis et per eiilia diuersa relegatis socii euidenter existebant communionis externae, prius se ad haec consortia transferentes quam sedis apostolicaescitaconsulerent? cum quibus ergo erat synodus ineunda? catholici pontificesSO
20 fuerant undique iam depulsi solique remanserant socii perfi- dorum, cum quibus iam nec licebat habere conuentum dicente psalmo: non sedi in concilio uanitatis et cum iniqua gerentibus non introibo. nec ecclesiastici moris est
22 Psalm. 25, 4
1 <et> haereticus Q 2 infestus i^T (A), instructus est om.
est et om. 3 excessinius 8 5 suggessione q^q^ praecipuae ^
6 eisdem 8 8 hereticis v^T (Q) 9 reatitissent Qv>iT (A): restitisset p5 contiguit 5 10 praebere T, praebet prohibere uolebat T
desidesiderabat o 13 sedis Qo rectae ^ 14 qui iam om, 15 catholice 8 catholicos sacerdotes i^T 16 exclusissent (exclu- sisset per %T 16 religatis Qm^T, relegatis raa. ex rela;?)gatis p aociis iT 17 exteme nec prius i^, exteri nec prius T 18 cum sedis 8 apostolica ras, ex apostolicae p eiscita p8 19 cum quibus ergo ttsqtie ad p. 784, 2 concilium adfert JDeusdedit, Collect. Canon, III 42 (ed. Martinttcci p. 365) fuerat g 20 iam om. 3 remanserunt i^T 21 non {pro nec) 8
XXXV par« 2. 50
784
Appendices
cum his, qui poUutam habent communionem permixtamque 31 cum perfidis, miscere concilium. recte igitur per Calchedonensis synodi formam huiusmodi praeuaricatio repulsa est potius quam ad concilium, quod nec opus erat post primara synodum nec cum talibus haberi licebat, <adducia est>. nam et quid ageretur de fide catholica, intellegere si uellent, ignorare non poterant, cum uiderent catholicos pontifices nulla synodi discussione, nuUo concilio, praecipue cum nouas causas esse perpenderent, toto Oriente depelli et ceteri quid cauerent ex 32illonim discere qualitate potuissent. restat igitur, ut illius partis eos fuisse sit clarum, cui se post tot eiperimenta dedemnt, meritoque ab apostolica sede ceterisque catholicis non iam consulendi erant potius sed notandi. 33 Kisimus autem, quod praerogatiuara uolunt Acacio comparari, quia episcopus fuerit regiae ciuitatis. nuraquid apud Medi- olanum, apud Rauennara, apud Sirmium, apud Triueros multis temporibus non constitit imperator? numquidnam harum urbium sacerdotes ultra mensuram sibimet antiquitus deputatam quippiam suis dignitatibus usurparunt? numquid Acacius, ut lohannera qualemlibet hominem, catholicum tamen a catholicis ordinatum, de Alexandria excluderet Petrumque in haeresi iam detectura atque damnatum absque sedis apostolicae consultatione reciperet, aliqua synodo saltim illic habita hoc audacter arripuit? ut Kalendionera de Antiochia depelleret haereticumque Petnim, quem ipse damnauerat, absque notitia sedis apostolicae rursus admitteret, aliqua synodo id fecisse
2 rectae 3 praeuaricator epulsa p, praeuaricatore pulsa 8 5 ha- bere i adducta est Q: om. S 6 intellegeret p8 7 uiderant « 8 praecipuae ^q^q^ 11 partes Q fuisse <here8eo8> t'T (A) 12 ab om. iT 14 risimus usque ad 19 usurpare (sicj nec non p. 785, 1 si certe de usque ad 12 mensuram adfert Deusdedit, l. c. III 42 (ed. 3Iartinucci p. 366) 15 qui xT 16 sjrmium ^o^St* triberos ugB^^i^T, triberus i^ 17 imperator in marg. add. o numquid ad T 18 semet t^T deputatum t 19 acius p 21 alexandrina t^T in om. q^ herese 8, heresim iT 22 apostolice sedis trsp. 8 23 con- solatlone q^q^, consoltatione o 25 hereticum (om. que) ^8 notitiani &
I 31-36.
785
monstrator? si certe de dignitate agitur ciuitatum, secundae34 sedis et tertlae maior est dignitas sacerdotum quam eius ciuitatis, quae non solum inter sedes minime numeratur sed nec inter metropolitanorum iura censetur. nam quod dicitis 'regiae ciuitatis', alia potestas est regni saecularis, alia ecclesiasticarum distributio dignitatum. sicut enim quamuis parua ciuitas praerogatiuam praesentis regni non minuit, sic imperialis praesentia mensuram dispensationis religiosae non mutat. sit clara urbs illa potestate praesentis imperii, religio sub eodem tunc firma, tunc libera, tunc prouecta consistit, si potius hoc praesente propriam teneat sine ulla perturbatione mensuram.
Sed dicatur forsitan de Alexandrino et Antiocheno certis35 ex causis principem magis illa, quae gesta sunt, non Acacium praecepisse. sed principi Christiano decuerat suggerere sacer- dotem, maxime cuius familiaritate et fauore fruebatur, saluam fore de eius iniuria contumeliaque uindictam, tantum ut ecclesiae sineret Christianus princeps regulas custodiri, quia et noua in utroque pontifice causa esset exorta et nouam discussionem consequenter inquireret, et, sicut semper esset effectum, sacerdotali concilio de sacerdotibusiudiciaprouenirent, non a saeculari uiderentur qualescumque pontifices, etsi errore humanitus accedente, non tamen contra religionem uUatenus excedentes potestate percelli. an ad haec iusta ratione principi 36 suggerenda non erat regiae ciuitatis honore sublimis? si factus erat illa regia ciuitate sublimior, tanto magis in his suggerendis debuit esse constantior; si autem in his, quae
3 qnae %T: quem Qo^Z 4 inter om. p3 5 aliae (e in ras.) 8 aliae 8 6 sic eniin 8 7 par ciuitas ^8 8 dispens. regionis relegi- ose p8 9 urbis Q^^li^ relegio q\^^^ 10 consistat 8 11 pro- prium p8 13 de om. %T 15 principe principera christianum T
16 cuius om. fruebamur p8 17 iniuriam p8 uindicta 2
18 siniret gVP ^ ^ sineret 8 22 qualiscumque p8 23 relegionem P89V 24 ad Q: et S {om. i^) iuxta rationem iT 25 erat p8: erant QoiT (A) honoris ^8 26 factum g8
60*
786
Appendices
pro religione fuerant exerenda, extitit contemptibilis atque despectus et aut segnis aut fiduGiam non habens intimandi,
37 in quo per regiam ciuitatem maior effectus est? Nathan propheta palam publiceque in facie regi Dauid et commissum pronuntiauit eiTorem et ipsum commisisse non tacuit et confessione correctum consequenter absoluit. hic autem uir bonus et sacerdos egregius in tantum se et suggerere potuisse monstrauit et noluisse deprompsit, immo fauisse patefecit, ut et imperator cuncta se ex eius gessisse consilio non taceret et ipse imperatorem magnis praeconiis eleuaret ista facientem seseque proderet his agendis rebus fuisse participem.
38 Sed esto, Kalendion imperatoris nomen abstulerit, lohannes principi mentitus fuisse iactetur: quae tamen cum nouae essent causae, noua debuit ecclesiastica prouenire discussio. an [obiectio], qui in homine imperatore peccasse dicebantur, nuUa interueniente synodo deici debuerunt et in deum, qui summus et uerus est imperator, Acacium delinquentem sinceramque communionem diuini sacramenti studentem mi- scere cum periidis secundum sjnodum, qua haec est damjiata
^Opeilidia, non oportebat excludi? quid per totum Orientem de innumeris urbibus pulsi catholici sacerdotes et haeretici subrogati? nouae certe erant causae et his consequenter noua synodus debebatur. cur tunc non uenit in mentem, ut in talibus causis peteretur a principe saltim qualiscumque synodus celebranda, ut quocumque uel colorato iudicio traditionis ecclesiasticae passim pontifices uiderentur exclusi, non solum quanimcumque urbium sacerdotes, sed metropolitani
1 relegione ^^q^q^ contendebilis ex contendibilis 3 2 dispectus PB^V signis p8 4 faciem iT, fiiciae 7 sacerdus p8 8 fuisse 9 imperatore 8 10 praecomiis 8 faciente t'T 12 iohannis pSog^jV 14 causa p8 debuit T: debnerit Qo^^i (debueret B) 15 an om. iT qui iT obiectio qui Qu^S hominem imperatorem Q 16 nuUa- tenus (nuUa tamen i^) uenientes iT 17 suramus est et uerus est 19 quam 2 20 perfidiae d 21 inmuneris ^8, inhumeris T^ initum eris i^ 22 noua Si: una (uno 8) S 23 mente i 24 pateretur q^q\ pteretur 8 25 uel om. iT
I 37—42.
787
incunctanter antistites? his omnibus cum non restitit sugge- stione qua potuit, consensit Acacius communieando cunctis,40 qui in catholiconim locura haeretici fuei-aut subrogati. apostolus autem dicit non solum qui faciunt sed et qui consentiunt facientibus reos indubitanter adscribi. an haec licuit saeculari potestati et actis talibus Acacio consentienti absque uUa synodo, quam ipsa rerum nouitas exigebat, absque sedis apostolicae consultatione perlicere et sedi apostolicae non licuit secundum tenorem synodi Calchedonensis in ueteri utique causa et ueteri constituto iusta definitione damnata inimicis synodi Calchedonensis Acacium communicantem a sua communione depellere?
Sed inquiunt, Acacius principibus obuiare non potuit. cur41 Basilisco, quia uoluit, obuiauit? cur ipsi Zenoni, ne palam Petro Antiocheno, quamuis latenter hoc fecerit, communicare uideretur, non commodauit assensum? ecce resultanti non restitit imperator, ecce uim nolenti non intulit, ecce refugienti contagia manifesta concessit. postremo cur tanto tempore, 42 cum ista gererentur uel gerenda cognosceret, uon ad sedem apostolicam, a qua sibi curam illarum regionum nouerat delegatam, referre curauit sed prius laudator factus est ipse gestorum quam uel praemoneret talia esse temptanda uel ne temptarentur obsisteret, sicut sub Basilisco iam fecerat? cur illis ceteris communicare consensit, qui depulsis catholicis sacerdotibus indubitanter haeretici singulis urbibus fuerant substituti? postremo si ille defuit suis partibus et quae sacerdoti catholico competerent agere non curauit, ideo sedes
3 Rom, 1, 32
1 antestites pB^^ resistit i suggeslionem p8, euggessione q^q^ 2 quam q^q^ 3 fuerunt iT 6 potestatis o, potestate qH^ 9 in ueteri . . 11 calchedonensis om. p8 13 sed] se t^, si P 14 bas.lis- co g 16 commodabit oq^q^P, commodaui ^S, communicauit t- as- sensu 3 17 ecce fi innolenti T 19 'si> ista gereret T 21 dili- gatam p8 laudatus i^T 22 uel ne H: ne ucl 2 25 hereticis i 26 patribus p 27 sedis Qi^Z
788
Appendices
apostolica, quod ad eam pertinebat, uel potuit uel debuit,
43praeterire? quolibet modo haereticorum complicem refutauit et consortem communionis extemae a sua communione dimouit nec opus fuit noua synodo, cum ueteris constituti sufficienter hoc forma praescriberet, nec opus ftiit, ut haec facienda 6 Orientis cpiscopis intimaret, quos et expulsione catholicorum, quae agebantur in causa fidei, non ignorasse manifestum sit et communicando haereticis subrogatis facto tali consensisse.
44non dubium est etiam externae communionis effectos atque ideo cum eis iam nec potuisse nec debuisse sedis apostolicae lo scita tractari. ecce agnouerunt in eorum professione, qui constantissime perdurarunt, quid fidei communionique catholicae deberetur. ecce agnouerunt, quemadmodum a talibus recedendo, immo talibus contraria moliendo, a fide et commnnione catholica deuiarit Acacius seque pariter cum eodem errori 15
45 subdiderint. ecce agnouerunt, quam iustis ex causis pro fide et communione catholica atque apostolica, cui et illi qui in ea perstiterant congruebant et illi qui perstantibus obuiabant ab eadem docebantur alieni, sedis apostolicae auctoritate sit remotus Acacius eiusque pariter quicumque complices extiterunt 20 atque ab illa merito cum his communione discretus, a qua se ipse primum cum suis consortibus catholicis pontificibus discrepando cognoscitur separasse, iureque sententiam ille damnationis excepit ceteris consortibus promulgandam, qui solus pro omnibus suis consortibus in communionem se 25 recidisse pei*fidiae ad apostolicam sedem missis litteris est
46profes3us. cui si communicauerant Orientales episcopi, ante-
1 eam QoiT (B): eadem (eandem RA) ^IVMA 3 demouit 2 (B) 4 noua Q^iiT: non a 5 haec t^T (A^) perscriberet pSog^^V (A) 6 quo 86 expulsione p8 7 in om. sit QpoiT (B): est d (VRA)
8 consensisset 9 effectus Qi^ 10 debuis sedis ^ 12 constan-
tissimae nq^ quid Qi^T: ut quid p8i>, ut qui commonionique ^
13 quemammodum q^q^ 14 inmo ^ 18 obuiarant o 21 illo S descretus Qn 22 se om. q^ 23 descrepando Qo cogpnocitur 2 25 se om. h 26 reccidisse ^^iq^q^ 27 communicauerint i^T orien- talis p
I 43-48.
789
quam liuc referret, pari utique reatu sine dubio probabantur inuolui iureque per illum transgressionis sententiam susceperunt tamquam facti cum eodem communionis externae, qui utique non consuli tamquam nostrae communionis homines iam deberent sed tamquam in contrario positi consortio refutari. si uero non communicauerant, antequara Acacius huc referret, et communicantem notare debuerant et ipsi de eodem potius huc referre atque apostolicae sedis uigore perculsum merito conprobare cumque ea sede apostolica tantisque illis catholicis pontificibus magis tenere concordiam. sed quia ab illorum47 societate desciuerant et eorum successoribus communicare delegerant, ideo cum sede apostolica minime congruebant, quia in sortem reciderant praeuaricatoris Acacii <et> illius se sine dubio peruidebant sententia consequenter adstringi, ob hoc eum uideri nolebant esse damnatum, quia se cognoscebant in eadem praeuailcatione damnatos, in qua hodieque manere persistunt. sed sicut hi simili conditione constricti compIicem48 suum non possunt iudicare non iure damnatum neque rei reum possunt competenter absoluere, sic illo iuste praeuari- catore damnato isti quoque pari iacent damnatione prostrati neque nisi resipiscentes inde poterunt prorsus absolui, quia sicut per unum scribentem eorum omnium uulgata transgressio est, qui in eandem perfidiae reciderant actionem, sic in uno eodemque, qui pro omnibus scripserat uel scribendo omnium prodiderat uoluntates, transgressione punita <pariter quoque
1 probabuntur probantur T (B) 2 susciperunt 4 consoli
t>g*3^ consuli man. 2 (uli in ras.), consoliti p8 6 non om. QT communicauerunt 7 et ante communicantem om. debuerat d
ipae *^T, ips/// (eraa. e ut uidetur) p 8 referrent S nisi quod referetur i^ {cf. B) 11 disciuerant Qo^i^, disciderent 8, discuerant discuterant T 12 deh'gerant Qo, diligerant p, diligerent 8 13 sorte S (secte iP) lecciderant poj^ acaci p8 et ii: om. S 14 <et> ob iT 15 secum nascebant 8 16 hodie iT 17 post persistunt in excidit quatemiOf ut reliqua desint hii pSg^ his T constrictione 8 19 illi i^T, ilie i^ iustae P, iuste 8 23 eadem i^T recciderant pug* unum eundemque t^T 25 sq. pariter . . punita inserui ex Q: om, I
790
Appendices
cum eodem tiel in eodem est complicum transgressio punita> cunctorum.
9 Quae ad instructionem uestrae dilectionis satis abundeque sufficere iudicamus, quamuis eadem latius, si dominus con- cesserit facultatem, studeamus exponere, quatenus et fidelium & quisque cognoscat nihil apostolicam sedem, quod absit.
Opraepropere censuisse. quae tamen sententia in Acacium destinata etsi nomine tantummodo praesulis apostolici, cuius erat utique potestatis, legitime probatur esse deprompta, praecipue cum secretim dirigenda uideretur, ne custodiis lo ubique praetentis dispositio salutaris quibuslibet difficultatibus inpedita necessarium habere non posset eifectum, tamen quia orthodoxis ubique deiectis et haereticis tantummodo eorumque coiisortibus iam relictis in Oriente catholici pontifices aut residui omnino non essent aut nuUam gererent libertatem, 15 pluriraonim in Italia catholicorum congregatio sacerdotum rationabiliter cognouit in Acacium <sententiam> fuisse pro-
llata<m>. quae congregatio facta pontificum non contra Calchedonensem, non tamquam noua synodus contra ueterem primamque conuenit sed potius secundum tenorem ueteris 20 constituti particeps apostolicae executionis effecta est, ut satis appareat ecclesiam catholicam sedemque apostolicam, quia alibi iam omnino non posset, ubi potuit et cum quibus potuit, nihil penitus omisisse, quod ad fraternum pertineret pro intemerata fide et sincera communione tractatum. explicit 25
RATIONIS REDDENDAE ACACIUM A 8EDE APOSTOLICA COMPETENTER FUISSB DAMNATUM NEC POSSB QUEMQUAM SINE DISCRIMINE ANIMAE SUAE EIUS COMMUNIONIS PARTIGIPEM EFFICI.
2 aq. cunctorumque ad p8T 7 praeponere poT 8 distinata no- mina 8 presolis p 9 legitim^ % legitimae 8 10 cum secretum ^lq^, consecratim derigenda p nec ostentus (ostendis t'; ubique iT
11 praetentls 12 : praesentis 2 12 quiat(12j: qui Tj qua uQ, quia qua ^8 17 sententiam fi: om. S prolata 2 21 constituta 8 22 sq. quia alibi tam t*3, qui alibatum t^ quia libitam T 24 pertinet q^ 25 expli- cit . . effici om. iT 27 quEMquAM sin reliquis omissis q^
I 49—51; II 1—3.
791
II.
NARRATIONIS ORDO DE PRAUITATE DIOSCORl ALEXANDRINI.
Posteaquam Diosconis Alexandrinus episcopus [qui] pro 1 facti sui qualitate, id est quia consenserat Eutycheti haeretico
6 et damnauit Flauianum episcopum catholicum Constantino- politanura, apud Calcedonam <tam> a principe sanctaememoriae Marciano quam ab aulicis potestatibus uel cuncta synodo damnatus est, Proterius catholicus lit sacerdos. tunc Timotheus 2 presbyter, cui cognomen erat Ellurus, et Petrus diaconus
10 sectatores Dioscori ab Alexandrina se ecclesia separarunt. quos cum Proterius episcopus ad ministerium proprium reuocare non posset, utrumque damnauit. mortuo principe Marciano collectis turbis haereticorum Timotheus et Petrus ueniunt Alexandriam et ordinatur ab haereticis Timotheus episcopus. duo igitur apud Alexandriam episcopi coeperunt esse. ante triduum paschae, qno cena domini celebratur, 3 conductis ab his perditis occiditur in ecclesia sanctae memoriae Proterius, ad quam se timore contulerat, ibiqiie supra dicto
11. Haec epitome iractattis 99, quam suo loco liitera 22 sigrdficaui, ea est qua usus est lAberatus in breuiarii capp. 15. 16, 18. Praeter codices lifiZQ (q^ neglexi, quia uetere scriptura ex magna parte erasa additoque etiam notio folio contaminatus est leciionibus formae longioris ii), de quibus uide quae Appendici I subnotaui, epitomen seruauerunt collec:io codicis Colbertini Paris lat. 1455, quae tamen ex collectione QuesneU liana eam desumpsit (cf. Maassen, Gesch. d. Quellen I p. 537 sq.), et col- lectio u), quam Maassenus (I p. 512) adpellauit codicis Uaticani (con- tuli: a>» = Uatic. lat. l34> saec. IX, (u* = Barberin. XIV 52 saec. IX, a>' = Laurent. bibl. aedil. Florent. 82 saec. X). Ediderunt hanc epitomen Surius, tom. II concil. p. 217; Baller. III 308; Thiel 522. 2 Incipit {om. pS) narrationis ordo . . Alexandrini fou : om. Q. Incipit nbi occiditur Protcrius episcopus Alexandrinns u> 8 dyoscorus oQ qui omnes codices 4 euthyceti q^, eutyceti q^, eutyciti enticheti u>*u>^ euticeti u>^ 5 damnauerat uulgo 6 calchedonam Q. calcedonem l, calcidonam u>*, calcidoniam tam add. q^ man. 2 et u>3 man. 2:
om. ^ 8 sacerdus p 10 dyoscori og* 16 paschae q^q^ man. 2 man. 2: pascha pSog^ man. 1 u>*u>3 man. 1, pasca u>2 17 occiditur il: concluditur Liberat. {cf. i?) 18 contulerat ex contolerat o man. 2 supradicto u>: supiadictus ^o, ssd Q. suprascripto o
792
Appendices
die in baptisterio occiditur laniatur eicitur et funus Incenditur
4 cineresque ipsius sparguntur in uentos. interea Leo sumit imperium, ad quem tanti facinoris catholicorum querella peruenit: contra quos haeretici supplicamnt petentes, ut Calcedonensis synodus aboleretur, e contra illi uindictam
5 sceleris postulantes. considerans imperator nimis esse graue uexari tanto itinere sacerdotes, quorum aut aetas aut infirmitas aut paupertas hunc laborem subire prohibebat, dirigit per totum Orientem magistrianos, dirigit et Anatolius episcopus Asclepiadem diaconum suum, per quos omnes illi episcopi, qui Calcedonam fuerant congregati, quid Alexandriae gestum
6 sit, agnoscerent. qui rescribunt Calchedonensem synodum usque ad sanguinem defendendam esse, quia non alteram fidem tenere quam synodus Nicaena constituit; Timotheum uero non solum inter episcopos non haberi sed etiam Christiana appellatione priuari. quo facto fit alter Timotheus episcopus Alexandriae. uix ille Timotheus depellitur et mittitur in
7 exilium Cerson; fugit et Petrus haereticus. quamdiu uixit imperator Leo, Timotheus episcopus Alexandriae uixit quiete. sed cum Basiliseus occupasset imperium, damnare coepit Calcedouensem synodum et fugare catholicos. tunc ille
15 episcs o, eps g^a>), epos ex epis man. 2 aberi habere Q, ha- bert u>* christianam u>*, christiana ex christianam u>i ei man. 2
16 timotheus (om. episc.) Alex. uix ille q^ supra linea (man. 1?) IV thimotheus Q pellitur Q 18 cersonam ex cersom man. 2, chersonam q^ man. 2 18 quamdiu ergo uiuit uulgo 19 dixit 2 21 cslcedonensem (calcidonensero u>^; u^o: calchedonense ^3^' et ut %iid. q^ ante correctionem
n 4-10.
793
Timotheus damnatus accepta libertate Constantinopolim uenit et damnatos haereticos locis suis reddidit. uadit Alexandriam; fugit Timotheus catholicus et in monasterio latuit; Petrus ille itemm se Timotheo iunxit, cum quo fuerat ante damnatus. redit Zeno imperator ad regnum; Basiliscus opprimitur; 8 mittitur Alexandriam, ut pulso peruasore Timotheo Timotheus catholicus redderetur ecclesiae. sed illo Timotheo damnato morte praeuento Petrus ab uno haeretico Alexandrinis episcopus ordinatur, quem nihilominus deici iussit imperator et reduci Timotheum catholicum, sicut etiam Acacii litteris continetur. interea scribit ad sanctae memoriae papam Simplicium 9 Timotheus catholieus rogans dicens Petrum olim in diaconio esse damnatum, nunc etiam a Ghristiana societate remotum, ut scriberet imperatori, ut eundem Petrum longius in exilio dirigeret, quia latebat in Alexandrina ciuitate et insidiabatur ecclesiae. per ferme triennium et amplius sanctae memoriae papa Simplicius numquam destitit scribere Acacio episcopo, ut fieret de Petro, quod Timotheus episcopus postulabat. defuncto Timotheo episcopo a catholicis lohannes cathoIicuslO episcopus ordinatur. mittit lohannes episcopus synodicam suam. superuenit etiam Urbanius subadiuua contra lohannem episcopum sacra principis deferendo, ut ab episcopi illius papa se confirmatione suspenderet. et quia in isdem sacris de restituendo Petro, quem ipse damnauerat, fecerat mentionem, haec pai-s omnino est abnegata. unde uisus est imperator
1 damnatus om. constantinopoli B 2 reddedit ^ uadet mo
4 inncxit 2u>^(u^ 5 obprimitur B 6 pernasore Q: peraersore H 8 epi- scopis (II, episcopas ex episcopis man. 2 9 nihilhominas cuo 10 con- tinentur 11 Bympliciani ixu^ 12 rogans et dicens lAherat. et u»^
man. 2 13 a om. o>^ 14 exiliam man, 2 et cu^ man. 2
15 alexandrinam (alexandriam u>^) ciaitatemo 16 firme firm^ p.ferew per trienniam ergo ferme uulgo 17 distitit fklq"* etq^man. 2 y destxtuitoi^ 19 defuncto ergo Tim. uulgo iohannis oi^Zq'^ et q^ man. 1 20 mit> tet co^ui^j* iohannis ^IQ 21 urpanius og*a>*u>' (Uranius recte H) subaiuua p3 22 principes et ante corr. q^ episcopi/// epi- scopis q^ 23 confirmationem u> hisdem pSow et q^ man, 1 24 ipsa l
794
Appendices
1 1 oflfensus. addidit etiam Acacius illo tempore, quo de Petro Alexandrino damnato retulit, etiam de Petro et lohanne Antiocheno; sic scripsit: Petrum apud Constantinopolim monasterium gubernasse sed hoc propter crimina derelicto Antiochiam fugisse, ibi pulso Martyrio catholico episcopo per uilissimum populum et haereticos sedem ipsius occupasse continuoque damnatum ab episcopis atque a Leone imperatore
12 0asam deportatum. qui fugiens redisse dicitur Constantino- polim et dedisse fidem, ut per uilissimas ulterius turbas nihil facere auderet, sed, sicut superius dictum est, Basilisci temporibus a Timotheo illo damnato, qui Constantinopolim uenerat, ad Antiochiam remissus, ut iterum illic episcopatum teneret. quo facto idem ipse Petrus lohannem, de quo Acacium diximus retulisse, ordinat Apamenis episcopum: a quibus non receptus redit Antiochiam et Petnim episcopatus sui pellit
13auctorem et inuadit eius ecclesiam. quos simul damnatos iterum dicit Acacius petens apostolicam sedem, ut, si ad eam forte confugerent, ne ipso quidem digni haberentur aspeetu et, si iam aliquam indulgentiam forsitan impetrassent, iiTitam esse debere nec eorum paenitentiam recipiendam esse. quid raulta? hunc ipsum lohannem, quem Acacius cum Petro damnauerat et sine paenitentiae remedio fecit ab apostolica
1 offensis agatius ^ quod de u) 2 rettalit uq^ iohannem et ante rasuram q^ui^ 3 anthioceno pSu^^w^, athioceno q\ antiocheno ex antiochene vian, 2 aput pu)*^'^ et ante corr. q^ 4 hoc om. co* 5 anthiociam ^Bug^u)*, antiochiam q^ sed chi. twan. 2 in ras.t antyociam co* fugisse 0) et q^ man. 2: fuisse ^ZoQ 7 adque ^^ui^ui' a om. m 9 per uilissimas restitui ex Liberato: pulsas 2, l prorsus (c/. supra- scripsit man. 2 (pulsis . ♦ tarhis Surius) alterius p3 10 nil facere om. B 12 anthiociam pu^, anthioci antyociam u>2 reniis- sus ^uu)^: remissum \ remissus est q^ man. 2, missus est Liherai, illic iterum trsp. 8 episcopatum p 13 quod w^w* 14 rettuUsse o, retulisse ex rottulisse q^ ordinata pamenis ^hui^q^q^ man. i, ordinatam pampenis episcopus w 15 anthiociam pBug^ui* et man. 1 q^^
y V
antyociam epm l, epicf p (c in ras.) pellet o 16 quo pS^*,
quod w^w* 17 dicit om. u)^ cam Q: eadem S, eandem man. 2, ui*
man. 2 18 confugerint p5 aspectui p5 22 ah om. add. man. 2
II 11—14; m 1-2.
795
sede damnari, post tot damnationes Tyriorum misit ecclesiae praesidere.
Nam quod dicit Acacius Petrum illum Alexandrinum 14 oblata petitione Eutychianam haeresem uel Nestorianam damnasse, hoc euidenter probatur esse falsissimum. nam quae causa fecit, ut in episcopatu suo synodo Calchedonensi uel tomo sanctae memoriae papae Leonis diceret anathema? quae causa fecit, ut sublato nomine Proterii uel Timothei catholici Dioscori et Timothei haeretici nomen adscriberet? quae causa fecit, si catholicus erat, ut Timothei catholici ^piscopi corpus desub terra leuaret, qui inter episcopos catholicos sepultus fuerat, et proiceret foras? ipse non est Petrus, qui damnato Timotheo haeretico semper adhaesit? quomodo postea Acacius miris eum laudibus prosequitur, de quo tanta se crimina ante meminerat retulisse?
III.
ABLATIO EX GESTIS QUIBUS ACCACIUS COXSTAXTINOPOLITANTS EPISCOPUS MONSTRATUR HERETICUS ET A PAPA FELICB DAMNATI S.
In causa fidei Christiane, cui ab exordio sui numquam defuisse probantur inimici, nostro qui seculo sed per interualla temporis Nestorius et Euthices non noua dogmata suadentes sed nomina prodierunt. nam Nestorius post centum quinqua- 2 ginta et octo fere annos Fotini et Pauli Samosateni secutus
1 damnationifl g3 2 praesedere ug' et ante corr. 3 — 15 § 14 ad ipsam epitotnen non pertinet sed alius originis est: ex tractatu aliquo Gelasii haec uerba desumpta esse satis prvbabiliter suspicatur Thielius 4 eutycianam euticianamw heresim oj 5 probatur om. oj^ 4 sq, namque et causa lu 6 episcopo (u^u>^ calchedonense l, calcidonensi »)3'u>*u»5, chalcidonensi 7 thomo nQ, toto u»*, domno u>2 8 nomen Dg^u>*u»2, nomine ex nomen g* man. ? u>3 man. 2 proteri ug* man, 1 2* 9 nomina scriberet (scribere u>') u> ascriberet o 12 proicere ug* man. 1 14 quo se (quos et u>3; tanta trsp. u> 15 niiminerat ^
retuUisae o, re////tu///lis8e. contuli
III. Raec epitome tractatus 99, quam in edendo eo hic illic adhibitam significaui Uttera W, tradita est in codice Uallicellano XVIII saeculi deeimi inde a fol 246 v. ipse eam descripsi cumque omnibus uitiis quam accuratissime hic reddo, postquam mirum quanta eam neglegeniia expressit Thiel p. 520.
796
Appendices
errorem Oasitano exilio meruit religari dicendo, sicut ab auctoribus suis didicit, Christum dominum nostrum hominem tantummodo uirgine Maria esse progenitum. contra quem Euthices post annos plurimos extitit, disputando rectum tramitem tenere offendens in ApoUinaris est raptus insaniam, ita prorumpens, quibus assereret Christum uerum hominem non fuisse nec in eo duas naturas esse credendas sed unam
3 tantummodo dei uerbi, uerbum tamen incamatum. quod quidem non esse hominis perhibuit sed huniane figure, ut similitudo magis humani corporis quam ipsa ueritas suaderetur, cum catholica fides uerum deum uerumque hominem Christum dei filium esse fateatur, non unius nature sed unius essentie
4 atque persone. cum ergo Euthicen istum presbyterum et abbatem Constantinopolitane ciuitatis Eusebius Dorolitanus episcopus suadere talia reperisset, zelo fidei manifestauit. ipse etiam Nestorium dudum in ecclesia res sacrilegas praedicantem
5 reprehendierat, ipse quoque ineptias Euthicis detulit et ad riauianum Constantinopolitane sedis catholicum episcopum et ad iudicium prouocauit. dicta causa damnatus est Euthices. offenditur imperator Theodosius, cuius iussione fere trecenti sexaginta episcopi congregati sunt, inter quos Dioscurus hereticus Alexandrinus episcopus. affuerunt etiam uicarii ab apostolica sede directi lulius Puteolanus episcopus et Hilarius archidiaconus, quia presbyter Renatus in Abedo insula morte
6 prebentus est. in hoc itaque conuentu repudiate sunt epistole pape Leonis, que fuerant ad synodum Flauiani episcopi directe, et penitus non permittuntur recensiri tota die nihilque aliud nisi quedam Nestorii damnati id est prioris Ephesine synodis gesta releguntur. simul etiam relictis chartis discutitur iudicium sancte memorie Flauiani super Euthicen. interea cum Euthicis blasphemia legeretur, acclamatum est hanc esse ueram et
7 orthodoxam fidem. contradicentibus itaque uicariis Romane sedis deicitur Flauianus episcopus, recipitur Euthices. damnatur etiam Eusebius episcopus accusator eiusdem Euthicis, qui,
1 oasitano corr. ex casitano 2 acuctoribis
III 2—12.
797
dum esset laicus, fuerat accusator Nestorii. deicitur Domnus Antiochenus, sancte memorie praedictus Flauianus dirigitur in exilium, ubi etiam defunctus est. mortuo itaque Theodosio 8 imperatore Marcianus factus est princeps, lesam fidem grauiter
5 ferens. cuius religiosa iussione conueniunt Nice amplius quam quingenti et ultra episcopi totius Orientis et Egypti. quam synodum postea transtulit Calcedonam propter palatii uicini- tatem. interfuit etiam ipse imperator conuentui, interfuit senatus et omnes iudices et aulice potestates. Eusebius ille Dorolitanus 9
10 episcopus ante annum de exilio fugiens Komam uenerat, etiam huic synodo interesse properauit. accusat ipse Dioscorum et alios Alexandrinos. quid multa? damnatur Dioscorus, sancte memorie Flauiani corpus officiosissime Constantinopolim repor- tatur, apud Alexandriam Proterius catholicus lit sacerdos.
15 quidam Timotheus presbyter et Petrus diaconus Dioscori 10 sectatores se ab Alexandrina ecclesia separarunt. quos cum Proterius episcopus ad ministeria sua reuocare non posset, utrumque damnauit. mortuo igitur principe Marciano coUectis hereticorum turbis Timotheus et Petrus ueniunt Alexandriam et ordinatur ab hereticis Timotheus episcopus. occupatur ecclesia, ad quam se sancte memorie Proterius episcopus timore contulerat ibique in baptisterio occiditur laniatur eicitur et fumus eius incenditur cinerisque ipsius spargitur in uentos. Leo itaque subit imperium, ad quem tanti facinorisll querella peruenit. heretici autem supplicabant, ut Calcedonensis synodus aboleretur; catholici et contra tanti sceleris uindictam expetebant. considerans itaque imperator nimis esse onerosum uexari tantos iterum sacerdotes, quorum plurimos aut etas aut infirmitas aut etiam paupertas hunc labore subire prohi- bebant, dirigit magis christianos per totum Orientem; dirigit etiam Anatolius episcopus Constantinopolitanus Asclepiadem diaconum suum ad episcopos, qui Calcedona fuerant congre- gati. qui rescribunt Calcedonensem synodum usque adl2 sanguinem esse defendendam, quia non alteram fidem statuit
14 fi^t 28 sacerdotes corr. ex sacerdotum
798
Appendices
quam synodus Nicena: Timotlieum uero non solum episcopum non haberi sed etiam Christiana appellatione priuari. fit ergo apud Alexandriam alter Timotheus catholicus; Timotheus hereticus mittitur in exilium Cersonam, qui locus est iu
ISPonto; Petrus fugit. igitur quamdiu uixit Leo imperator, uixit etiam Timotheus episcopus Alexandrie cum quiete. cum autem Basilicus occupasset imperium, damnare cepit Calcedo- nensem synodum et catholicos persequi. tunc Timotheus ille dampnatus uenit Constantinopolym et damnatos hereticos suis reddidit locis et mox uenit Alexandriam. tunc Timotheus catholicus fugit et monasterio latet. Petrus ille iterum se
14iunxit Timotheo, cum quo fuerat damnatus. imperator itaque Zeno redit ad regnum, Basilicus opprimitur. aput Alexandriam quoque pulso iuuasore Timotheo Timotheus catholicus redditur ecclesie. sed isto Timotheo heretico morte damnato Petrus consors ipsius ab hereticis episcopus Alexandrinus est ordinatus. quem nihil omnius deici iussit Christianissimus imperator et
15reducit Timotheum catholicum. interea cum plurimi seu clerici seu monachi seu seculares diuites ad communionem catholici episcopi noUent penitus conuenire, clementissimus imperator diuersis minis terruit uniuersos. denique Timotheus episcopus scribit ad papam Simplicium ut scriberet imperatori
16 de Petro, qui latebat in Alexandria et insidiabatur ecclesie, quatenus ad longinquum deportaretur exilium. igitur per ferme triennium sancte memorie papa Simplicius non destitit scribere ad Acacium episcopum, ut ageret cum imperatore, quatenus fieret de Petro, quod Timotheus episcopus postulabat, sed
17 nihil omnino proficere potuit. defuncto namque isto Timotheo episcopo loannes economus officii candidatus, qui multis laudibus praedicabatur, catholicus episcopus ac catholicis est ordinatus. qui cum ad apostolicam sedem synodica scripta mississet, superueniente quodam Uranio ab Acacio destinato et contra lohannem iam episcopum quedam falsa deferente, qui etiam de restituendo Petro mentionem faciebat, tunc ab
1 bepiscopum] e ex sl corr. 14 timotheus corr. ex timotbeo
m 12—22.
799
episcopatus eiusdem lohannis confirmatione papa suspensus est, eo quod scripta eius, que totiens ad Acacinm propter Alexandrine ecclesie quietem et catholice fidei integritatem direxerat, nihil omnino proficerent. dum hec agerentur, super- 18 uenit idem lohannes episcopus, qui sicut decebat ab apostolica sede susceptus est. cuius etiam aduentus plenius uniuersa patefecit. quid multa? dum Accacii scripta legeremus, que de Petro et lohannem Antiochenis ad papam miserat, excessus Accacii etiam in hac causa grauissimus deprehenditur. denique 19 memoratus Petrus lohannem quendam presbjterum ordinauit Apamenis episcopum, a quibus non receptus uenit Antiochiam et Petrum episcopatus sui pellit auctorem et inaadit eius ecclesiam. qui simul iterum damnatos dicit Acacius petens ab apostolica sede, ut si ad eam forte confugeret, nec uisu dignos haberet, et si fortassis iam aliquam indulgentiam impetrassent, irritam esse debere nec eorum poenitentiam recipiendam esse. quod cum fatus lohannes Alexandrinus 20 episcopus relegisset, tacere non potuit, quod illum lohannem quem Accacius damnauerat cum Petro et sine remedio penitentie fecit ab apostolica sede damnari, post tot damnationes Tyriorum miserit ecclesie presidere. postquam ergo sanctus21 Felix papa litteras predecessoris sui nihil profecisset cognouit et ludibria quedam in euersionem fidei ab Acacio fieri, tunc Uitalem episcopum Troenitinum ex regione Picena et Misenum Cumane ecclesie episcopum ex regione Campanie direxit, ut Petrus de Alexandrina pelleretur ecclesia et ut Acacius libello sancti lohaunis episcopi Alexandrini responderet atque ipsi denuntiarent Acacio, ut anathema Alexandrino diceret Petro. porro idem legati professi sunt. qui licet hostili more in 22 custodia detrusi chartas amiserint, tamen perfidi atque damnatis hereticis consensum accommodare non debuerunt, quod uoluntas negare potuerunt. non solum ergo non egerunt que iussa sunt, sed etiam hereticis communicauerunt confirmatione
8 papam corr. ex papa 10 ordinauit corr. ex ordonauit 12 petnim corr. ex petrus 21 scs
XXXV pan 2. 51
800
Appendices
Petri episcopi, ad quem pellendum missi fuerant. Acacius 23namque contumelias in episcopum lohannem direxit. quibus omnibus patefactissimus papa Felix commotus habita synodo Uitalem et Misenum ab officio et communione suspendit. Acacium uero damnauit. cuius audacia deteriora committens 6 etiam illum Petrum Antiochenum eiecto catholico Calendione, quem ipse ordinauerat, ad Antiochienam misit ecclesiam.
UU.
INCIPIT LIBELLUS PROFBSSIONIS PIDEI QCEM CONSTITUIT PAPA HORKISPA SEDIS APOSTOLICAE DARI A SINGULIS EPISCOPIS 10
GRAECIARUJi.
DOMINO SANCTO AC REUERENTISSIMO URBIS ROMAE PAPAB HOR-
HiSDAE. Prima salus rectae fidei regulam custodire et a constitutis patrum nuUatenus deuiare. et quia non potest domini nostri lesu Christi praetermitti sententia dicentis: tu u esPetrusetsuperhancpetramaedificabo ecclesiam meam, haec, quae dicta sunt, rerura probantur eflfectibus,
15 Matth. IG, 18
3 patefactissimus sic cod., t. e. beatissimus uel patefactis beatissimas, cf. p. 452^, ubi quae de W siibfiotaui corrigas uelim 6 calendiwpne 7 antiochienam corr. ex antiochianam
IIII. Libelli fidei Hormisdae usque ad nosiram aetatem famosi sex extant exemplaria eaque uerbis hic illic inter se distantia: 1) adiunc- tum indiculo dato ab Hormisda legatis suis die 11 Aug, 515 Constantino- polim proficiscentibus = Auellanae ep, 116 b. 2) adiunctum epistulae ab Hormisda die 2 Apr. 517 ad episcopos Hispaniae datae et seruatum sola (errat Thiel p. 776 adn. 4) collectione Hispana (ed. Gonzalez. II p. 149; Thiel 793). 8) insertum epistulae lohannis Cpolitani ad Hormisdam die '12 Apr. 519 missae traditaeque collectionibus et Aud- lana (ep. 159) et Hispana (ed. Gomalez. II p. 144). 4) datum die 16 Mart. 536 a lustiniano imperatore ad Agapetum = Auellanae ep. 89. o) datum eodem die ad eundem Agapetum a Mena CpoJitano = Auell. ep, 90. 6) seniatum in codice B = Berolinensi 79 (PhU- lipp. 1776) saec. IX fol. 77 1\, quod hic ego primus ita ea^mendum curaui, ut corrigerem non nisi ea, quae sine uUo dubio librariorum incuriae adtribuenda sunt. 10 fort. sedi 13 recte B 14 qoi jB 15 pr&emitti B 16 haedificabo B
m 23; IIII.
801
quia in sede apostolica inmaculata est semper seruata religio. de hac ergo spe et iide minime separantes et patrum sequentes 2 in omnibus constituta anathematizamus omnes haereses, praecipue Nestorium, qui quoudam Constantinupolitanae fuit fi<urbi8> episcopus, damnatum in concilio Epheseno <a> Caelestino papa urbis Komae et sancto Cyrillo Alexandrinae ciuitatis antistite; una cum isto anathematizantes Eutichen (et> Dioscorum Alexandrinum in sancta synodo, quam sequimur et amplectimur, Calcedonensi damnatos; his Timo- 3
10 theum adicientes parricidam EUurum cognomento, discipulum quoque ipsius atque sequacem in omnibus Petrum Alexandrinum ; idemque condemnamus atque anathematizamus Acacium Con- stantinupolitanum complicem atque sequacem uel qui in eorum communionis societate persistunt, quia quorum se
16 communioni quis miscuit, ipsorum meruit in condemnatione sententiam; Petrum nihilominus Antiochenum damnantes cum sequacibus suis et omnium supra scriptorum. quapropter 4 suscipimus et probamus epistolas beati papae Leonis uniuersas, quas de Christiana religione conscripsit. unde, sicut praediximus,
ao sequentes apostolicam sedem et praedicantes eius omnia constituta, spero, ut in una communione uobiscum, quam sedes apostolica praedicat, esse merear, in qua est integra et uera Christianae religionis soliditas; promittentes etiam seque- stratos a communione ecclesiae catholicae, id est non consen-
» tientes sedi apostolicae, eorum nomina inter sacra non recitanda esse mysteria. hanc autem professionem meam feci, 5 in qua et manu propria subscripsi, et tibi Hormisdae sancto et uenerabili urbis Komae papae optuli per uinim gloriosissimum magistrum Uitalianum.
sequacibus B 17 suis ex suus B 18 suscipius B 19 qua B 22 se- difi B mercat B et uera]et uera B 25 aposto//71icae (eras. sto) B 26 mea B 27 ante sancto eras. k B 28 et corr. ex? B gloriossimum B 29 uitalianum. expLi Libellum B
bl*
1. INDEX SCRIPTORVM
(asteriscis notantur loci secundum translationem LXX citati).
Genesis 1, 31 . .
4IO25 cf. 4ddii
747^4
lAQ.
rJAQ
>ioi
O K
O 1 0
^Jf 1 oc
, . . cf. 25^4
. . . c/. 2525
29, 32 sqq. . . ,
. cf. 759 3 sqq.
30
. </. 759 3 sqq.
30, 37 sqq. . . .
. . . cf. 361 4
35, 22 ... .
, . . cf. 766,9
46, 9—25
. . . c/. 760 2
*48, 7 . . . .
75828
49, 1—27 . .
. . . c/". 7608
49, 4 . . . .
. . . c/ 766,9
Exodus *1, 1—5
760,4
1, 5 . . . .
765^3
10, 22 ... .
. . . cf 263,1
15, 1 sq. . .
711,4
17, 11
. . . cf. 541,3
23, 1 . . . .
106 j
23, 2 . . . .
106,
24, 10 ... .
751 i
28, 5 . . . .
753 8
Exodus 28, 9—14 . . c/. 757jj sqq.
28, 16—20 c/ 745,3-,!
♦36, 9-14 758,0
♦36, 13 758 e
39, Q sq cf. 757j3 sqq.
Leuiticus 10, 1 sq. . cf. 582j4 $q. Numeri *1, 5—15 760„
2, 2—31 c/ 760„
*13, 5—16 761,0
25, 11 c/. 530,
34, 19 761,0
Deuteronomium 6, 4 . . 68633 718jo
11, 30 c/. 772„
27, 12 sq. ... 768,4 c/. 762 g 32, 7 438,4
32, 12 686j4
33, 6-25 cf. 761j5
33, 17 762 j
losua 4, 19 cf. 773,9
10, 13 c/ 263,3
14, 4 cf. 762j,
15—19 c/. 762,3 9qq.
Regnorum II 6, 14 . . . </. 613 3
12, 1 c/ 390,3
16, 22 c/. 259 ,
Regnorum III 3, 9 353,8
3, 16 sqq cf lOl,^ sqq.
10 sqq c/ 744 j
18 c/ 25,7 sqq.
19, 10 40,4
Regnorum IV 10, 19 sqq. cf. 26, sqq
Indez scriptorum 803
Reiraonim IV 10, 30 . cf. 26, sqq
Psalmi 50, 14 .
. , . . cf 437,3
cf. 263,5
«JV,
55I22
17, 24
. . , . cf. 769,, m-
OXf
K 7
164,7
17, 30 sq.
cf 772e
o < ,
O . . •
. , , . . cf 208,5
771« 772,5
oo,
10
. . . , cf. 25920
18, 4 . .
cf. 543,9 sq. 735,2 sq.
oo,
«i& > . • «
. . . 259^8 260 2
cf. 735,4
oo,
9^
. . . . c/. 259j2
20, 11 .
cf. 263,4
uo,
9fi
. . , . cf. 25923
Paralipomenon II 19, 7 . </. 473,0
7Q
99
572,,
26, 16 ^(f.
7Q
9Q
572,4
01 o
7A * 0,
1 1
136 e
7ft
4 0,
9 «/V
325
QAl
7Q
1 A
.... c/. 122 s
7Q
1 J\ fi/V
...... 555,1
QA1
ftl
ox,
A
254j
1 C 1 C
oo«
91 e/>
622,3
QOR
t70.
1 1
. . . . <jf. 325,8
rsalmi 2, 7
170
Q7
Q
....(/. 325,8
lUO.
o
7II5 cf 136 ,
Q Q O, D — O
» , . . Cf. ZdD,, «99*
IvO,
9 A/>
612,0
o a
Oil«i
Ivu,
Q
726 2
1 ilO
lAO
q
172,2
t o o
AO
117
16
120,7
1 1: 1 A
1 iO,
lO.')
lO K
lltt lio.
Ifif^
505,,
Oi;.7 OtkQ
1 lO,
17«
. . . . c/ 32624
91 11
538.«
121,
32628
21. 17 . .
268,0 427,,
125,
2 . . .
229,3 330,5 343 5
21, 17 8q
269 4
126,
628 ,
21. 18
258,, ,8
128,
697,,
21. 19
■ • ■ 257,0 „ « 258,,
132,
1 . . .
492,8 624,9 7382,
137,
652,4
140,
387 1
142,
408,7
160,3
Prouerbia 7, 2
. . . ef. 825,, sq.
29, 6 .
</. 135,0
8.
321 ,
31, 5 sq.
404 4
10,
. . . . c/. 102,4
120,5
16,
321,,
522,4
18,
36. 27 .
198,9
18,
44, 17 sq.
622,2
20,
712 5
20,
. . . 361,, 404,,
3612,
21,
1. . . .
. 821,, ef. 138 ,
804
I n d e z
Prouerbia 22, 28 . .
OIO2 -YdOj3
jLzecniei ou. 0
156,
*2b, 8
34, 2 .
647„
25, 25
AQK.
Daniel 6 . . .
....€/•. 39,, »gg.
Ecclesiastes 3, 7 . .
. 487,5 499,3
9, 20
404„
7. 21
Al\A
lOlg m-
10, 1
Nahnm 1, 15 .
c/. 495,
Sapient. Salom. 6—9
. . Cj. 01U|2
Aggaeas 2, 12-
-14 . . . cf, 114j,
12, 11
Zacharias 12, 10 .... c/. 221,.
15, 4
/»/* QOft
12, 12—14
7622,
Ecclesiasticns 3, 22 .
Matthaeus 3, 17
.253,0 254, 270^2 ,^21
5, 8
4, 1 . . .
242,,
10, 15
A1 (\
4, 11 . . .
c/-. 261 e
11, 7
5, 7
332,,
25, 12
5, 9 .
39. 21
„f AQQ
5, 10 .
535 2
40. 1
QA«;
5, 28 .
409,,
6, 1 . . .
cf. 734i,
6, 3 . 166i9 ISfig
011 lon
6, 12 5g. .
cf. 408,2
9, 6
IQA
7, 3 . . .
12, 3
7ftQ
7, 6
cf. 160,
28, 7
/</ ^QI
7. 12
637,,
^OA
7, 15
c/: 497,3
32, 4
7, 16
c/. 505i5
32, 11
8, 10
. . • . . . . 279,,
40, 9
8, 17 .
190,2
44, 23
/»f QO^
9, 12
.567,3
45, 8
/•/• QO^
10, 17
57423
50, 11
Q07
10, 22 . . .
21, 465, 537, 6472,
52, 7
736, 738j, cf, 541,5
53, 4.
1Q0
10, 28
0!;7
10. 32 %q
23,
55, 12
/>/ QO^
10, 41
..... <Sf. 665,0
66, 2
«iOJ.
10, 42
553 ,
66, 24
1 1
11, 6 . .
584.,
Hieremias 1. 5 . . .
11, 12 •
<5f. 505,
2, 8
„f J01
12, 32
c/ 108«
6. 13 «g
42
12, 37
375,,
6, 15
.... 48,
«/ 464,,
17, 11
. . ef. 529«
14, 28-31 .
. . . cf. 586,j sqq.
Threnoi 2, 14
. . c/. 491,,
16, 16 . . .
704. 721. cf. 260,,
Ezechiel 16, 46—51 .
. . cf. 422,,
16, 18 . . 159^ 338j3 340je 521 .
18, 32
. . . .476,
608,7
695,0 800,4 </• 624j,
22, 26
. . . .309,,
711»
scriptorum
805
Matthaens 16, 18 sq, . c/. sqq. 16, 19 2075 484^4 485,«
16, 23 . . .
241,8 242, cf, 247 g
16, 24 . . .
336 g
16, 27 . . .
• . . ... 54823
18, 1
18, 4 . . .
18, 6 . . .
555,7
18, 7 .
18, 8 . . .
cf. 508,9
18, 8 8q
18, 18
. . . 29I3 ,8 467,3
19, 6 . . .
264,,
19, 19 . . .
105 6
19, 26
i3
20, 18 sq
211,5
20, 19 . . .
211,8
21, 9
23, 23 . .
24, 14
c/ 428
25, 21 . . .
25, 25. 27 .
. . . . c/. 170,i-,j
25, 80
c/. 548 5
26, 41 . . .
190,0
27, 46 . . .
257,7
27, 51 sq. .
. . . . c/ 263 8
28, 2 . . .
, . . . cf 261,,
28, 19 . . .
. . . . c/ 548,3
28, 20 . . .
cf 127„ sq.
. , , , cf. 327 ^
12, 25 . . .
43428
16, 16 . . .
. . . . c/ 36I2C
Lucas 1, 28
687 5
1, 85 . . .
. . . 511,e 687 8
1, 38 . . .
226,4
1, 52 . . .
188,2
1, 68 . . .
633,,
1, 69 . . .
331,5
1, 71 . . .
330,9
2, 14 . 61720
6225 c/ 712^7 sqq.
4, 1 . . .
242,9
9, 22 . . .
. . 211,7 20225
Lucas 9, 62
. . 53524 73721
10, 7
. . . . cf. 551 0 8Q.
11, 41 .
409,,
12, 20
18 ,
15, 5
c/. 121*
15, 7
c/. 735 9
15, 24
107 ,r
16, 8
cf 156,8
17, 11—19
cf. 734,n
17, 21
465 o
17, 34
486 5
18, 31
211,,
19, 10
365,,
21, 19
574,^
22, 32
437 2
22. 36 (?)
c/". 488 5
22, 43
cf 261,0
22, 44
24O28
22, 48
211,9
23, 45
</. 263 8
24. 6 8Q
211,,
24, 13 SQQ.
. . . . Cf, 721,, 8QQ,
24, 26
202,3
24, 26 sq
721,g sqq.
24, 38 sq
512,,
24, 39
227,0 c/. 717,,
24, 46
202.,3
loiiannes 1, 1-
-3 248,8
1, 14
717,^ 719,„
1, 49 . .
. 266,, 267o cf 260,,
1, 50 8q,
cf 261,5
2, 17
2, 19
226,.
3, 5
363,5
3, 13
718 2
3, 18. 36
cf 361,8
. . . cf. 748,, sqq-
6, 50 .
465j,
6, 54
6, 71
42728
7, 51 .
10524
8, 7 . .
455 2
8, 10 sq.
455 7
806
I n d ex
lonannes o, o4
Actns apost. i # ,
Q1 #»/• OAK
Q QH
QAt;
1Q Q
Q AA
10Q
OA Q7 oja
QQ
1 O
tfiO
OK 1 R
1 AA
1 A K
tvOO
A/l 'Da.m 1 Q
OA7
1 n 11
101
1 1 !;
QQ«;
in 19
f\A7
1 1 A
AQ9
1 n Ol! e>k
^ Q07
1 QO
QOO 7QO 7Q7
1 1 07
^■fi 9AA
O OA
QAQ
>*07
O O
OOfi
1 0 il
iiO*7
C
101 CQiS
1 Q Q
AQQ
f« 10
QA9
1 Q OQ
AA*;
1 AO oj«
1A 1 A
O^A
K t A
KdA
1 A OQ
OAit OtiQ
K 1 Q
OiSO
l^ 07
OO tlAI tL^A AOA ZJ,^ OUij v4U(| O^D(3
K. OA
AO€L
/* OA OO
QAt;
IJ^ Ofl
01 1
7 1
Qt;
1 Q OQ »/«
^ 9(^0
7, 15 ... .
407,,
10 Q7
i^lO ^QQ 991
7, 18—20 ,
406„
OA 1 7
7, 22—25
407 ,
OA OO
OCA
7, 24 sq.
407,,
OA OA A/»/y
701 oMy*
7, 25 ... .
407j.
OA 07
Oi;A
8. 14 ... .
OA OQ
ocA o;^i
8, 18 . . 552,9 5664 r/. 550j5 «3.
OA OO
jIO'7
'*27,3
8, 20 ... .
. 416,9 4172, 24 23
01 1 oy»xy
1 07
8. 21 ... .
418 5
Ol 17
^l, 1 1 . . .
Q01 .4Q7 At;Q
o^ij 4o/j ef. ooo 5
8, 22 ... .
418 9
91 9n
8, 23 ... .
. 41O5 41824
ACXttB ftpOBI* i,
A W OtlA 4 . . . . Cf. ZOU 5
8, U sq. . ,
419,-
1 Q
OR.A
8, 28 ... .
120,0 ^^4,, 641 ,
1 OA
OCO
8, 32 ... .
208,9
O 07
^■f OCT
10, 15 ... .
. 6252 c/. 495 -
9 QA
91 1
11, 6 . . . .
366 i
O QQ
0-1 Oc^O
11, 9 . . . .
259,2
O or*
^i* C1 o
12, 8 . . . .
399 9
3 14 89
12, 10 ... .
637,3
4, 32
505,0
7, 55
q/: 221,^
12, 16 ... .
4323,,
9, 15
. . cf. 21, 406, sq.
13, 1 . . . .
587 ,
10, 38 . . .
. 266j 269j, 270 »
11, 9
422,j
16, 14 ... .
836 5
13, 33
"2„
15, 24 ... .
427,,
scriptOTUm
807
483,,
ad Coriiith. 11 6, 2
709,,
ad Corinth. I 1, 11
. . . ef. 399,8
6,
3
1, 23
192 ,
6,
14
. . . ef. 578,0
1, 24
304,,
6,
14 sq. . (/. 135, sq. bOb^ sq.
1, 31
421,,
6.
15
cf. 564 8
2, 2
. 192, c/. 202j,
6,
17
525,5
2, 6
355 7
9,
2
525„
2, 9
4333 434,,
10.
182,,
3. 10-12
, . . cf, 699,5
10,
8, 11
121 9
11,
2
435,3
11,
2 sq. ...
562,j
4, 7
11.
28
. . <!f. 140,
6, 16
578,,
11,
29
. ... .437 ,
6, 17
578,,
12,
2 aqq. . .
. . cf. 406,, aq.
7, 14
. . 421,e 424,,
12,
7--9 . .
416,,
7, 15
423^ 425|8 426 9
12,
9 . . . 402,
, 416,, c/. 406,,
7, 25
366,,
13,
3
3O83,
7, 40
803j9
13,
4
1^0, 304,,
9, 27
408 ,
13,
8
10, 2
251,5
ad Gal. 1, 7
. . . cf 170,3
10, 13
536,0 552,2
1,
8
... 21, 584,„
1,
9 . . . 1928 584,3 cf. 128 g
10, 83
122,,
2,
14
11, 16
730,,
2,
18
21, 335„ 535,,
11, 19
10, cf. 551,,
3. 28
, 436,« 492,0
12. 13
436,,
4,
17 . . ...
386,3
12. 26
492 2
4,
31
365,,
13, 1-3 . . .
. . cf. 509e
5,
6
334 ,
13, 5
546 ,
5,
10
336 3
13, 7
5,
17
. . 407,, 417,,
13, 13
6,
9
726 ,
15, 9
6, 15
. • . . .417,
15, 10 ... . 36
65 sqq. cf. 406,3
361,,
15, 35-38 42^23 ^29, «10,02« 430,
2,
8
866,, sqq. 410 ,
15, 42—44 ,
430 5
2, 10
417,
15, 63
. . . . .410,,
4,
3
122 ,
15, 53—57 .
4icr8
4.
13
•435,,
419,e
4,
20 8q, . . .
5.
27
465,, 737 1
d Corinth II 2, 10
. . . .294,e
5, 32
403, cf 435,0
3, 3
. . . cf 325,0
6,
9
523 ,
435,
ad Philipp. 1, 6 .
505,
5, 17
417 ,
2.
. . . cf. 414,,
808
Indez
ad Philipp. 2, 7 . .
7aO cf S38 .
ad Hebr 9 14
2, 8
538ii
11 33
348,4
2, 9
277».
11 sa
359
2, 13
12 14
. . . c/. 23I5 sq.
46.5 -
13 8
...... 172,3
4. 7 ..... .
13 21
182 i
4, 18
ef .*i95 -
lac 1 12
4042,
.S62 .
1 14 sq
405 i
1, 16
210
1 17
. . cf 417^2 sqq.
2, 8 ..... .
228.«
1 18
417 g
2, 9
221««
3 2
405,
ad Thessal. I 3, 8
464..
6 7
. . . . c/. 546,2
5, 21
69924
.S 17
ad Timoth. I 2, 7 .
Pptr I 2 .^)
456 3
3, 2
712.«
2 11
3, 16
271 - 280-v «
2 22
257^3
4, 1
cf 14«
3, 1 sq. .
42323
4, &
cf 4ii2,.
3 15
4, 16
.*vt9 .
4 1
1782 656io 715«
ad Timoth. 11 1, 11 .
cf 406« aar.
4
. 473,8 cf. I620
2, 5
182.«
4 R
409,9
2, 14
313..« 697«*
4 12
2, 26
358«.
5 8
. . . 405,2 56220
3, 1—2. 5 .
698^« saa
Petr II 2 12 «<i
358,4
3, 5
118,«
2 19
3, 6
.... 113,,
2, 20
. . . , cf. 454,s
3, 12
.... 534,,
2, 21 ... .
473, A cf 16«
3 9
4, 2 . 154^ 5492
c/". 13I21 3383
loh 118
420i4 23 c/ 401,8
118,,
1 8 80
40620
.... 499 ,
1, 10 ... .
405^5 408,e 420,6
cf. 96.« saa.
2, 1 «g.
. . . 405j7 421 4
204«,.
2, 16 sq
375 4
4. 1
101,1
ad Hebr. 1, 1
170
4 8
172..
1, 9
2665 cf. 266 g
loh. II 1, 7
. . . 19822 221,,
2, 9
. . . 2699ie
Apocal. 7, 5—8 .
. , . , cf 763 s
.... 210^
5, 3
. . cf. 403^0
20, 4-7 .
292
5, 7
. . . .2402e
5, T sq
... .2968
Anastasius II papa ep. 1 ed. Thiel
7, 3
c/". 6564 702,2 716,
8 crip t 0 rum
809
Athanasius ad Lucifer. ep. (YI, Lucif.
ed. Hartel 325, 8 sqq.) . Sljj sqq. Angostinus Enchir. de fide 12 . 656^9 de trinitate II 16 ... . 656i-
? 656,s
Cicero de domo § 127 .... 45927 Cod. Theodos. IX, 1, 12 . cf. 455,3 XI 30, 80. 64 . . cf. III3 sq ConciL Chalced.
Act. IX 307i5
Act. X 297i8 sqq.
{cf. 302,7 ,0 22 304j8 3O65 2, 307, 2, 31725) ad Leonem I epist. (ed. Ball.
98) 3II24
Ibae epist. (Mansi Yll 242 sqq.) . . . 30227 ^Q^- ^^^21 3048 3053 9 26 8O816 Concil. Ephes. tertium Act. VI . cf.
287i,.i5
Concil. Nicaen. can. XIX . . SO^ji Cyprianus epist. 64, 6 (p. 721 ed.
Hartel) 110,8
Cjriillus Alexandr. ad lohannem An- tioch. epist. deperdita . 287 2 sqq. 2884 sqq. Digest. XLYIII 1, 5 ... c/". 455,3 Diodorus Tarsens. contra sjnusiastas 2683 sqq.
— lib. I . 27^2 sqq. 275^ sqq. Eusebius hist. eccl. VII 24, 1 sqq.
292, sqq.
Felii III papa ep. 6 ed. Thiel cf. 486,3 Gelasius I papa ep. 101 Auell. . 29O22 ep. 103 ... 291 9 lustinianus imp.
ad Agapetum epist. . 34^8 sqq.
ad lohannem epist. . 322 ^ sqq.
ad lohannem epist. . 34425 ^99-
luuenalis VI 285 459^0
Leo I
epist. 79 ed. Baller. . . . 312 , 93 311,2
Lco I epist. 108 ed. Baller. . 290,8 162 ... 312,4 313 4
164 ... 313,4 314 ,
165 .... cf 716 5 epist. ad Anatolium (deper-
dita) 314 5
Liuius dec. II 456,3 sqq.
Proclus Cpolitanus
epist. ad lohannem (deper-
dita) 288,8 sqq.
epist. ad Maximuni . 289 ^ sqq. Simplicius papa
epist. 66 Auell 315 ,
epist. 60 315,0
epist. 7 ed. Thiel . . . 314i2 Theodorus Mopsuestenus Comment. ad Genesin
lib. V 283,4 m-
28420 sqq. 285g sqq. Interpr. psahn. 8 . . 255 2 sqq.
21 . . 258io sqq. 68 . , 259,4 sqq. Comment. in XII prophet.
256io m- 257,0 m- Interpret. sec. Matth. euangelii
270,2 m- 282,1 sqq. 22 - lib. IV .... 27^24 sqq.
279 4 sqq.
Comment. sec. Lucam euan-
gelii 25830 sqq.
Interpret. sec. lohannem euan- gelii lib. I . 2618 sqq. 26624 sqq. 26^2 sqq. lib.VI (VII?) . 2498 sqq. 25O2 sqq. 23 m-
? . . . 248,5
Coroment. in Actus apost.
lib. I 251,5 sqq.
Comment. ep. ad Hebr.
2662 sqq.
contra ApoUinar. III . . 237 7 sqq. 239q sqq. 240,4 m- 241,8 sqq. 242,, sqq. 243, sqq.
810
Index scrip torum
245)8 «gg. 246, sqq. 247^ sqq.
23 m-
contra ApoUinar. IV . 244, sqq. Theodoras Mopsuestenas liber ad bap-
tizandos 267, g
268q )q 269g 20 271 2 u 272 4
de incamat. lib. I . . . 260 g
— II 277,g 278 7
— VIII . . 264 9
— Xn(XV?) 262,
272j]
— XII . . . 275i4
276,4 277 5
de incamat. lib. XIII . . 280 , — XIV . . 253 j 281 2
Interpr. symboli CCCXVIli sanct. patmm .... 265i] contra synasiastas uide Diodoms Tarsensis Vigilias papa
ludicati fragm. . . .316« sqq. Anonjm. de nocatione omninm gen- tiam (= Leonis opp. ed. Ball. n 177) 18... 419j4
loci incerti 456,9
(poeta) 458 j
11. INDEX PERSONARVM ET LOCORVM.
A.aron dux dei uerae culturae Isra- heliticae nomiQatus Tlli^; lapides qui in superhumeralis rationali pontificis tunc super pectus Aaron apponi praecepti sunt 74422 XII Ulis lapidibus tota agit ep.
Abel 403j
Abessaloin (Abessalon cod. Y) 258,9 259«
Abidan filius Gedeonis 761 3
Abraam uide Abraham
Abraham patriarcha 77 pater no-
ster 505,j. — genus Habraam 268,3.
genus Abrahae 7718, semen Abra-
hae 771 12- — dat. Abrahae 4283 Abraham episc. Aegyptius l^S, {dat.
Abrahae)
Abraam archimandrita Secundae Sy-
riae hlX^^ Abraam: tres huius nominis presby-
teri Secundae Syriae hlO^^ et
(Habraam) 570 21 22 Abramius: quattuor huius nominis
presbyteri Secundae Syriae 570^
ei (Habramius) 570 „ 25 ^-^^s Abundantius episc. Traianopolitanus
740,„
Abundantius presb. Bomanus tituli Sabinae (cf. synod. a. 499 =
Cassiodor. ed. Momnxsen 412, 30) 474,,
Abydorum episcopus 200^ 204,5 Acacius {episc. Constantirwpolitanus) 1422 149,g I5I2 156,8 1573 e 8 ,0 14
18 22 15 18 22 ^^^IQ
202.7 206,8 224, g 225,3 ^^O^i 369,4 372,8 378,7 ,9 3748 ,0 S^S,
7 8 8 10 ^'^^s 37720 378, 4 ,3 8887 24 384,, 385^ e 9 ,7 20 ^867 3 10 15 16 387,8 21 88920 39I22 892,0 22 2$ 3985 7 394,3 ,7 39^4 11 ,8 396,, 20
449.0 ,5 ,7 450,3 17 45I5 10 15 18 4527 9 465,8 466,5 4678 468^ 486,2
489.1 4939 509,2 512,8 523i9 626^ 531, 542, 2 6 7 18 ^3,2 5908 ^ „ 5935 594,5 5979 ,4 5998 15 606,4 ,0
620.8 655,, 20 6564 659,9 6^4,8 684,3 702,3 25 716, 774^ 775,« 778,0 2j "^797 9 ,3 ,3 23 7818 78^8
8 10 19 7838 7 9 U 15 784,4 19 785,4
786,7 78^2 6 11 13 788,5 20 789^ ,3 79O7 17 2ft 793,0 17 '^4,3 ,7 2» 7903
13 79832 799, 7 9 13 19 23 26 28
800, 5. — episcopus 4488 79828- — Constantinopolitanus 478, 486,^ 58O22 655,3 801,0- — episcopusCon- stantinopolitanus 129,9 130,9 ^38,^ 146, 154,4, Constantinopolitanus epi8Copu8 447,, (521,8) 568,, 795,,,
812
In
Constantinopolitanae urbis episcopus 34O3 3425 52O9 609,0, regiae hu- ius urbis episcopus 611,c. — ec- clesiae Constantinopolitanae 161 4.
— Constantinopolitanae eccle- siae pastor l^^^ 188,i. — frater et coepiscopus meus 127,4 ^^^s 135,2 147,, 1493. — Epistulae ad Acacium: epp. 57 58 61 63 65 67 68 69; Gesta de nomine Acaci: ep. 99, duae eorum epitotnae: Append. II III.
Achab rex 26^ 4, rex Israel ^Ojj Achaemeneus pater Cjri regis 755,o Achaemenis Babylon 755g; nominant . . . et Babylona et putenm illum petrae Achaemenida 755,^ Achiezer 761 4
Achilles a6 Epiphanio Canstantino- politano {episcopus Larisae?) con- secratus 337|g Achilles monachtM Scytha 644^4 687^3 Achilleus 6836» episc. 75^ 79,5, Spolitinus (Spolitanus) episc. 68,3 69,4, episc. Spolitinae ciuitatis 70,,.
— Epiatula ad eum: ep. 22 Achire filius Enan 761^ Acoemetense monasterium 82623 Acontius presb. Bomanua tituli Fa-
sciolae (cf. synod. a. 499 = Cassiodor. ed. Momms. 413, 40) 47420
Adam 282,2 2834, gen. 268o u 365^ 564^0, ahlat. m2^^ 417,, 56425- — gen. Adae llOi
Adelos insula 442^ et {cod. Abedo pro Adelo) 79624
Adeodatus presb. Eomanud tituli Aequiti (cf. synod. a, 499 = Cassiodor. ed. Momms. 413, 43) 475,
Adiectus consors erroris Ursini 52^5
Adulites: (regnum) Azomitornm cum <A>dulitibu8 74825
Aegyptus 13,5 l^w 263n 292^ g 444,. 4533 75927 760,3 15 19 ^e^j, 29 76524 7975. — Aegyptii 120, 25I27. — Aegyptii episcopi 1284 293i2, populi 632,, Aegyptia eccle- sia 1255, Memphis 752,5, synodus 151,5
Aemilia 457,5
Aethiopia 747^2 748^ ^ 75O22, magna 7485. — Aethiopes 748^
Africa 38,9 ^614 Sl^o 89,, 99^ lOljj IO84 107,3 328,5 330,4 458, 46I4 75O5. — Africanus cognomen lu- stiniani 888,g 344g, Africani epi- scopi 993, Africana prouincia 10% 28423, Africanae prouinciae 8I37. — Africus: Carthago Libyae quae Africa uocatur 749i9. — Afer adiect. 72,5 I^^jq
Agapitns u. c. cons. (a. 517) 522^ 5365 537a 544,8 ^492, 5584 554,8 5563 27 560,5 564,3 565,5 584,3 592,8. — (idem^ illustris uir atque magnificus patricias 69S^
Agapitus (I papa) 332,9 350,5 351,3 354,7, episcopus 229^ 330,3 3382, 342,3, papa 888,5, Agapito sanctissimo ac beatissimo archiepi- Bcopo almae urbis Bcmae et pa- triarchae 338,9 344^. — Epistulae eius: epp. 82 86 87 88 91, ad eum: epp, 89 90 p. 344^ sqq.
Agapitus: duo huius nominis pres- bjrteri Eomani 474,8 475i, e quibus alter fuisse uidetur tituli apostolorum (c/. synod. a. 499 = Cassiodor. ed. Momms. 413, 42)
Agatho presb. Eomanw tituli Ui- zantis {cf. synod. a. 499 = Cas- siodor. ed. Momms. 413, 33) 474,9
personarum et locorum
813
Aginatias 51 3. uicarius urb%8 (a. 368) bO^st clarissimus uir uicariae prae- fecturae 50,|. — Epistula ad eum: ep. 9
Agnes: cum ad sanctam Agnem {%. e. S. Agnese fuori le fnura) mvlti . . conuenissent 4^^
Agrippina secessio 55|q
AgroeciuB presbyter 9I3
Alabastri 746^9 74825 ; Alabastri nego- tiatores 746|7
Alamannicus cognomen Anastasii 5O62P lustiniani 338,7 344,
Alanicus cognomen lusHniani 338 jg 3443
Alaricus urbem euertit 46 1^^ Albinus u. c. cons. (a. 493) 368.20 Albinus uir illustris 629ig Albinus acolitus llljo H^g Alcison Nicopolitanus 523,e ^^^s*
archiepisc. 522, 9 527g, episc. 55725 Aletbius (cod. Alecius) presbyter
Auiti Uiennensis 5592, ^^^ie 29 Alexander u. s. 587,, Aleiander episc. . . . in Aleiandria 7^4 Aleiander {episc. Constantinopoli-
tanus) 9y l^^, episc. 733, qui
in Constantinopolitana urbe fuit
episc. 81
Alexander episc. ecclesiae Meleten-
sis (?) 319,8 Aleiander presb.^ et archimandrita
8. Maronis 568,5 Aleiander presb. Secundae Syriae
571,,
Aleiandria 7^4 130^2 (?) 292i (?) 7 384, 38723 443x8 445^ , 446« ,2 ,5 4473 e 448,4 539,4 543^ 12 7842, 791,4 15 792,, „ ,0 7932 6 796,4 19 7983 6 10 18 23. - Ale- landrinus adiecL: ciuitas 119^ Ulii 28630 339,3 2. 34I30 31 355,3 4483 469, 521,0 6092 s 793,^ 8OI4,
ecclesia 114ii 117,^ 120j 9 ,2 121,4 122,5 123, 22 1*^8,8 I3I26 133;, 13725 139, 140,4 141,0 142,, 1464 15^5 I6I4 4454 5 449jo 441,4 468,5 21 47I5 2c 4734 48O2 481ii 55928 62^3 62623 627,4 6292, 791, 0 797io 7993 2c. episc. 145u 389,8 63I21 798,0 (Aleiandrinus episc. nomine proprio adiecto v. Cyrillus, Dioscorus, lohannes Talaia), per- fidia 542,, regio 146,3, ^^^^^ 114« 151,8 523ii, urbs 125,^ 145i I5622 231,.j 46823; Alexandrinus coti- iunctum cum solo nomine proprio V. Apollinaris, Dioscorus, Petrus, Theodosius. Timotheus. — Aleian- drina {se. ecclesia) 119,5 292^ et fortasse I3O22 (c/. Petschenig, Wochenschr. f. klass, Philol. 1896 p. 694). — Aleiandrinus suhst. 785,0, Alexandrini ll^jo 444, ^ 447, 793, 797,2'
Alfeus presb. Secundae Syriae 571, 3
Altina ecclesia 319,o
Aljpius Thagastensis 92^, episc. 73.>3 112,0. — epistolaeadeum:epp.28 41
Amandianus uir illustris 475,
Amantius diaconus socius Ursini 2,^
35 4s Amasia 301^
Amathus, non quae in Cypro est, sed naturaliter Amathusiorum gene- ratio multiplex habetor 751 5
Amazonae 753,0
Ambrosius Mediolanensis sacerdos
ecclesiae 390,8, confessor 110,o Amihel filius Gamali 761,5 Aniinadab IQO^q Amisadai 761^
Ammonius diaconus Nicopohtanus
63O4 8 632,0 ,4 Ammonius diaconns Secnndae Sy-
riae 569 ,7
814
I n d e X
Ampelins 62^ bSi^, praef. urb. (a.
37112) b2^Q. — Edictum ad eutn:
ep. 11 Anagoganaei 770,
Ananias presb. Secundae Synaeb69^
Anastasia (ttxor Pompei ccmsobrini Anastasii imperatoris cf. GlB^ot Cyrill, Scythop. Uita S. Sabae c. 53 54) 604,3 616, ^ 635,^. — epistulae eius: ep. 165, ad eam' epp. 157 180
Anastasius {imperator) 620,2 ^^ie 716i, Augustus 500,0 (^Ol,,) 502i6 503, 504n 506^^ 508, 510, 537i3 540,4 544j„ 564,5, cons. (a. 517) 565|5, imperator 468,0 676^, uictor A. pius felix inclitus triumpbator semper Augustas 499,0« imperator Caesar Flauius Anastasius pontifex inclitus Germanicus inclitus Ala- mannicus inclitus Francicus incli- tus Sarmaticus inclitas tribunici imperii XXV cons. tertio pius felix uictor ac triumphator semper Augustus 506,,). — Epistulae eius: epp. 107 109 111 113 125 138, ad eum: epp. 108 110 112 114 115 126 127
Anastasius {II papa) 702,,, Romanus pontifex 470, t, praesul Romanae ecclesiae 472ii, apostolicae sedis antistes 473,
Anastasius episc. ex rcgione Antio- chena directus 154,0
Anastasios 710,g, episc. Nicaenae ciuitatis 713,8
Anastasius presb. Constantinopoli- tanus Nestorio adhaerens 2871,
Anastasius presb. Bomanus tituli Anastasiae {cf. synod. a. 499 = Cassiodor. ed. Momms. 413, 36) 474,0
Anastasius diaconus Romanus 475,,
477, (fortasse idem qui Gelatio mortuo factus est papa)
Anatolius Constantinopolitanus 302,g 314^, episc. 4464 792g, episc. Con- stantinopolitanuB 7973,, Constan- tinopolitanae urbis episc. 375„. arcbiepisc. 298,3« archiepisc. Con- stantinopolis nouae Roraae 2984, einsdem (sc. CpoUtana^) sedis antistes 389i, antea presbyter Ale- xandriae 443,,, homo partium Dio- scori 4443
Anciasmos 528,^
Ancjrra Galatiae 299,o. — Ancyrita-
nuB 442, Andreas qnsc. Ephesenns 232j9 Andreas 673,5, episc. Praeualitanns
673,3. — epistula eius: ep. 215 Andreas archiepisc. Thessalonicensis
ecclesiae 470io Andreas presb. Eomanus tituli sancti
Matthaei (cf. synod. a. 499 =
Cassiodor. ed. Momms. 412, 23)
474i,
Andreas diaconus 643,, Andromachus Romanus 453,4 Anicia uide luliana Anteon episc. Arsenoae ficticim 188,,
episc. 1945. — Ficta eius epi-
stula: ep. 74 Anthemius imperator 391 1 457,0;
Anthemii et Ricimeris ciuilis fnror
461„
Anthemius u. c. cons. (a. 515) 500, Anthimus qui ecclesiam Constantino-
politanam praua ambitione perua
serat 351,6, peruasor Constaniino-
politanae ecclesiae 355,, Anticus cognomen LtsHniani 338,9
3448
Antiochia Pisidiae 232,0- — eadem Antiochia esse uidetur Antiochena ciuitas 714,
personarum et locorum
815
Antiochia {Syriae) Ul^ U%, 2083 3883 450^ u ,5 4899 62I2, 67726 78424 12 1 "^9911, Syriae '284,Q. Antiochiae maxima ciuitas ({uae est in dioeceai Orientali prima 741 25. — Antiochenus adiect.: anti- stes 30523. ciuitas 28632 298^^ 74O25, derici et abbates ^OS^ei ecclesia 147^ 149^ 157^5 15822 164,^ 452,2 523,9 05928 621,7 6243 62653 627, ^ 629^ 63125 675u 25 677,3 25 68430 800,. episcopus 389i8 (episc. Antiochenus addiio nomine proprio v, Calen- »lion, lohannes, Maximus, Petrus), pontifex 148,q, sacerdos 154|5, seditioncs 148,4, urbs 149^; Antio- chenus coniimctutn cum solo no- mine proprio v, Domnus, lohannes, MaximuB, Petrus, Seuerus. — Antio- chenus aitbst. ISbi^. — Antiochen- ses I5O9 j7
Antoninus TJersetanus {uel Bessen- tanus) 351 355^4
Antoninus : duo huitcs nominis pres- byteri duoque diaconi inter mo- nachos Secundae Syriae subscri- bunt 5696 ^'^^ 21 ^^lg
Antonius sanctus SSjg, famosissimus ille 33j3
Autonius presb. ab Anastctsio et Phoiio ConstantitiopoUtanis Phila- delphiam missus 287,3
Antonius diaconus Secundae Syriae 56922
Apamia 489^ 5822, Syriae 300,2. - Apameni 157,5 450^4 794,4 797,,, Apamenus 351ie 355,1, Apamena ecclesia 53 15
Apellio presb. Bomanus 474,^; ui- detur idem esse atque Opilio presb. tituli Uestinae qui subscribit sy- nodo a, 499 (= Cassiodor. ed. Momms. 41:2, 25)
XXXV pars 2.
Afrodisius u. c. tribunus et notarius 6I20
ApoUinaris episc, Alexandrinus 234,6 Apollinaris episc. Laodicenus: nomin. ApoUinaris SO^^, Apollinarius 687^4 ; gen, ApoUinaris 41,6 440i, 796^, dai. Apollinari 264,; acc. ApoUi- narium 233,2: abl. Apollinare 295,o.
— Apollinarista 198, 202^4 ApoUonias: episc. ApoUoniados 194ii
19825
Apollonius cons. {a. 460) \l% 120^
I2I22 12226 124^ ApoUonius Oxyrynchites 86,4 ,9
19 24, Melitianorum episc. 36i3 Apthonius {haec forma tenenda erat,
cf. Guil. Schulze, Orthographica
II p. XXV) 6O15, u. c. decimo
sacri palatii 66,3 Aquensium ciuitas 104^2 Aquila 748i2; Aquilas interpres 7483 Aquilinus uicarius urbis 54,6- —
Epistula ad eum: ep. 13 Aquitania 89,8
Arcadius imperator ^g, Augustus 4634, princeps 5^, princeps Orientis 803.
— edictum eius de constructione basilicae sancti apostoli Pauli: ep. 3; epistulae ad eum: epp. 2 38
Arcadius episcopus a Caelestino Ephe-
sum missus 231 13 Arelatensis ecclesia 559^ Arii 753i6
Ariminum lUo ^lof,. — Ariminensis ciuitas lOn, ecclesia 319^4, pos- sessio 114i7, synodus II25 12,o
Aristides Thessalonicensis 641 23, presb. 689^ 69I2 26 692^7 (idem qui postea SiEBsJato t6v 0-povov Dorothei ThessalonicensiSf cf. *Xe- ben des hl. David von Thessa- loniJce griechisch , . . hrsg. v. V. Eose', Berlin 1887, p. 9^ sq.)
52
816
I n d e X
Armatus I88,(;
Arrius Tjg 83 9^ g 9 13 21 26 ^^9 21 25 5 14i2 15 « 27 42i 13220 172,
184io 207,9 208, „ 21 210i, 222,,
371^5 7776, damnatus ah Ale-
xandro Alexandnno l^^' ^*^'**
eius 87 sqq., Arrii uermes IO9. —
Arriani 1, II23 12,3 19,0 8810 90,8
2II3 329j ,0 33125 371 le 777,;
Arrianus subst. 198,5, adiect.
IO5 11 3621 8923 2 0723 22I24 233,
335,3 3723 777i6 Arsenoe 1883. — Arsenoites: in Arse-
noite enim quaestionem . . . mo-
tam fuisse refert 292,,) Asclepiades episc. Trallensis ^c^iciW
212i5 2I816. — ficta eius epi-
stula: ep. 78 Asclepiades diaconus Anatolii Cpoli-
tani 4465 792,0 7973i Asclepius: aedes Asclepii quae sic
appellatur in Meraphi Aegyptia
752i5
Asculum: Asculanus ITOj, Asculita- nus I823
Asellus episc. Populoniensis (cf. Cassiodori Mommseniani indicem) 474«
Aser jilius lacob (seu tribus ex eo
nominata) ,2 ig 76O3 u 19
24 761 4 16 23 762i ,0 20 763, lo
764io 76625 7672, 7685 1, Asia prouincia ^OSjq. — Asiani 38^;
urbes et ecclesiae tam Ponticae
quam Asianae 701 17 Asimath dea uirorum Emaih 772^ Assyrii 746i; Assyriorura rex 77O3 iq
77I10. — rex Assyrius 769,^ 770,5 Asterius mai-tyr: basilica martyris A.
Ostiensis 29^>, Asterius cons. (a. 494) 468,3 Asterius presb. Bomanus tituU Pu^
dentis (cf. synod. a. 499 =
Cassiodor. ed. Momms. 411, 11) 474i,
Atarbius episc. Trapezuntis 301, Athanasius episc. Aegyptius 123, Athanasius (episc. Alexandrinus) 379g 780,4, episc. 1,, Ludferi libros suspexit atque in Graecuni stilum transtulit 31 ,g, eosdem libros prae- dicat ut prophetarum . . . doctrinis et pia confessione contextos 31.>2 Attaliensis ciuitas 714,g Aucupius episc. Puteolanus (cf. Cas- siodori Mommseniani indicem) 474ii
Augastinus 92^ III23, episc. 7823, sanctus 111,9 6^617, ecclesiasti- corum lumen magistrorum 3672^,, in uariis libris beati A. et maxime ad Hilarium et Prosperum 700,-.
— epistula eius: ep. 48
Auitus episc. Viennensis 55822, episc.
560i8, episc. Gallus 558,9. — re-
latio eius: ep. 136, qnstula ad
eum: ep. 137 Aulon: ahl. Aulona 6I816. — ciuit^is
Aulonitana 671,, Aurelius (episc. Carthaginiensis) 92,
98,9 99, 103, 112,9 11^6» episc.
82,7, episc. Cartaginiensis 73j 82ij Aurelius episc. Eomanus 28,^ Auses filius I>Jaue 76 1,^ Auxanius Ursini erroris consors 52^5
548
Auxano Ursini erroris consors 52^5 54^ Azizos diac. et archimandrita Secun-
dae Syriae 57 17 Azomiti 748^5
Babylon 770, 7716, quae est apud Assyrios 746i, Achaemenis 7569 9.
— Babylonia 39ii ,5. — uiri Babylouii 772^. — sardium (lapis)
I quod etBabylonium sic dicitur^^o,.
personarum
et locorum
Baetica pronincia 27^ Balbus V. Petrus episc. Alexan- drinus
Balla 760ig, ^cilla lacob 759^ ,7
Barabsabas (cod. darabsabas) presb. Secundae Syriae 57 1,,
Barimanasi: Phison a Graecis . . . Indus fiauius dicitur, a barbaris uero et Euilaeis Barimanasi, ab Indis quoque et Bugaeis Ganges appellatur 74733
Barsumas {cod. darsumas) presb. Secundae Syriae STOg
Basiliscus fratei' Uerinae aocnis Ze- nonis imperatoris SS^^o 393g 446,5 -^^6 450,0 489i, bbS^i ^S^j, 787,, 23 7922,, 7935 794io 798, 13. (Aug. qf. ad 124,2), Aag. cons. 129i6» post cons. Basilisci 138^9, tyrannus 391,, tyrannus et haere- ticus 38422 386, 78I25 783i. — ad Basiliscuin non ad Zenonetn daia est ep. 56
Basiliscus ^lOj-, episc. Cyzicenae ciuitatis 71^22
Basiliscus subdiaconus Zosimi papae
m„
Basilius: post cons. Basilii u. c. (=
a. 541) anno XII 320^0 Basilius episc. aut Matellicas aut
Tolentinas (cf, Cassiodori Momm-
seniani indicem) 474^ Basilius episc. Seleuciae Isaurus 442^ Basilius episc. Traianopolitanus 301j2 Basilius presb. Secundae Syriae 571|o Bassus 30i7, ^iidex 30iq Bassus episc. aut Ferentini noui aut
Mutinensis (cf. Cassiodori Momm-
seniani indicem) 474^ Bassus presb. Secundae Syriae 568j2 Bassus diac. Secundae Syriae blliQ Belial cum Christo portionem habere
non potest 564,,
Belisarius: post cons. Bilisari u. c.
34O18 347j7 3, Benedictus presb. Romanus tiiuH
Gai (cf. synod. a. 499 = Cassi-
odor. ed. Momms. 413, 44) 475^ Beniamin filius lacob seu tribiis ex
eo nominata 759,o 12 23 "^^^i 11
18 24 761 3 ,3 21 26 762^ ,5 ,7 7683
11 76^8 766i 22 767^3 30 768^ le Beniamin archimandrita Secundae
Syriae bl\\ Benignus episc. Aquaeuiuensis (cf.
Cassiodori Mommseniani indicetn)
474«
Benignus episc. Heracleae Pelagoniae
235i4 23622, episc. 28633 Beronice 749^ ; contigua est autem Be-
ronice . . . regioni Elephantinae 749jq Berytus 2979. — Beiytensis 442^ Bessentanus v. Uersetanus Bithynia 155,5
Blandus presbyter a. 519 ab Uor- misda legaius Constantinopolim missus 5942J 598^ 5992i ^07 17 610« 627^ 64I9 649^ 654a' 671^ 67/3 68O22 683e 6883 690i8 692^ 694^j, uir religiosissimus 649 ^5
Blemyi 749ii la
Bonifatius (papa) 59, 61 9 ,3 62,2 63j7 65ji 6622 68,2 4382^, preflbyter 6O7 64^, eiusdem (i. e. presbytero- rum) ordinis 592b, episc. 80,5 j»» episcopua roboratus 82^, episc, Romanus 83^, Bonifatium urbis Romae episcopum firmauit 8239, papa 6430 8O23, papa urbis aeter- nae 83^. — De his quae inter Bonifatium et £ulalium gesta sunt, quando utrique post mortem papae Zosimi episcopatum Romanae ur- bis contentionis ambitu perua- serunt 59^ (= epp. 14—37)
Bonifatius episc. aut Cameritanus
b2*
818
In
aut Foroflaminietms aut Veliter'
nu8 (c/. Cassiodori Mommseniani
indicem) 474^ Bonifatius presb. tenens locum sedis
apostolicae in synodo Calchedo-
nensi 291 Bonifatius presb. Bomanus tituli
Caeciliae (cf. synod. a. 499 =
Cassiodor. ed. Momms. 414, 54)
474..
Bonosus episc. Dardaniae 225^ Bonosus episc. Sardicensis 295^ Bonosus presb. Triuerensis 28, Bonus presb. Romanus tituli Cre- scetitianae {cf. synod. a. 499 = Cassiodor. ed. Momms. 412, 17) 474,0 Bostra 3OO5
Brictius episc. Turonicae ciuitatis lO^g Bugaei 748^ Hutroitus 528,4
Byzacenus: ciuitas Hadrumetina quae etiam lustinianopolis dicitur con- cilii Byzaceni 319n
Caelestinus (papa) 2H.,^ 48804, episc. apostolicae sedis 523io, papa se- nioris Romae 281,4» papa urbis Romae 3392, 341..9 521^ 609i 8OI4, sedis apostolicae papa 471 14, apo- stolicae sedis praesul 349j3
Caelestius Felagianus d% IOO7 ^
101.4 1 026 1 03,, 104,,fi IO87 2, ,4
109.5 116,0 3595, presb. 99,e 10\. — epistola Zosimi papae in de- fensionem Caelestii: ep. 45, lihel- lus Paulini diaconi aduerstim Cae- lestium: ep. 47, — haeresis Caelc- stiana 114g
Caesarea (Caesaria) Cappadociae 232i9 2994. — Caesariensis 442i. — Caesa- riensium urbs (prouiyiciae Palae- stinae? cf. Thiel 915 adn. 2) 650,,
Cain 125e le
Calchedon (Chalcedou, Calcedon): acc. Calc(h)edonam SOSg 314g 4448 791e 792h 797^; ahl. Cal- c(h)edonc uel Chalcedone 172,3 233,9 3399 341,1 oO^je 523,i 591i. 5993 6O89 653,9 (7032o), Calc(b)e- dona SlOg ,4 3242, 34632 446« 539.> 79732. paene omnihus his locis (ea:- cipiendi sunt 507,5 ^O^jn) agitur de synodo Chalcedone a. 451 ha- hita. — Chalcedonensis ciuitas 714^; Calchedonense conciliura 127- I3O5 133i5 186,6 222» 231^7 289^'. 2975 310^8 312,2 314,4 316,,, 469,3 488ie 5I65 ,3 5I830 590i 029,3 676,7 685,5, Calchedonensis 8yu<i- dus 134,3 l^li3 1^3,,, 15H,3
231,5 23628 293, , 294^ 9 ,7 295, 302ii ,5 304^ 21 30^30 308,9 309^ , , 3IO3 311i n 2, 312,9 315,0 .5 316^ 317i 4 10 3393, 342i 3493 350,, 35I19 354,3 355,5 3753 3777 37X,, 379,7 380,4 382,- 383,i ,1 3x7^ 389^ 393, 5 397o 444,^ 445,, 446- 16 512,7 515,5 ,9 516,5 51 7^ 29 51^*,, 519,3 ^205 52I12 53023 539,7 553^7 566,5 5973 12 606,5 6O94 6759 67H,-
,1 25 27 ^^^13 20 6^6,4 690^ 70.\
7O620 72825 '37,3 778,6 78O9 "^^l.- 784, 7879 11 790,9 792^ „ „ 7i»:.' 79725 33 7987 8OI7, Calchedonen- sium congregatio 1922,, patres Cal- chedonenses 196,i. — Chalcedo- nemis synodi de Ibae negotio sen- tentiae 297,0-302,,,. — Chalcedo- nius lapiii 750^
Calendion (Kalendion) episc. Antio- chmus 3883 3925 452,, 784,4 "^^^'2 800e, episc. I6O4, frater et coepisc. noster 155,, tertiae sedis episo. 384,1 781,4, Antiochenus episc. 14S*j^
Calixtus presb. BomanuA 474,«
personarum
Canipania VS^ 23i9 24 ^^^13 ^oTjo 799^,
Campus V. Constantinopolis Candidus u. s. uicarius magistri mi-
litura Thessalonicensis 643ii, co-
mes 643.^7 Candidns Tiburtinae ciuitatis episc.
161 3; idem 474- (c/ Cassiodan
2i[ommseniani indicein) Canusina urbs SSOjj Canusius presb. Romanus 474,3 Capitolinm 462,, Cappadocia 232i9 299^ Caralitana ciuitas 12 3; Caralitanus
(Lucifer) I9 Carpathiensis ciuitas prouinciae insu-
larum Vl^.^^ Carthago llOo^, lustiniana Kartago
328^y 14. Carthago Libyae quae
Africa uocatur 749,«. — Cartagi-
niensis IH^ 82i6, Carthaginensis
111|8 11^6' Cartaginensis 332i9
391 19. — basilica Fausti Cartha-
giniensis 328,7 Camfas presb. Secundae Syriae blli^ Carufas: duo huius 7tominis diaconi
Secundae Syriae 5683« 570.,^ Caspius solus lacusque Ihl^^ Caatinus presb. Hoinanns 474^3 Castores 459ii jj Ciissiodorus Senator v. Senator Celer 600^7 657^, illustris 657.^ (for-
tcrne idem quem conmemorant
Euagr. III 3^ et Procop, b. Pers.
1. S). — epistula eius: ep. 197,
ad eum: ep. 152. Centumcellae 13iy Cercyre: 528.2, Cerson v. Cherson
(.'habratha: in hippodromo Chabra-
tha {Gen. 48, 7) 758.,5 <'liaeremon lector eccl. Alexandrinae
apocrxsarius 46v^22
etlocoruin 319
Chalcedon v. Calchedon. Chalcedonius v. Calchedon Chalep(h) filius lephone 761 u Chanaan terra 759,5. ~~ Chananaei 771i7
Charisius presb. ecclesiae Vhiladel-
phorum oeconomus 287ii Chelon 761i
Cherson urhs: acc. Cerson 792i«.. Cersonam 798^ (cf. ad 446,3). — Cersonensis 529,3, exilium Cherso- nense 446,3
Chloe 399,8
Christodolus episc. Methymnensis ci-
uitatis 714,5 Christodorus 527i, episc. Anciasmu
528i7
Christus passim; lesus Christus et Christus lesus v. lesus ; duos intro- ducere Christos 296,3. — Chri- stianus adiect.: 194^1 529.2ot aninti 59630, appellatio 792,5 7982. aula 142-, aures imperii 131, 9, caritas 724,8' certamen 6263, communio 38O21 23- confessio 349i, conscientia 285, deuotio 1479, dogma 154^ 381.,,, 466ii, fides 339,3 341,5 3486 380.^3 44O2 548,2 700,3 795 ,g. honor 4893, imperatores) S^^ 59 19, lex 68^, le- ges 26,2, i»entes 337^ 365^8 668,3, mjsterium 362,0 mysteria 5545, nomen 3I9 32.,, ILS^ 703,^, nume- rus 566,4, parens 425^, pax 622,-, plebs 64., 11723 131^ 520^ 605c„ populus 475 52,8 53.,o 418.,5 480,. populi 123,5 1399 2299 343,, prin- ceps 147,5 389.,,, 23 638- 785,5 ig principes 124,^ I3I3 133,8, profes- sio 463, ,3, regulae 153,, religio 67 2O00 44,0 I4I5 3147 462.7 521.,3 28 553,e 609.2 63322 724^ SOlj. saeculum 626,6. sensus 2372, socie- tas448i 793,3, splendor 653,t, syn-
820
I n d e X
odus 88I3 3d2|Q 20 22' tempora 462^4 25» ueritas SSO^i 23 464io, ctoria 628,5, unitas 397io, uocabuluro 349^; nullus ueraciter Christianus 372„ 778,3, ^l^i^s . . . Christianus 885.5 782,7. — Christianissimus: 32720 70825, Augusta 654,5, filius noster 354io, imperator 151 4 22817 3548 447,0 638i9 70422 707,e 711^ 798j7, princeps 119^3 ISO^ 12 135,o 16 143^ 146i, 14822 l^Os 356,2 613,e 652^0 7106 7127, Christianissime principum 320,5, Christianissimis temporibus uestris 85220- — Chri- stianus substani. I610 583 ^'^n 127,0 196,8 863i, 8664 426,3 ^^^iq 45445,0 463« 704,3 712,3; Chri- stiani aig 42^ 43,4 H ^% ^^^m 158i 1616 196i 4 200,9 252^ 22 20 3492, 3577 459,6 468ii 53723 6 7523 684,8, opponuntur Arrianis I3, dei- passiania 196io, Christianorum po- pulus 50,0 25' Christianorum uoca- bulum 157i9 Chrysaphius 444^, spatarius Theodo- sii 441f2
Chrysippus 5272, episc. Cercyres 5283, Chrysogonus episc. Alha^netisis (cf.
Cassiodori Mommseniani indicem)
4749
Chrysostomus 29I23; cf, lohannes (I)
Constantinopolit. episc. Chuth uiri 7727 Cingulana ecclesia 3I830 Clarus episc. AUifanus (cf. Cassio-
dori Mommseniani itidicem) 474^ Claudianus episc. 56,, ,9 Claudiopolis metropolis 31835. — Clau-
diopolitana ciuitas prouinciae Isau-
riae 714i 7185 Clemens: sancti Clcmentis basilica
JRomana 9903 Clementinus 16,0 uicarius 15,8 1^'-
Cleopas Christi discipulus 72 1,5 Colonicus episc. Foroctodiensis (cf.
Cassiodori Mommsemani indi4:em)
4749
Constantinopolis 8020 119^ 130^ VSU 1386 148,6 155,4 2I64 325,0 888,5 340,8 347,8 26 30 ^3,8 4443 445, 4472 45O3 8 11 468,6 5OO7 502,3 ^O^g 5143 5275 5585 557^5 559,4 565,5 5677 586,1 5889 593,0 605,« GlOu 6I23 621,6 62722 6372 688,2 642i3 64726 650,9 65I26 6596 671« 6763^ 679,8 680,9 688,9 68827 692,0 732^ 739,6 741,6 798, 794, g u 797,^ 798g. — Constantinopolis noua Boma 2984, Constantinopolitana no- uella Koma 6IO7 (cf. etiam Eoma). — synodus Constantinopoli con- gregata (a. 38T) b2^ 6O89, in C- poli centum quinquaginta connen- tus 591,6, patres Cpoli congregati 214,4 2889, centum quinquaginta patres qui in Cpolitana ciuitate conuenerunt 839^ 34I7, Cpolita.num concilium 816,9, Cpolitana synodus (centum quinquagintapatrum) 231 „^ 236j8 293i 3176 9 3492 850,8 354,3 (cf. 324,9). — exemplum relationis synodi Cpolitanae (a. 520) de or- dinatione Epiphanii episc. ep. 234^ Hormisda synodo Cpolitanae Je ordinatione Epiphanii episc. ep, 240. — ecclesiae Cpolitanae: au- dio ecclesiam sacrosanctam tot im- peratorum opibus expolitam . . . fla- grasse et illud (Dpolitanae urbis unicum lumen in fauillas dilapsum 8653, ecclesia maior 7096 g 71 3^ sancta Eufimia 231 3, basilica eoruia (se. sanctomm apostolorum) hic in domo nostra (i. e. lustinianii con- structa 64^8 679,2. ~ Campus re- gio exira CpoUm siia) lSO,j 15<(^3
personarum
et locoruni
216j. — Constantinopolitanus (Con- stantinnpolitanus SOl^ iq): antistes 642s 68325, archidiaconus 6022^, ciuitas 32O11 3395 25 341, 27 350i 35623 388,3 441, 6I93 621,3 TOS^ 711i 24 796j4. clerus 3892, ecclesia I6I5 16424 180n 188,2 351,6 355,2 488,2 49223 51^6 52O9 621,9 657,^ 6755 ,3 6775
11 21
682,6 688,3 701,3 726g, concilium 316ig, ecclesiastici 6218. episc. 34O22 376,3 ^1^2 12 6O63 7 22 24 30 607, 619,2 620, ,0 62I22 68^5 ,8 686,6 (Cpolitanus episc. addito nomine proprio v. Acacius Anatolius Epiphanius Fla- uianus Gennadius lohannes [1] lo- hannes [IIJ Menas Tiraotheus), pon- tifex 376,0, popnlus 554,, praesul 391,6, presbyter 22O24, nouella Roma 6IO7, sacerdos 518,6, sedes 61 Ig 796,8, synodus v. suprUf urbs 8, 8625 125,9 136,3 2353 34O4 3425 375^2 5218 55926 6O823 609,o 6I826 674,6695,3(8012); Constantinopoli- tanus 80I0 nomine proprio adiecto V. Acacius Anatolius Eutychius lo- hannes. — Constantinopolitani 674,- Constantinus Magnus 1, 7^0 22 Comtaniinus tvrannus (a. 407 — 411) 104„ „
Constantinus episc. Bostrae 300^ Constantinus 527,, episc. Hadriaiio-
poleos 528,5 Constantinus episc. Melitenus 301 2 Constantinus 355,3, Laudicensis 351,8 Constantinus 7393, diaconus 7 15,^ 732,^^ 73727 740,4, ^i*^- naaioris ecclesiae Cotistantinopolitanae 709^ ^lSg Conatantius (imperaior) II5 ,9 12,7 1323 2O24 24,3 25i 31,3, imperator lo 24 164 lli, rex 122, 1^3, patro- nus haereticorum 20, 7 Constantius Gallae Placidiae mari'
tu8 74,9 21 78,6, iJlustris comes 76ii, uir inlustris comes . . . patri- cius 78,4, Constantius <con8.> (a. 417) 103,. — epietola eius: ep. 30, relationes ad eum: epp, 29 32
Constantius : duo huius nominis epi- scopi Italici 474^ et 474,o, ^ hus alterum uerisimile est fuisse Uenafranum, alterum Utriculanum {cf. Cassiodori Mommseniani tn- dicem)
Corduba 15^ 20
Corinthii 294,^ 303,9 399,^
Cosmas medicus 673^
Crescentio presb. Romanus tituli apostolorum {cf. synod. a. 499 = Cassiodor. ed. Momms. 414, 1 [cf, Mornmsenii indicem]) 47 5^
Cresconius episc. ab Anastcisio papa a. 497 legatus Constantinopolim destinatus 468,8
Cudaei 7706 25
Cumana ecclesia 451,2 79905, episc.
Cumanus 29 1^ Cuthaei 770^ 35
Cynegius, Maternus 45^ 46,3. — lex
Augusta ad eum: ep. 2* Cyprianus episc. Carthaginiensis mar-
tyr 110,0; simpliciter martvr dictus
110,8
Cyprianus presb. Momanus tituli Marci {cf. synod, a. 499 = Cas- siodor. ed. Momms. 414, 52)
Cyprianus diaconus 4 64, 3
Cyprus 75I5
Cyrillus {episc. Alexandrinus) 214^4 287,6 288i 293,3 294^ u ,9 27 300^3
305^9 306^ ,6 28 30^8 ,2 22 23 3O83 9 11 24 30^3 7 8 310jo 23 27 6 8 52^, Alc-
xandrinae ciuitatis antistes 2863,, 33928 34I3,, 521,0 8OI4, Alexandri- II ae ecclesiae quondam archiepisc.
822
I n d e X
471jg, AlexandrinuB episc. SOe^j, episc. Alexandrinae ciuitatis 609i, Alexaudrinae sedis episc. 523ii, Alexandrinae urbis episc. 281 j.^. papa 113,g. — epistula ad eum: ep. 49
Cyrillus presb. Secundae Syriae 571g Cyrrus 2953. — Cvrreorum ciuitas
469j, Cvrus rei 755,,, Cyrus Edessae oS^^ Cyras Acoenietai-um ad lohannem
II legatus 23O9 ^2632 343,8 347.^, Cyzicus 29933. Cyzicena ciuitas 713,2
Dacia utraque 487,3 Dagalaifus consul [a. 366) 2,7 3,, Dalmatiae 220^ 398,^ 437i, 46635 Damascus 300^
Damasus ^.apa 2,, 36 „ 4,,, ,3
15 20 25 '^^5 20 25 ^^13 ^"j,, dia-
conus {LiheHi) lu in loco Fe- licis episcopus 233, episc. 57^, sa- crae legis antistes 493, auctor scelerum et homicida 4.,,,, egregius iironice) archiepisc. 2834; dictus matronarum auriscalpius 45. — Damasiani 3,3
Dan /?7itt5 lacoh (seu tnhus ex eo nominata) 759^ 760, u is 24 '6^3 15 22 (26) 762ii 20 763^ j2 76^9 766^5 707,3 768,
Danihel sanctus propheta 404,8, san- ctum Danihelum 39,5
Danihel episc. Aegyptius 1283 (dat. Daniheli)
Danihel presb. 121, 5 (accus. Dani- helem), 123^
Danihel : quattuor huius nominis intei' monachos Seamdae Syriae sub- scribunt 570^ (archimandrita), 571,, (diac), 5716 (presb.), 571,5 (presb. et archimandrita)
Dardana ciuitas prouinciae Helles-
ponti 714^5 Dardania 218,9 20 220^ 223,3 290^,
4646 487,3 559o 563, 7745. - Dar-
dani 562j3 564,o, Dardanii 369, Dasianus presb. Secundae Sjfriae
57I5
Datianus episc. Afer S2% 330,3 Dauid 2095 2573, j6 2583,, 259^ 274<, ,0 331,5 6183 622^3 76225, beatus 258,8, propheta SBlj, 403j6 ^'"^^1-' r.?x 390,6 "8^4' sacer 4956, sanctus 102,5 402,8. — Dauitica uirtus 130,6 Dauid presb. Secundae Syriae 570, Dauidthos diac. Seamdae Syriae
56932 Dauni 753,5
Decius episc. Trium Tabemarum
(cf. Cassiodori Momniseniani
dicem) 476^ Delos V. Adelos Demetrius magiertrianus 6722^ Demetrius episc. Philipporum 229,^
32I26 324,5 327,, 343,1 344,9 '^47, Demetrius presb. Secundae Syriae
57O23
Demetrius diac. 643,, Deodatus episc. Italicus (a. 495) 4748
Deuterius episc. Afer 73.ji Dibeni 748.^6 7492
Diodorua episc. Tyn 743,5. — epi- stola Epiphanii ad eum de XII gemniis in rationali summi ludae- onim pontificis: ep. 244 Diogenes episc. Cyzici 299^3 Diogenianus uir spectabilis 4753 Dionysius Exiguus 4732, Dionysius Alexandriae episc. 292, ^ Dionvsius Mediolanensium episcopus
12:,
Dionysius presb. Bomanus tituH AcmiUanae (cf. synod. a. 499 =
personarum
et locorum
Cassiodor. ed, Monxms. 413, 38) 474,,
Dioscorus {episc. Alexandrinus) IS^ji 133i3 139^4 140,e 142,9 293,2 308^
14 22 25 27 ^^^6 8 11 ^'*^19 ^^^15
382,, 448,, 444, 445^ 465,^
472,4 477,4 486,8 48S„ 489^ 4985 612j5 51528 520^ 623,7 ^^^u SSO^s 542.^ 568,, 58O2, 59O7 702,4 791, 0 795g 797ii ,2 ,5, Alexandrinus 521 ^ 5582,, ^'^^21 ^^^2 80 1«» archiepisc. 47222, Alexandrinus episc. 441, ^ T9I3 7962,, Alexandrinae ciuitatis episc. 83929 3413, 6O93, secundae sedis praesul 379,5 780.,3. — nar- rationis ordo de prauitate Dioscori Alexandrini: Append. II
Dioscorus presbyter eccl. Alexandrinae apocrisarius 4683,
Dioacorus diaconus a. 519 ab HoT' misda legatus Constantinopolim missus 59422 607,8 610^ 618,
vrll^ 20 62824 6294 10 631a 636,^ 641^ 649^ ,5 654ii 671ii 675. 677^ 68O2, 682,4 6880 6852 6882 690„ 6945. — epistulae uel suggestiones eius: epp. 167 216 222 224 (cf. W5 213 214 217 218 223 225), ejnstulae ad eum: epp. 173 175 {cf. 170 171 219—221 226 229)
Docimiura oppidum Phrygiae maioris 756^
Dodone: 52830
Domitianus 747^ 74'^2<.' imperator 747,8. — Doniitianus lapis: aliquos enim {sc. smaragdos) Neronianos uocant aliquos Domitianos 7473» eo uero raodo quo diximus de Neronianis et de Domitianis ad- uertendum est 747, ^
Domitianus episc. 119g
Dominicus presb. Bomanus tituli Priscae (cf. synod. a. 499 = Cas-
siodoT. ed, Mowms. 413, 45) 475i
DomnicuB SSSg^,, patricius 354ii 356,^, ex consule atque patricius 34>^4, Flauius Domnicus u. c. comes do- mesticorum ex consule ac patricius 356,,
Domninus Antiochiae Syriae episc.
V. Domnus. Domninus presb. Momanus tituli Crescentianae (cf. synod. a. 499 = Cassiodor. ed. Momms. 412, 29) 474,8 Domnus Antiochenus episc. 443,4 797i, idem scribitur 284, g Domni- nus Antiochiae Syriae episc, ubi fortasse Domnus restituendum erat. Domnus episc. Apamiae 8yriae 300ii Domnus archimandrita Secundae Sy-
riae 571 20 Domnus presb. Secundae Syriae hliK^ Donatianus episc. Afer 7833 Dorotheua episc. Neocaesariae 301 5 Dorotheus {^isc. Thessalonicensis) 495, 4984 641,2 667,4 689, g .3 69O3 9 „, 692,0, episc. Thessaloni- censis 49729 641,8 667,, 668,5, Thessalonicensis 688,5, haereticus 692^. — epistulae eius: epp. 105 208, ad eum: epp. 106 133 209 DoTotheua^Tesh. Secundae Syriae b70^ Dor>laeum 301 22- — Dorylitanus
441e 444,3 796,\ 797^ Dulcitius episc. aut Sabinensis aut S. Anthimi (cf Cassiodori Momm- seniani indicem) 474^ Dulcitius notarius ecclesiae 442^
Echram 761 5 Edem 750ii
Edessa 5822. — Edessena ciuitas
29628 '^1^9 Eg-eota: loliannes Egeota 700,9
824
I n d e X
Elephantina regio 749ii Eientheropolis Palaestinae 8629 37, — Eleutheropolitana ciuitas 8822
Eliab filias Chelon 761, Eliberitana ciuitas 15,,, Elisama {cod. melcham) filius Eniud 761i
Elisaph filius Raguhel 76 15
Eliseus presb. Secundae Syriae 66955
Elisur filius Sediur 76823
Ellurus V. Helurus
Elurus V. Helurus
Emath uiri 772^
Emerita ciuitas 18]g
Emesena ciuitas SO^^^
Emmaus 721,5
Enan 761e
Eniud 76I2
Ennodius episc, Ticinenais 559ie, episc. {uel coepisc.) 510^ SlSg ,5 52O26 5275 537,, ,8 540,, 544^ "^^^n 5565 5572 561j2
Ephesius episc. Bomanus Luciferi- anu8 80,2; 37,2 „ 22 ^83 ,3 24
Ephesus 294,3 299, ^ 3242o 339^ 341^ (3463,) 380,2 382,, 441,e 471,^ 489« 5238 6O89. — Ephesenus 232,9, Ephesena ciuitas 675^. — synodm Epliesi a. 431 habita: concilium Ephesenum 521 9 6O824 801 3, aute- rins Ephesenum concilium 133,5, primum Ephesenum concilium 308,,, 316,9, Ephesena {sc.symdus) 591, ^ 653,3, Ephesena prima 309,2, syn- odus Ephesena 2872, synodus Ephesia 3392^ 34128. synodus Ephe- sena prior 158,3 442^ 79639 {ultimo loco legitur Ephesinus), synodas Ephesena prima 231n 233,, 2362^ 2879 293, 307,e 3O822 317, ,0 349^ 350,9 (3o4,3). cf. etiam 294,3 324,0 3398 34I9 (34631) 471,5 5238 6O89.
— synodm Ephesi a. 449 habita: Ephesena secunda (sc. synodus) 3088 309,2^ synodus Ephesena 380,., congregatio Ephesena 3830, con- spiratio Ephesena 383io, latrocinium Ephesenum 379,8 ^^Oj,; cf. 880,2 382|i (non synodum nuncupandam sed conspirationem potius perdi- torum fuisse . . . quae apud Ephe- sum . . . perculit Flauianum), 441,8 sgq. 489«
Ephrem tribus 760^3 761, 22 ^G^^
76622 7675 ^ Epictetus de Centuracellis episc. 13^ Epicurii 252^
Epipa ciuitas Lydiae 443,8 Epiphanius episc. Beneuentanus {cf.
Cassiodori Mommseniani indicem)
4745
Epiphanius episcopus Cotistantiensis 743, 8- — epiatola eius ad Diodorum Tyri de XII gemmis in ratio- nali summi ludaeorum pontijicis: ep. 244
Epiphanius episc. Constantinopoli- tanus 652j4 707,, 7II27 ^^U,,» episc. {uel coepisc.) 3372, ^lO^j 73729 739,5 15 740,7, episc. Con- stantinopolitanus 652,2 663, 664^ 707,3 72220 738,0 741,8, archiepisc. et patriarcha ^IS^; quondam syu- cellus lohannis Constantinopoli- tani 68220- — relationes eius: epp, 195 233 242, epistulae ad eum: cpp. 204 205 237 239, — de ordinatione Epiphanii episcopi : e/>p. 234 240
Epiphanius presb. 642,o, germanus Inlustris episcopi 688,9
Epiphanius: quattuor huius nominis presbyteri Romani 474,5 ,7 jo 475,, e quibus fortasse tituli unus erat Cyriaci (cf. synod. a. 499 = Ca.^-
persoiiarum et locorum
825
siodor. ed, Momms. 412, 22), alim apostolorum (ibid. 413, 39), alius Fasciolae (ibid. 414, 53) Epiphanius presb. Secundae Syriae 571,5
Epiphanius diaconus (c/. ad 1352o) 1337
Epirus 563,2. uetus 52622 527i 5292,
nouus (!) 6742 Esaias propheia 11,^ 1863 211||, pro-
pheta I9O5 327i, uociferator E.
propheta 7(H| Esaias episc. 448^ (cod. V: Isaias),
frater et coepisc. 142^7 Esaias 710^9, episc. Rhodiae ciuitatis
71320 Esau 764,1 Eua 562,7 Euaei 772^ Euander 45 7^
Eudoxiopolitana ciuitas 714g Eugenius Cai-taginensis episc. 39 1,^ Eugenius episc. Epiri ueteris ^^Oj^ Eugenius presb. Eovianus 474^3 Eugenius presb. Secundae Syriae 56a>n
Euhodius episc. Africanus IS^^, Euo- dius 923. — epistulae ad eum: epp. 28 41
Euilat terra 74725 ^483 750,4. — Euilaei 74728 748, 27 749^
Eulalius episc. BomaniM 59, ji 6O24 64,3 28 ^^21 6623 68,2 7424 7531J29 774 10 10 21 78,9 79,3 ,Q 8O3 823, archidiaconus 6825, ^pi^c. 634, sa- crae legis antistes 61 5. — de his quae inter Bonifatium et Eulal. gesta sunt quando utrique post niortem papae Zosimi episcopatum Romanae urbis contentionis ambitu peruaserunt 59^ (= epp. 14-37)
Eulogius 641 11, uir strenuus 646,7, uir strenuus agens in rebus 6452,,
u. s. tribunus et notarius 60825
659,0, spectabilis uir tribunus et
notarius 6602«, uir sublimis 669,9,
uir spectabilis magistrianus 68O9,
u. c. 6853 Eulogius episc. Milesiae ciuitatis714ii Eunomius Cyzicenus 184,3 371,8 777^ Eunomius episc. Nicomediae 3OO2,,
3O65, ecclesiae Nicomedensis episc.
3O63; 3075 6 Euodius V. Euhodius Euphimia sancta: ad S. Euphimiam
◆
From: Unknown sender
To: Unknown recipient (Epiphanius, bishops)
Date: ~515-523 AD
Context: Part of the papal correspondence surrounding the Acacian Schism (484-519), the major breach between Rome and Constantinople over the condemnation of the Monophysite patriarch Acacius. Pope Hormisdas (514-523) worked tirelessly to resolve this schism, which was finally healed in 519 under Emperor Justin I.
[This letter is part of the extensive diplomatic correspondence generated by the resolution of the Acacian Schism. The schism had divided the Eastern and Western churches for thirty-five years over the condemnation of Patriarch Acacius of Constantinople, who had promoted a compromise formula (the Henotikon) that Rome rejected as insufficiently orthodox. Hormisdas conducted negotiations through multiple embassies to Constantinople, exchanging letters with emperors, patriarchs, imperial officials, and powerful aristocratic women at court. The correspondence reveals the machinery of late antique ecclesiastical diplomacy: formal theological demands, careful diplomatic language, networks of lay and clerical allies, and the constant anxiety of a pope trying to manage events happening months away by letter.]
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.