Letter 9240

From: Pope Gregory I To: Domnellus, Imperial Payments Agent Date: ~598 AD Context: Gregory explains he acted reluctantly in carrying out a military payment You know how much I resist entanglement in secular matters, and yet here we are. I received the imperial command regarding the military payment, and though it went against everything in me, I carried it out — as duty required. I want you to know that I undertook this unwillingly, and I trust you understand why. A man in my position must serve both God and Caesar, but when the two conflict, my hesitation is genuine, not performative. That said, the order has been executed. I leave the accounting in your capable hands, and I pray that my compliance in this matter costs neither of us more than it should.

Epistolam gloriae vestrae plenam boni filii caritatis suscepimus, ex qua quidem» de molestia corporis vestri noster est animus contristatus. De divina tamen miseratione confidimus, quod, qui vos^ miseram et deiectam diligere fecit Italiam, ipse vobis et corporis salutem restituat® et in aeterna retributione compenset. De militari enim roga, quam vos contra voluntatem vestram principali significastis iussione iterum ^ suscepisse, omnino sumus libenter amplexi scientes, quod magnitudo vcstra cautiori salubriorique provisione militari necessitati concurrat. De sex vero centenariis, qui in cimiliarchio ^ Ravennatis® ecclesiae fuerant com- mendati, sicut' vestra testatur» epistola, ab excellentissimo exarcho in cotidiana militum «) oporteat C 1. praestari codd. n. «) vestram codd. »*. ^) ordinatione codd. n. (S) vestrae eodd. n. valent C3. *) om. hoc verb. CS. ^) adteudit C 1. ^) mercis codd. sed m. 2 eorr. C 2. ™) gloriosissimi filii eodd. n. ") tuac C 1. ^) expletoH C 3. P) vos codd. n. IX, 240. ») ex qua diem C 3. ^) ita edd.; nos codd. n. c) restituit corr. m. 2 in restituet C2. IX, 240. Eidem DomneiUo missa est ep. JX, 173. De erogataris munere cf. C. I. XII, 37, 16. 1) I. c., tU videtur, pro indictione III. 2) Simili modo Heradim ah eodesiis mut^tattis est ad exi^editionem Persicam: Theophan. p. 302 de B., a. 6113. Cf. tiov. lust. 7 c. 2. — De cotidianiH expensis cf. ep. 7, 3d p. 328 n. 4. Mihi quidetn ex hoc loco apparere ndetur exarchum per erogatorem rogam solrisse, jyraefectum autem, tU antea, rem frumentariam et commeattim providisse. 3) De hac pace cf. ep. IX, 44 n. INDTCTIO II. AUG. (IX, 239. 240). partium faciatis, gloria vestra caute prospiciat", si vel debet fieri vel sit quo modo praesumendum, ut, si praefectura partium illarum acceptas pecunias recuperare neglegit, hac'^ partes ob hoc periculum de militis nuditatc sustincant. Sed hi^ quibus mutuatae dicuntur ipsae pecuniao dcbent a mutuante constringi, quatcnus, si quae novac eruntP expensae, centenaria ipsi restituanf^ et sic^ pecuniae quao sine erogantis non possunt tangi periculo subtractae quibus debentur, admisso quod» nobis inminet periculo minime aliis dispergantur^ indebite. Et hacc quidcm nos nec cum novo in causa viro, nec Romanorum partium ignaro agimus; cui quippe constat, quod, si pax minime fiierit reparata", belli tempore in his locis nisi solius divinae potentia'' maiestatis^ nam humanum non praevalet subvenire remedium. Sciens ergo magnitudo vestra* voluntatem dominorum principumy, quanta cura de Romanae civitatis praecipue subventione sit provida, quod ex donis eorum* evidenter agnoscitur, sed et partium istarum inminens periculum sub omni curae tuae loci civitatis* cum pecuniis huc* venire, ne, si** omissum fuerit et adversi aliquid, quod non optamus, evenerit, neque apud Dominum neque apud rerum dominos cuiuslibet optentu pcrsonae vos excuaare quoquo modo^ valeatis. Romana^ enim civitas peccatis nostris facientibus* diversis est attrita languoribus, ut neque® in murorum custodia^ idonei persistant. EXPLICIT INDICTIO II. noverunt, com. Mommsen. <i) restitneraut C3. ita scr. Momvuen; ne codd. n. ■) qui eodd. n. codd.n., sed corr. C2. y) principium C.3. «) locus corruptus; fortasse legendum: Bub omni cura debet velociter restitutis c. p. Mommsen censet post curao tuae nonnulla verba omissa esse, qtiae hoc vel simiU modo supplenda esse putat: sollicitudiue vix posae evitari, praestabit fortasse omissa custodia eius. — ») hic C3. ^) nisi codd.n. «) e. quomodo C3. <^) Romano (7i. «) nec qui cocW. n. 0 custodio C1.3. Explicit eet.: ita codd. B.Q.g* post ep. IX, 235. 4) Cf. ep. V, 30 n. 1. 6) Cf. ep. IX, 232 (n. 3). MENSE SEPTEMBRI INDICTIONE IIL MENSE OCTOBRI INDICTIONE III. X, 1. Gregorius L papa Rofnano, defensori SicUiae, mandai, Lucillim, ab epLscopatu insulae Melitensis subfnotum, et eius fiUum Petrum Iwrtetur, ut res ecclesiae ahlatas Traiano episcopo restituant; recusantes apud lohannem, ejmcopum Syracusanum causam dicere cogat. Traiano censet e Syracusano, cui praefuerit, monasterio monachos quatiuor vel quinque concedi; de privatis eius rebus quicquam detrahi veta^. 599, Sei)t. Oct Codd. E: Indidio 1-IIL cap. 132; q: cap. 131. Edd. M: lAb. X. ep. 1; G: lAb. VIII. ep. 1. — Ia/f6 Beg. 1768 (1284). GREG0RIU8 ROMANO DEFENSORI 8ICILIAE. Nihil proficit sacerdotum culpas ulcisci et commissa* deiectione crimina vindicare^, Petrum autem praedicti^ Lucilli^ filium similiter studii tui sit ammonere, ut, quia et Mense eei. Rl.q.q* — sept BL q*, sep abbr. q1 — octr abhr. Rl, octb pl, oct — Incip. ople ex regesto 8. Qt. ind. III R*l. X, 1 po9t titulum addit: cap. CXXXII Rl — Scioile Rl. ») digna add. VaLA(ed. M). »>) vindi- caret ql. <>) ei Rl. facinora q*1. •) amisso Q*. q1; amiasi q3. 0 solatio Q*. 9) in eis (tta Q*3) corr. q*2. Luciiium q1; Lucellum cet. *) quod Rl. ^) epi R 1. q*. Q 3. l) pre- territum q3. °>) et Rl. ») sacra Q* 1. ^) gr&y\sQ*2.3. P) yeUilRl. q) restituotur R 1. ») indita Q.Q*1; indicta Rl; indicata Q*2.3. ■) et om. q3. *) Siracusano Rl. Q*l. hic add. haee verba: qnod inverecunde clam abstulit q. q*, edd. ▼) predictQ q3. ^) Lucillis Ql. X, 1. De temporis notis cf. N. A. m, 671, t«W efficit Ewdld hanc ep. ad m. Octolbrem pertinere. — De Bomafw, rectare patrimonii Syracusani, cf. ep. II, 38 p. 134 n. 1. IX, 28 ss. 1) De Traiano cf. ep. 7, 20 n. 2. XIII, 22; LuciUo ind. II deposito st^ccessit: cf ep. II, 43 n. IX, 26. 2) De lo- hanne cf. ep. VI, 18 n. ipse suprascriptae ecclesiae tulisse plurima perhibetur, honesta ea' consideratione restituat; alioquin^^ vestro et ipse est iudicio praesentandus, ut praecedente suptili in- quisitione utrorumque causa uno' valeat fine concludi. Praeterea petiit a nobis suprascriptus Traianus* frater noster, ut de monasterio suo, quod in civitate Syracusana^ situm est, ei quattuor vel quinque dari monachi debuissent. Quod pro eius solacio nequaquam aestimavimus® denegandum, quia ad locum proficiscens incognitum, si proprios, quorum consolatione^ utatur, non habeat, mens aifecta tristitia minus se® ad ea quae utilitatis sunt erigit et ante incipit suc- cumbere quam laboret. In qua re ne suprascripti reverentissimi fratris nostri lohannis privilegiorum videremur praerogativa minuere, ita hoc illi noveris esse concessum, ut tamen fratris et coepiscopi nostri lohannis sit arbitrio per omnia reservatum. Quia igitur petitioni' suae praedictus frater noster adiecit, ut pueros quos de propria pecunia comparavit ac suos patrisque sui codices aut res aUas proprias quas in eodem monasterio habet ei sit toUendi Ucentia, ratio nos hoc negare non pertulit. Sed ne postulata videamur indiscrete^ concedere, hanc^ tenendam observantiam scito, idestut, quicquid, postquam ab* abbatis est remotus*^ officio, comparavit vel quolibet titulo adquisivit, libera illi tollendi^ facultas" sit; sed et hoc quod de monasterio illo in quo conversus** est, quod in provincia Yaleria in possessione iuris sui patrem eius ^ manifestum est con- struxisse, pellente hostilitate decedensi" abstulit secumque detulit, sine aliqua ei dubietate reddendum est, quia alterius adquisitionis ius efTugit, quod semel monasterii fuerit do- minio sociatum. Si quid autem, dum^ adhuc illic abbatis fungeretur officio, adquisivit, non suum, sed monasterii ipsius esse cognoscat, et ideo de iure illud eiusdem mo- nasterii auferri' ulterius" quolibet^ modo non patimur. Legatum igitur quod antedictum fratrem nostrum illum Capitulina conditrix" suprascripti monasterii singulis annis de eodem monasterio per ultimam voluntatem suam habere constituit, experientia tua solaciante^ iustitia favente sine"^ aliqua faciat dilatione percipere. X, 2. Gregaritis L papa Sabino, suhdiacono regionarw, praecipii, tU Sisinninm, presby- ierum Regitanum, idohlatriae et sodofniae accusatum, si noxius inventus sit, in carcerem caniciat eumque cogat, tU fiUis Victoriani, defuncti presbf(teri, pecunias depositas restituat. 599, Sept. Oct. Codd. E: Ind. I-IU. cap. 133; q: cap. 132. Edd. M: Lib. X. ep. 4; O: Lib. VIU. ep. 5. — laffi Reg. 1769 (1287). GREGORTUS SABINO SUBDIACONO REGIONARIO. Cum plerumque quod in laicis culpa est* hoc crimen in sacro sit ordine consti- tutis, quanta in eis districtione puniendum sit piaculare flagitium, qui zelo rectitudinis ») honestea^*/. 7) in add. q3. «) in uno gl. •) Trianus q*1. Sirac Bl. esti- yimos q1. *) consatione in conversatione eorr. R 1; consulatio q*J. «) ee i?J. *) petitionis q*. q1. ') anfeiTe Q*.q3. ■) alterius q1. *) quodlibet ^*/. ") conditoris Q.Q*; conditns R 1. ^) sociante Rl; solati (reuuraj ante q 1. ^) iustitiam faventes me q*1. X, 2 in tiiulo: Savino q*. q3. ^) culpasses Rl. X, 2. De Savino vel Sahino, rectore patrimonii BnUtiorum, cf. ep. II, 10 n. GREGORH 1. REGISTRI utitur'* non ignorat. Quonindam siquidem relatione perlatum est^ quia Sisinnius^ Regitanae civitatis preabyter, quod auditu ipso intolerabile nimis est*^, idolorum® vene- rator ac cultor sit, adeo ut in domo aua quoddam ^ idolum positum liabere praesumeret ; sed et, quod non dissimile^^ nefas est, sodomitae** illum* scelere maculatum. Et ideo quia tanti faeinoris iniquitas districta^ ac suptili investigatione quaerenda atque plectenda est, hac tibi auctoritate praecipimus ut vigilanti studio et diligenti omnino cura per- quiras ct, si qua indicia adprehendere huius rei potueris, eum in custodia districta, quousque nobis renunties, redigas, ut, qualiter immanissimum facinus discuti debeat ac puniri, deliberarc possinms"*. Scito autem, quia studium zelumque tuum, qualis contra nefandissima sit crimina, haec causa est sine dubio monstratura, per quam te apud nos aut multum de sollicitudine commendari aut periculose de neglectu'^ noveris accusari. Unde necesse est, ut ita te vigilantem in hac requisitione studeas exhibere, quatenus et nos dc sollicitudine tua laetificcs et Deum tibi facias esse placabilem. Hoc quoque de suprascripto® nobis presbytero nuntiatum est, quod Victorianus quondamP presbyter^ ei' cum diversis rebus vel ornamentis actionis" suae^ aeque* pecuniam" commendasset; qui dum depositum abnegaret, iudicio habito convictus ct% ut reddere debuisset^, addictus sit; et quia eo restituere id quod condemnatus est differente^ is qui deposuisse^ dicitur obiit et necessitate eius perhibentur filii laborare, ct hoc experientia tua diligenter inquirat atque ita salva ratione ad finem ' hanc causam perducat, dum modo, si ita est, nec ille res alienas perfida mente retineat et orfani, quod suum est, vel amisso patre recipianf^. X, 3. Grego}'ius L papa Mariniano, episcopo (Turritano), praescribii, ut mofiacham, cognatam Stephani, viri clarissimi, htoris praescntium, a Petro iam iterum e monasterio elicitam, reducendam curet, Idem mundat Vitali defensori et Filoxeno, mro magnifico, a cuius homine Petrus defensari dieatur. 599, Sept. Oct, Codd, E: Indictio I—IIl cap. 134; q: cap, 133. Edd, M: LQ), X. ep, 8; Q: Lib. VUL &p, 9. — laffi Reg. 1770 (1291). GREGORroS MARINIANO EPISCOPO. Si latoris praesentium Stephani viri clarissimi*^ querella veritate subsistit, omnino nos fratemitas vestra contristatos intellegat, cur tam^ pigra vel deses® extiterit, ut *>) uritur, ut videtur, q*. c) est mpraacr. q 1. nimmm, post add. est q*1. •) ex dolorum corr. Q*l. 2, ^ ex quod corr. R 1. 8) simile Ql. *») sudomiQ Ql, *) illud Q*l. districtQ Ql. ') praecepimus Rl. q* 1, sed corr, q* 1, ™) possemus Rl, q*1, sed corr, q*1. ^) ex donec lectu corr, Q* 1. o) superscr. q1, p) quod q; quidam, tU videtiirj Q* 1; om, hoc verh. Q*2.3. VaL B. E (ed. M), q) pbria codd, n.; compresbyter Vat. B. E (ed, M). ') ei om, q* — cum ei cum R 1. q1 — arcam ei cum scr, Mommten, ■) ita scr. cum Vat. D; actoris Rl. Q*2.3. q3; auctoris q1, Q*l, ^) ita 8cr,; atque codd.n. ") pecunia codd. n. ▼) et om. q 1; est et q3. ^) redderebuiaset q* 1. «) diffe- rendo q3. J) ex is de quo posaisse corr. q* 1. «) fidem q. ») recipiat q1. X, 3 titulum omisit apatio vacuo relicto q1 et q*1. 4; lanuario ep. Caralitano q3; Stepbano inserilmnt hanc ep. Q*2. 3 et Vat. D.E (ed, M), — Mariniano epb Rl; Mauriano epo R* l. ») vc abbr, codd, n. *») tantum q, q*. «) valde res q*, q1, 1) De noniine Sisinnii cf, ep. VUI, 3 n,5. 2) ^id sit actio, cdaigas ex ep. III, 28 tte^ Diurn. f. 54, Cod. Carol, no. 55 (Epist. III, 578) embol. Marini, pap, dipl, no. 73 etc. X, 3. Haec ep. Mariniano, episcopo Twrritano, missa ease videtur, de quo cf. ep. IX 11 n, 7. 1) AlvuB StephanuB, conditor monoRterii Caralitani, memoratur in ep. IV, 10. INDICTTO III. SEPT. OCT. (X, 2-4). ante** ad nos facti® pravitas quam correctio perveniret. Questus itaque est', quod cognatam^ eius, cui aliquando Pctrus quidam nequissimus^* diabolico instinctu de mo- nasterio exire suaserat atque a* Qratioso notario nostro*^ fuerat mutato^ habitu™ unde exierat revocata, nequissimus vir iniqua suasione de monasterio rursus eiciens" apud sc nunc usque impudice retineat. Ex qua re valde nos, sicut diximus, tua desidia contristavit , cur necdum in monasterium revocata sit ac retrusa. Vel nunc ergo pro- positi tui^ considcratio et zelus te castitatis acceudati' id summopere modis quibus potueris"! studere, ut asperitatem, quam de tantae iuiquitatis perpetratione concepimus, eius citius valeas praeceptione' mollire. Nam et Vitali defensori* praecepimus, ut vobis hac in causa solaciari non differat. Sed quia memoratus Petrus ab homine filii nostri magnifici Filoxeni dicitur defensari, apud eum vobis cum omni studio et caritate in- stanter agendum' est, ut eam sine aliqua faciat dilationo rcstitui; quem credimus hoc, quia bonus omniuo vir esse dicitur, sinc mora facturum. Quod si forte, quod non credimus, aliqua hoc fuerit excusationc dilatum, tunc etiam publice contestandus est atque pro hoc* fraternitas nobis vcstra renuntiet, ut exinde" in urbem regiam scribamus, quatenus, quod fiori honeste'' neglegitur^, ea qua* dignum cst ultione plcctatur. X, 4. Crregoritis L xiapa Eomano, defensori suo SicHiac, mmidaty tU Basilium, episcopum (Capuanum), in catisis nimis occupatum, intra qtmiqtic dies excedere imida ivheat. 599, Sept. Oct. CoM. B: Indictio I^IIL cap. 135; q: cap. 134. Edd. M: Lib. X. ep. 10; G: Lib. VIII ep. 11. — laffe Beg. 1771 (1293). GREGORIUS ROMANO DEFENSORI NOSTRO SICILIAE. Perlatum ad nos est reverentissimum fratrem nostrum Basilium cpiscopum^ velut unum dc ultimis in causis occupari ct praetoriis inutiliter obscrvare. Quac rcs quoniam ct ipsum vilem* reddit et reverentiam sacerdotalem adnihilat^, statim ut expcricntia tua hoc praeceptum susceperit, eum ita ^ ad revertendum districta executione compellat, quatenus ei illic te** insistente quinque diebus sub qualibet excusationc immorari® non liceat. ne, si quolibet modo eum ibidem moram haberc pcrmiseris, cum ipso apud nos graviter incipias csse culpabilis. 1) mutatu Q*l; mutata q*2.3. ™) et add. q*2.3. ») eliciens coni. Mommsen. «) piwposituu Q 1. Q*2.3; praepositum q*1. p) accedat n) potuerit q3. ') *to codd.n.; correctione edd.; praepediticme vel praeventione coni. Mommsen. •) agendus q*1. *) ita q*.q3; huc om. Bl, pro hoc q t. X, 4 in tUulo: defenior Bl; defensori q1. B*1. q*S et ex defensore eorr. q*2; defeii q*1.4 — n? Bl; fir i Q*1.4; nostri q*3.3. qS; om. hoe verb. q1. B*1 — flicili* q*I.4. q3. ») vUum q* l. t>) ex ad nihil eorr. Bl. «) ut add. Q*l. inUoite (pro ei illic te) e^- *) memorari q1. 2) De VUaii, rectare pairimmm Sardmim^ c/l 9. IZ; 9 ik X, 3. De Bomano ef. ep. U, 38 M n. BMife, tp. Capuano, cf. ep. IX, 72 n, 9' GREGOKII I. REGISTRI MENSE NOVEMBRI INDICTIONE III. MENSE DECEMBRI INDICTIONE III. MENSE lANUARIO INDICTIONE IIL MENSE FEBRUARIO INDICTIONE III. X, 5. Gregorius L papa Crtuiiscalcum, dmem Campaniae, horiatur, ut direptum S.Archangeli monasterium vexare desinat. Perpendat, numguid, sicut ex iUo monasterio, ita et muUi de civitate, in qua consistat, ad Langohardos milites fuga non lapsi sifU. 599, Nov. — 600, Febr. Codd. E: Indictio I—IIL cap. 136; cap. 135. Edd. M: Lib. X. ep. 11; G: Lib. VIII. ep. 12. — laffe Reg. 1772 (1294). GREGORIUS GUDISCALCO DUCI CAMPANLA.E. IUa praepositonim* soUicitudo utilis, illa cst cautela laudabilis, in qua totum ratio agit et furor sibi nihil** vindicat. Restringenda ergo sub ratione potestas est nec® quicquam agendum, prius quam concitata*^ ad tranquillitatem mens redeat. Nam com- motionis tempore iustum putat ira quod fecerit. Pervenit itaque ad nos magnitudinem tuam usque ad hunc esse impetum® furoris impulsam, ut non solum frangi ianuas monasterii sancti Archangeli^, verum etiam diripi exinde quod ibi inventum est feceris^ Insuper autem sic contra abbatem eiusdem monasterii diceris exarsisse, ut, uisi occultans se iracundiae tuae tempore latuisset, non Icve discrimen incurreret, denique ut^ metu tuo perterritus^* de domo, in qua se olim receperat, exire nunc usque non audeat^ Quod ne frustra fecisse forsitan videreris^, fugam monachi ipsius, qui adhostes^ abiit°*, ad eius'^, quantum ad nos perlatum est, crimen impingis asserens, quod cum ipsius® voluntate fugiveritP. Quod si ita cst, contristamur et valde vestram sapientiam mira- mur. Nam si licitum putatis, ut aliomm culpa aliis^i sit nociva, multi huic possunt crimini subiacere. Diversorum enim nobilium servi, multarum ecclesiarum clerici, di- versorum monasteriorum monachi, multorum iudicum' homines saepo se hostibus tra- diderunt. Ergo si hoc creditur, servorum* utique domini, clericorum episcopi, mo- nachorum abbates, diversorum fugacium iudices, omnes sub culpa sunt et crimine con- stituti. Mense cet.: iiov abbr. codd, n. — decemb Rl; decbr q1; deceb q* — nov po8t deceb ponit q*, deceffib post feb Rl — mense decbr iud. III, cet. om. q1 — meii febr. ind. III, cet. om. R*l. — Ed. M in jine ep. seq. adnotat: Datam m. Febr. ind. III Vat. B. D, mense Decembri Vat, A. X, 5 in titulo: ita RL q1; Godiscalco Q*. q3 — dnx q*1.2.3; duo q*4. propositorum R 1, sed in faceres corr, Rl, s) et q3, praetritus q*1. ») audet q3, ^) videris Q*, videaris q3, 1) hestes q* 1, ™) abit q*2,3, eos q*1, «) ipsis Q*l. P) fugiverit Rl. q*1,2 et ex fugeverit corr, Ql, sed in fugerit (iia q3. q*3) corr, q* 2, <i) ah'i q 1. q*, ') iudicium q1; iuditium q*S; iudic (ras,J um Q*2, •) servos q 1. q*1, X, 6. Gtidiscakm Maurentio mag. mU, succesaisse videtur, qui non post ep, IX, 162 (699, lun,) memoratur, Post Gtidiscalctwi Ouduinus dux comniemoratur : cf, ep. XIV, 10, 1) An hoc momuteriim Neapoli fuerit, non constat, Et in ep, V, 50 el in ep. IX, 172 (n, l) monasterii tS, Archangeli menHo fU; in ep. I, 23 oratarium S, Archangdi in Lucullam castro commemoratur ; de ^nonasterio quodam S.Arcangdi in civitate NeapoU sito, cuim in documentis 8, X mentio fit, cf. Capasso in Arch. stor. Napolet. a, XVII (1892) p. 85o. Cf. etiam ep, X, 9 n, 1, Adde Diehl 1. 1, p. 265. Numquid et diebus magnitudinis tuae multi de civitate in qua consistis^ ad Lango- bardos" milites fuga non lapsi^ sunt?^ Et quis tantae discretionis tantaeque possit stultitiae reppcriri, ut eorum iniquitatem tibi aestimct applicandam?"^ Haec itaque soUicite pensa atque ex te aliorum causas existima et' in quorundam adyersitateB^ falsis suspicionibus' non ducaris. Si vero aliquis est, qui* de praedicti monasterii abbate possit quid*» dicere, quod ad culpam reatumque eius pertineat, nos« hoc non neglegi**, sed magis una quidem cum eis quorum interest causam omnino districte et sollicito volumus perscrutari, ut aut feriat vindicta culpabilem aut absolvat veritas innocentcm. Si autem nullus inveniri potuerit, qui contra eum hoc quod solus ipse perhibes asserat, hortamur, magnifice fili, ut a memorati monasterii abbatisque ipsius® te adversitate contineas et potius tuitionem illis ct propter Deum caritatem impendas. Et si quid est, unde animi vestri fortassis offensi sunt, pro nostra eis interventione remittite et ita vos, sicut ChristianoB convenit et prudentes, in eorum magis iuvamine commodate', quatenus nos vobis' gratias referamus ct ante omnipotentem Dominum mercedem pro impensis servis cius solaciis^ adquiratis. MENSE MARTIO INDICTIONE III. X, 6. Gregoritis 1. papa ClemefUinam pairiciam hortatur, ut Amandum presbyierum, quem Surrentini episcopum elegerint, quam xmmum Romam venire sifiat, 600, Mart, Codd. B: Indidio I—IU. cap, 137; g: cap. 136. Edd. M: Lib. X. ep. 18; G: Lib. VIII. ep. 17. — laffi Beg. 1773 (1301). GREGORIUS CLEMENTINAE PATRICIAE. Amandum presbyterum^ Sorrentinis* ad episcopatum, gloriosa fiUa, clectum esse*» cognoscas^. Quem quia^ huc® scripsimus debere transmitti, contristari de eius ab- sentia non debetis, quia nec abscedere creditur qui mente vobiscum' est. Et quoniam pastorem quaerentibus is qui vobis olim placuit gratus est, omnipotentem Deum^ benedicentes christiana magis in hoc^ devotionc gaudete ct, ut ad nos celerius aliis* profuturus venire debeat, hilariter studete, quia sincerae caritatis est exultare, quando is qui diligitur ad hoc vocatur, ut crescat. coiisiBtit Q*l. ") Jjongob. ^5. ▼) Iiip6i8 Q* 1. adplicaiidum codd. n. «) ut q*. q3. 7) adveraitate q*3. ■) snpitionibus q* 1. ») qui om. Bl. q1. *») aliquid q*. q3. c) vos Bl. Mense eet: mar abbr. Bl. q1. q*, mart B*l. X, 6 in tituh: Climentin» Q*. *) Sarentinis q3; SorentiniB eet. ^) eet q1. ^) oognoBcat q*1. corr. Q*2. 9) Fugaa Bamanorum ad LtjmgcbanUm fHgjmiim fiUm er hoc hoo apparet. Cf. ep. V, 88 p. 825 n. i. TVoya II p. 383. X, 6. De CkmmHna ef. ep. m 1 p. M» fk J. J> jtoiwiiii Igkmm fBk fuo ef. ep. I,40n.) 8uece88it. Eum coneeoratwm eme die 99wl UmV 9., Vle. 898 8, fkiUm eino qpUaphio m eedeeia 88. FeKeio et BmaM m SMMitM MidieXlIL MensiB ApriL Ind. V. Impoiuiie D Bn, Obeo. IL GREGORII I. REGI8TK1 X, 7. Gregarius L papa AfUhefnio, subdiacono Campaniae, tfiafidal, tU AmaftdufPh, presby- terum oratorii S. Severini, in castro LuctUlano siti, a SurrefUinis episcopum dectum, vita eius per eum et Fortunatum, episcopum (Neapolitanum), prdbata et cum consmsu Clenientituie patriciae ad se confestim mittat, 600, Mart. Codd, B: IndicHo I—IIL cap, 138; q : cap. 137. Edd. M: Lib. X, ep. 19; G: Lib. Vin. ep. 18. — laffe Keg. 1774 (1302). GREGORIUS ANTHEMIO SUBDIACONO CAMPANIAE. Postquam is qui ad episcopatum Sorrcntinao* civitatis electus fucrat aptus nobis non visus*» est^ Amandum presbyterura oratorii® sancti Severini, quod in castro Lucul- lano situm cst^, elegerunt. Eaproptcr cxperientiae tuac praecipimus, ut eundem presbyterum excusationc postposita sub omni ad nos studeat festinationc transmittere, quatenus petentium desideria cum Christi*' auxilio, si nihil est, quod eum impodiat, impleantur. Cuius vita® vel actus quia melius possunt illic, ubi diu est conversatus', agnosci, curae^ tuae sit cum fratre et coepiscopo nostro Fortunato de eo diligenter inquirere. Et si nulla sunt, quae ad sacrum ordincm obsistere valeant^, ad nos debet^ omni postposita tarditate transmitti. Ne autem^ gloriosa filia nostra Clementina hoc moleste suscipiat, ad cam experientia tua pergat et cum eius voluntatc hoc faciat. Sin vero reniti^ fortassc voluerit, huc eum, sicut diximus, sine mora experientia tua transmittat, quia ita animi filiorum nostrorum a nobis pacandi°* sunt, ut tamen ani- marum*^ utilitas non debeat praepediri. X, 8. Gregorius L papa loJianfhefn, praefectufn praetorio Italiae, redarguit, quod diacofhia^ Neapolitanae anfionam, quae lohannis, ffuHi hotnifiis, decessoris sui tetnpore fuerii mini- strata, subtraxerit. Dolet, quod praeceperit, tU DukUius, vir magnificus, agens vices suas, nihil super diatyposin expendereL 600, Mart. Codd. B: Ifidictio I—UI. cap. 139; q: cap. 138. Edd. M: Lib. X. ep. 21; G: Lib. VIII ep. 20. — laffe Beg. 1775 (1304). GREGORIUS lOHANNI PRAEPECTO PRAETORIO ITALIAE. Quicquid tribuitur pauperi, si* suptili consideratione pensctur, non est donum**, sed mutuum, quia quod datur muItipUcato sine dubio fructu recipitur. Scripsistis X, 7 in iUulo: Antemio Q*. q3 — nro post subdiac. add. Ii*l. ») ita Bl. ^l; Surentinae q3; Sorentinae Q*2.3; tinae q*1. missus {pro non viaus) Bl. ex oratorium eorr. q*2.3, ^) ex Chriflto corr. q 1. •) cuius civita q*1. conconversatus q1. 8) agnosciturQ q* 1. *») yaleat Bl. ™) placandi q*. q3. ^) animorum q* 1. X, 8 tihilum om. q*3 — loannis q* 1.4 — pp (= praefecto praetorio) abbr. B 1. Q. Q*2. V<U.E.F (ed. M); papae q* 1. 4. B* 1; praeposito Vat.D (ed. M); episcopo Neapol. Vat. A (ed. M) — Italiae om.Q.Q*, Vat. D. E.F(ed. M). *) si om. q* 1, ^) apaHo va^uo relicto om. hoc verb. et po$t. add. datum BL X, 7. Cf. ep. praeced. et de Anthemio ep. I, 23 n. 1) De elecHonis modo cf. ep. V, 20 n. S. 2) Cf. ep. I, 23 p.28 n. 1 et ep. III, 1 p. 159 n. 3. X, 8. Idetn lofumnes, praefectm Italiae, aiU eiiis praedecessor in ep. IX, 6 (n. 4) oommemorari videtur; neque an idem sit, cuius in ep. XI, 16 mentto fit, constat. autem nobis, ut Dulcitio viro magnifico® agenti vices vestras^ ^ dicere deberemus, ne quid super diatiposin®^ auderet expenderc. Et quamquam sit laudabile futura pro- Deo possit providere mercedem. MENSE APRILI INDICTIONE m. X, 9. Gregorius L papa Fortunatum, episcopum Neapolitanum reprehendii de fuga Mau- ricii aliorumque monachorum e monasterio Barhatiani. Monachos nisi duobus tirocinii annis completis tonderi mUitesque sine ipsius consensu in monasteria ascisci vetat. 600, Apr. Codd. B: IndieHo I—IIl cap. 140; cap. 139. Edd. M: Lib. X. ep. 24; O: Lib. VIII. ep. 23. — laffi Beg. 1776 (1307). 0) Ua qS; yrm ahlr. Bl. q1. q*l; vH5 Q*2.3. ita Q*2.3; vra Bl; vfo Q L Q*l. •) ita Bl. Ql; biAtypoBim q3; BoperbUe tiposin Q*l; superbia typosin q*2.3; superbiae typo seu typosi Vat. D; super diatim pensionem VaL B; super ecclesiastico VaL A (ed. M). ^) qui Q 1. 8) omn. inf. Bl. pietas Bl; pietati Bunt q*1. *) minuitur, sed m. post. iuprascr. munitur Bl. ^) Mc fere aliqua deesse videntur; Mommsen proponit: pro[bare non posse] vobis. 1) constare q1. ™) invenimur q*1. etsi eeL ▼) graviore q3. "^) precatio Vat. B.D.F (ed. M). «) veetra q3. r) eminentia vestrae q*1; eminentiae vestrae q*2. 3. q3. ') quod om.Bl. *) ita ser. Mommsen; de deceisoribuB ed. M; a sub- decessoribuB ed. O; a succeflsoribuB eodd. n. ^) ita q*. q1; adeptnm Bl. q3. ^) ita ed. M; h* Q* 1; haec eeU eodd. n. ^) secum ante Beoundum add. Bl. q1. •) ■dveiiioiiem Q*. ^ non hie add. Q*. q3. 0 verba et usque parare om. q1. ^) parere Q*2.S, MenBe eet.: apr abbrev. Bl. Q*, aprl — lUI Q*2.8, aed eorr. ^ JSi. M. pn Ms eitsU Vat. A.B.E. 1) Mommsen cantendii hime MHini em, im ij^ IX, (ef. 4) Idhamk pm^heU rtom a§m IX, 116. IX, m n. 2. 6)^^jaipmMm Ils 4$ p. 144 m t** at GREQORU I. REGISTRI GREGORIUS FORTUNATO EPISCOPO NEAPOLIM. Dum fratemitas vestra minus erga* monasteria sibi subiecta studet esse sollicita, et ipsa culpam reprehensionis incurrit^ et nos de sua lenitate® contristat^. Pervenit autem® ad nos Mauricium quendam, qui nuper in monasterio Barbatiani conversus' est, Praeterea monasteriis omnibus fratemitas vestra districtius interdicat, ut eos quos ad convertendum susceperint"', prius quam biennium^ in conversatione compleant, nullo modo audeant tonsorare. Sed hoc spatio vita moresque eorum sollicite comprobentur, ne quis eorum aut'^ non sit contentus^ quod voluit aut ratum non habeat quod elegit. Nam dum grave sit inexpertos^ hominum obsequiis sociari, quis possit dicere, quanto sit gravius ad Dei servitium improbatos*! applicari? Miles' vero si converti* voluerit*, prius quam nobis renuntietur^, nullus eum sine nostro consensu qualibet praesumat ratione suscipere. Quod" nisi diligenter fuerit custoditum, omnem subiectorum in te culpam inexcusabiliter^ noveris redundare, qui minus te erga eos rebus ipsis testaris esse sollicitum. MENSE MAIO INDICTIONE III. X, 10. G-regorias L papa ZUtani, magistro milUum, litteris graeco serfnone dictcUis questo, „quod quaedam religiosa loca responsum iuri pt^blico de rebus ei competentibus reddere contemnant", respondet se Fantino defensori mandasse, ut religiosi in Panormiianis partibus apud electos iudices suorum actuum ratimem reddant. 600, Mai. Codd. B: Indictio I—UI. cap. 141; q: cap. 140. Edd. M: Lib. X. ep. S7; O: Lib. VIII tp. 28. — laffS Reg. 1777 (1312). Xy 9 in titulo: Neapol. Q^l.4; Neapolitauo qB. •) ergo q*1. *>) or incurrat eorr. gl. c) in levitate corr. Q*2; iguavia, in eorreetura, q1. ex constriugat corr. constringit E 1. •) aut, sed erad., q1. 0 conversatus q* 1. 8) ex alias corr. q*1. fugam Bl. q1. q* 1. 2, sed corr. q^ 2. *) discessisset BU Bl. Ql, sed corr. Bl. p) inexperto q*. q 1. Vat. D (ed. M); inexpertorum q3. ^) inprobitos q1. Q*1^ sed corr. q1; improvitos in inprovidos corr. Bl; improbos q3. ') ex milex eorr. Bl. q1. ■) sicnt vera q*1. *) rennntient Bl. ^) quodquod q*1. ▼) «sc inexcusabitur corr. Bl. Mense ceL: mai abbr. Bl. q* 1.2.3; mar q*4 — In f. ep. seq. haec add. ed.M., quae citat VaLA.B.E. X, 9. De FaHunato cf. ep. III, 58 n. 1) ScU. ep. IX, 12 a. 698, Oci. Fortasse de eadem causa ?ttc agitwr, de qua in ep. X, 5; quod si verum est, Barhatianm dbbas monasterii S. Archangeli fuit. V nTQistia" praescribUwr in nov. lust. 5 c. 2; 123 c. 35; sed unius anni spatium in reg. S.*Benedicti c. 68. Cf. Loening, 1. 1 II p. 395. 3) Cf ep. VIII, 10 n. 2. X, 10. ZiUa (cf. de hoc nomine C. I. L. V, 7793: c. Tzittani com. et trib.), ex contextu huius ep. apparet, mag. mil. Sicilicte erat, fartasse Campaniano (cf. ep. I, 42 p. 66 1. 15) successerat. Etiam in nor. lust. 76 = 104 ducis Sicihae mentio fU. GREGORIUS ZITTANI MAGI8TR0 MILITUM. Epistolas vestras graeeo sermone dictatas me indico suscepisse, iu quibus dicitis, quod quaedam* religiosa loca responsum iuri publico de rebus ei competentibus red- dere contenmant^ Quae res me^ omnino contristavit, quia nostri est habitus non solum praeiudicia minime facere, sed etiam facta aequanimiter portare, nisi forte quod res pauperum defendere® rationabiliter cogimur, ne apud omnipotentem Deum^ culpa- biles inveniri valeamus. Proinde Fantino defensori^ quae® scripserim, vestrae gloriae transmisi, ut ipse religiosos^ quosque in Panormitanis partibus apud electos^ iudices venire compellat^ et suorum actuum rationem reddant. Omnipotens Deus caelestis vobis misericordiae largitatem praebeat, ut per cuncta quae agitis eius gratiae * serviatis. X, 11. Gregarms L papa ConstatUio, episcopo Mediolanensi, ad litteras per Marianum, latorem praesentium, transmissas rescribit, se de Pompei episcopi causa, contra quen^ dudum apud Maximianum, episcopum (Syracusanum), questio mota sit, nondum satis exphrata, iudicare non posse. Qiioe de Alamamiis nuntiaverit, se non credere pfv- fitetur. 600, Mai. Codd. B: Indictio 1—lIL cap, 142; cop. 141. Edd. M: Lib. X. ep. 29; G: Lib. VIIl. ep. 30. - laffS Beg. 1779 (1314). GREGORIUS CONSTANTIO EPISCOPO MEDIOLANENSI. Relectis* epistolis, quas ad nos per Marianum^^ latorem praesentium trans- misistis, gratam nobis sollicitudinem vestram® fuisse^ rescripsimus ^ quod ea quae ad vos* de fratre et coepiscopo nostro Pompeio, qui adhuc' ita a nobis nominandus est^f, pervenerunt^ dissimulare minime pertulistis. Sed si*, qualis fuit in requisitione cura, talis fuisset in discussione suptilitas^, nihil ex hoc quod de eo dictum est^ fuisset™ ambiguum, sed utrum verum an esset" compositum, patuisset^, quia iam contra ipsum dudum in Sicilia apud reverendae memoriae fratremP nostrum Maximianum episcopum ' talis quaestio, ut cognovimus, mota est. Sed ^ quia causa ipsius suptili onmino investi- gatione quaesita est, inventus est innocens, qui fuerat accusatus in crimine. Nunc X, 10 tn Hlulo: Cittano Rl; Zittani ^l. q*2. 3; Zithani (>3; Zyttani q*1; Zytani q*4; Zizani B*l — mag abbr. Q*1.4; mas B*l ^ militum Bl; niiliti^ q1. Q*2.3; militio Q*L4; militi B*l. •) quidam Bl. Ql. Q*l, sed corr. B 1. *>) me om., nos posU add. Bl. o) defende q* 1. ^) dominum q* 1. •) quem q* 1. t) regioBos q* 1. 8) delectos q* 1. ex compellar corr. Bl. *) gra B 1. X, 11 tn titulo: Mediolau ahhr. B 1. ' «) Relictis Ql. ita Bl. q1; Marinianum q*. q3, «) nostram q*1. d) fugigge q3. e) vos in nos fiUi q*3J corr. q* 2. 0 huc q8. 8) est om. q. q*2. 3. 1) Siciliae provinciae . . . praetorem praefecimus, eius ut gubernatione onmia privata peragantur et militares expensae procurentur. Nara publicas eiusdem insulae functiones sub iurisdictione viri exc. comitis sacri patrimonii per Italiam esse antiqua consuetudo tradidit, cuius auctoritate tam exactio quam illatio earum procederet nor. lusl. cit. Cf. ep. V, 38 p. 325 (n. 4). 2) De Faniino, rectore patrimonii Fanormitam, cf. ep. UI, 65 n. IV, 43 n. X, 11. De Constantio cf. ep. III, 29 88. IV, 1 88. 1) Idem esse ridetwr, qui in ep. VII, 14 de- fensor eod. Mediol. appeUatur; itaque illo loco Marianum pro Marinianum legendum est. 2) Ep. Vn, 14, \U videtur (cf. ib. n. 4). 3) De Maximiam, ep. Syracusano, cf. ep. V, 20 n. 1. GREGORII I. REGISTRI igitur, quoniam illa, quae eontra eum dicta sunt, non sub illa qua decuit' districtione quaesita sunt et gesta, quae exinde apud fratemitatem vestram confecta sunt, neque ad condemnationem neque* ad absolutionem eius probantur posse sufficere, non levis res agitur, ut^ incaute vel in transcursu debeat definiri. Nam grave est satis et in- decens, ut in re dubia certa dicatur sententia. Et" haec quidem^ gesta esse poterant ad definiendum^ idonea, si accusati ea confessio sequeretur, si tamen eandem con- fessionem suptilitas examinis ex occultis eiceret^ et non afHictio vehemens extorqueret, quae frequenter hoc agit, ut noxios se fateri etiam cogantur innoxii. Nam postquam praefatus episcopus, ut dicitur, cruciari custodia cremarique fame se asserit, scire de- betis, si ita est, utrum noceat. Si sic fiierit extorta** confessio, numquid, quando sententiam tales causae suscipiunt* et ad sedem apostolicam appellatur, non et» per- sona quae iudicatur praesens est et^ districtissime atque ab omni latere veritas*' quaeritur^, ut tunc, si debeat necne manere® sententia, decematur? Necnon et si praedictus episcopus ad sedem apostolicam appellare voluerit, causa ipsius interius' et cum omni est diligentia perscmtanda. Et ideo, postquam et persona absens est et De Alamannis^ * autem quod vobis indicatum est, nos et longius quam vos positi sumus^ et, quia"' vemm non sit, minime dubitamus. Yestra tamen fratemitas bene fecif^ pro informatione nostra quod audivit scribere. MENSE lUNIO INDICTIONE III. X, 12. Gregorius L papa Libertinum expraetorem angustias fortiter ferre iubet, Pueris eius ut viginti vestcs darentur, Romano defensori se mandasse nuntiat, 600, Lun, Codd, B: Indictio I—IIL cap, 143; q: cap, 142, GREGORIUS LIBERTINO EXPRAETORI. Quanta vos saeculi huius premat angustia^, incognitum non habemus. Sed quia in sunmia tribulatione positis sola est consolatio misericordia Creatoris^, in eum spem ') qa^ docuit (in dec. corr.) Rl, ■) uo ^ J — nequo ad iibsol. <m\. q3, *) ut m. posU add. R 1. ut q*2,3; ad Rl. ▼) quidam Rl. de infiniendum Rl, ita codd. n,; eiiceret edd, J) ex extota eorr, ql; exorta, ut videtur, ^*. «) suspiciunt R 1. •) non et RU Q*2.3; nonnc (om. et) ^l; X, 12 in titulo: expretori Rl; oxpraotori q*1,4, q1; oxpretorio q*2,3, q3; praetori Vat. D (ed, M). ») conditoris q*2. 3. 4) Qiiid de Alcunannis nuntiatum 9it, ignoro. X, 12. De Libertino cf. ep. III, 37 n. IX, 4 n. 3. IX, 5 n. 5. XI, 4. 1) Etiam hic de quaestiofie Leontii agitur. vestram ponite, ad ipsum tota vos mente*» convertito, qui et iuste^ quem vult permittit affligi et confidentem in se misericorditer liberabit^. Ipsi ergo gratias agite et patienter, quaeque inlata sunt, sustinete. Nam rectae mentis est Deum non solum in prosperis benedicere, sed etiam in adversitatibus® collaudare. In his igitur quae patimini nullum contraDeum murmur cordivestro' subripiat, quia, ad quid hoc creator noster operetur, ignotum est. Forsitan enim, magnifice fili, aliquid illum in prosperis positus offendisti, unde te^ clementi amaritudine vult purgare^. Et ideo nec temporalis te frangat afflictio nec rerum damna discrucient, quia, si in adversis gratias referens Deum tibi patientia feceris esse placabilem, et quae amissa^ sunt multiplicata redduntur et super hoc gaudia aetema praestantur. Peto autem, ne iniuriosum ducatis, quod viginti^ annonas^^ vestitus" ad pueros vestros" per Romanum defensorem ' scripsimus praeberi, quia de** beati Petri apostoli rebus, quamvis parva sint quae olferantur, pro magna semper benedictione suscipienda sunt, quoniam et hio vobis valebit maiora impendere et apud omnipotentem Deum beneficiaP aetema praestare. X, 13. Crregorius L papa Ecclesio, episcopo Clmino, tnandat, tU de mta et actibus lohannis diaconi, quem gloriostis vir Ansfrid una cum habitatoribus Balnei-Regis episcopum elegerit, cognoscat seque certiorefn faciat. 600, lun, Codd. R: IndUiio I—III, oap, 144; q: cap. 143. Edd. M: lAb. X. ep.34; O: Ub. VIII ep. 34. — Taffe Beg. 1782 (1318). GREGORIUS ECCLESIO EPISCOPO CLUSINO. Gloriosus filius noster Ansfrid* ^ ad nos scripta transmisit indicans, quod in castro Balneum^ Regis^ una cum habitatoribus loci ipsius sibi lohannem diaconem elegerit episcopum ordinandum, de cuius omnino vita bona testatus est. Sed quia quae^ sunt^ canonica nesciunt et nos inexpertis vel incognitis manus temere non audemus imponere, fratemitas vestra cum omni soUicitudine ac vigilantia diversis quibus potuerit modis de vita actibusquc ipsius requirero studeat; et si nihil est, quod ei canonice possit ob- sistere, requirendum quoque est, si in opere Dei studium habuit vel psalmos novit. Et si talis fuerit, eum ad nos cum testificationis suao epistola dirigat; si vero aliter fuerit, vestris nobis similiter epistolis indicate® et habitatores loci ipsius adhortamini, ut, si iste' aptus non fuerit, sicut et suprascripto' Ansfrid filio nostro scripsimus', alium sibi eligant, qui^ ad hoc officium cum Dei gratia aptus valeat invoniri*. ^) eUterum vos hic add. q*1. °) imuste q3. <*) deliberavit Bl; liberat q*1. «) adversis q3. 0 cordifl vestri q*. — subrepat edd. 8) te om. q1. q*1. pui^ari q. q*. *) commissa q1. Xy 13 in tUulo: Edesio B* 1 — eleusino B*l. ») ita q. q*; Ausfritus Bl; Ansfridus B*l. Valneum B 1. <i)_ita Bl. q1; quia queque Q*. q3. ita Bl. q1; sint q*. q3. •) indicare Bl. 0 iste om. Bl. ») sto q1. ^) quid q1. 2) Annona ut dlias pecimia vel speciea praegtatur, ita hic veates praestari videntur. 3) De Ro- numo, rectore pa^m. Syracuaani, cf. ep. II, 38 p. 134 n. 1. IX, 28 88. X, 13. Eidem EocHesio, episcopo Clusii Etruriae, missa est ep. XI, 3 et de eodem agitur in ep XIV, 16. 1) Dux tei magister mUitim Jiuius regiome (ducaitus Terusini), quam Eomani fum mtilto ante recuperaverant, fuisse videtur. De hac regione cf. DiM 1. 1. p. 68 88. 2) Hoc oppidum post in- dutias a Langobardis captum est: cf. Paui diac. IV, 32. 3) Haec ep. desideratur tn nostris ooUectionibua. 4) 9i in ep. XI, 3 de eadem electione agUwr, Ichannes epiacopus non factus esse videtur. GREGORII I. REGISTRI MENSE lULIO INDICTIONE III. X, 14. GregoritAS L papa Etdogio, patriarchae Alexandrino , litterarum ifitermissiofiem excusa/t. De podagrae doloribus, qui eum iam j)er duos fere annos teneani, querUur, Monachos HierosolymHanos ad se de Agnoitarwn errore inierrogatum venisse negat. Quos vero ante hietinium Constantinojyoliyn adiisse soribit seqiie, ab Atiaiolio dicicono de iUa 5 haeresi (de qtm Graeci patres cum Ijatinis consentiatit) cothstdttmi, per litteras respondisse. 600, M. Codd. B: Indictio I—IIL cap. 145; q: cap. 144. Edd. M: Uh. X. ep. 35; G: lAb. VIII. ep. 35. — laffe Eeg. 1783 (1319). GREGORIUS EULOGIO PATRIARCHAE ALEXANDRINO. 10 Transacto anno Buavissima sanctitatis vcstrae scripta suscepi, quibus pro acgri- tudinis meae nimietate respondere nunc usque non* valui^. Ecce enim iam biennium paene** expletur, quod lectulo teneor tantisque podagrae doloribus affligor**, ut** vix in diebus festis usque ad horarum trium spatium® surgere valeam missarum' soUemnia celebrarc. Mox autem cum gravi dopellor dolore decumbere, ut cruciatum meum» 15 possim gemitu** interrumpente* tolerare. Qui dolor interdum mihi lentus cst, interdum nimius, sed neque ita lcntus, ut reccdat, neque ita nimius, ut interficiat. Unde^ fit\ ut, qui" cotidie in morte sum, cotidie repellar" a morte. Nec mirum, quia peccator rs. u2,8. gravis talis corruptionis carcere diu teneor inclusus. Unde compellor exclamare : 'Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo\ Sed quia meis adhuc precibus so optinere non mereor, rogo vestrae sanctitatis oratio suae mihi intercessionis adiutorium praebeat meque a peccati et corruptionis pondere liberum reddat in illa quam bene nostis libertate gloriae filiorum Dei^. Scripsit autem mihi dulcissima et semper honoranda beatitudo vestra, quod ei communis filius AnatoIiusP diaconus^ de Constantinopolitana urbe scripserat ad me 35 quorundam monachos"! de Hierosolymorum' partibus venisse, qui a" me aliquid de Agnoitarum* errore * requirerent; et dicitis'*, quia petiit^, ut vestra mihi sanctitas scri- beret, quid de eadem debuisset^ inquisitione scntire. Sed neque ad me de Hieroso- lymorum* partibus requirentes aliquid^ monachi venerunt, neque eundem communem filium vobis' potuisse aliud quam erat scribere, sed interpretem suspicor in eius epistolis so Mense cet.: ed. M, in nota f) ad ep. praeced.: Datum menge lonii, Indict. III. X, 14 in titulo: AlexandriQ B* 1. ») non om. Rl. plene Rl. Vat. B (ed. M). c) affiigor q1. ut po9t. add, B 1. «) spacia q* 2. 3; spatiarum q*1. 0 hoc verb. om. q1 — et missarum scr. Mommsen. 8) non suprascr. Bl. ^) gemitum Bl. q1. Q*ly sed corr. Bl. q 1. *) interrumpere Bl. ^) et Bl. 1) fiat Bl. "a) quid q*1. ») repellor (om. cotidie) Q- Q*, °) roga q*1; ut add. Q. P) Anatholius 55 Ql. Q* 2.3. <i) monachi q*1. — quosdam m. edd.; quondam m. scr. Mommsen. ') itaQl; Hierosolim. eet. •) a om. Ql. t) agnovitarum q*. q3. ") dictis Bl. q*1, sed corr. Bl. ▼) petit q*1.q3. ^) de- buiseem q1. «) Hierusolym. Bl; Hierosolim. q*.q3. y) aliqui Bl. q3. ») ita ed, M.; nobis eodd, n. X, 14 transmissa, ut ex ep, X, 21 apparet, per Abramium Alexandrinum. — De JEulogio cf. ep. Vj41n, 1) An de episttda in ep. IX, 175 commemorata agiiur, cui noster brevim, quam Eulogio sciet, respondiJt? 40 Notandum est nostrum semel in anno Eulogio scribere solUum esse. — De Gregorii valetudme cf. ep. Vin, 29 n. 1. IX, 175 n. 3. IX, 232 n. 2. 2) Similia saepius in epistulis Eulogio missis, 3) De Anatolio apocrisiario cf. ep. VII, 27 p. 474 n. 6. 4) De eadem re noster plura scrHfit in ep, X, 21, De Agnoitis cf. Timothei preeb. lihrum de receptione haereticorum: Uyyoiiai ol Xiyovreg nXka ti nya toy KtfQtoy dyyorjcfa x«r« ro t(y&Q(6niyoy x«t ttjy tjfitQny rtjg avyreXsittg (Migne t. 86 c. 41 et passim), 45 Adde LeonHi Bgzantini de sectis 5, 6 (Migne 86 c. 1232) et 10, 3 (ib, c. 1261), errasse. Nam isdem diaconus mihi iam ante biennium scripsit, quia a* praedictis^ partibus ad Constantinopolitanam urbem talia requirentes monachi venerunt, meque studuit requirere, quid scntirem. Cui ego ante longum {empus quam vestra scripta susceperam®, contra eandem heresim ipsa** respondi, quae postmodum in vestrae sancti- tatis epistola inveni^; atque® omnipotenti Deo magnas gratias retuli, quia de cunctis inquisitionibus Romanorum atque Graecoram patres quoram nos sequaces sumus, uno spiritu sunt locuti. In multis enim eandem vestram epistolam ita repperi, ac si contra praedictam heresim scripta» Latinoram patram legerem^. Et quantum potui de sanctis- simo fratre meo amare bonum et laudare, perpendite, in cuius ore venerandos^ patres, quos multum diligo, recognovi. Sit ergo illi laus, sit in excelsis gloria, cuius dono adhuc in sede Petri clamat vox Marci*, de cuius eflfusione spiritus cum sacerdos per- scratanda mysteria scilicet ad sancta sanctoram intrat, in sancta ecclesia velut^ in taberaaculo ex verbis praedicationis spiritalia tintinnabula resonant. Recta itaque et valde laudabilis est vestra praedicatio. Sed omnipotentem Dominum* deprecamur, ut diu vos etiam in hac vita custodiat, ut de Dei organo, quod estis, in hoc mundo latius vox veritatis sonet™. Pro me autem, peto, intercedite, ut huius peregrinationis via, quae mihi asperior facta est, cum celeritate finiatur, quatenus, qui ex meis non valeo, ex vestris meritis possim ad aeteraae " patriae promissa pertingere et cum caeli civibus gaudere. X, 15. Gregorius L papa Maximo, episcopo Salonitatw, querihw de podagrae doloribus, quibus iam tenipore, quo Veteranus preshyier Romae fuU, cruciatus sit, De Sclavorum incursionibus, de paupcribus tuendis, de Fhotinianistis ad fidem revocandis addit. 600, lul. Codd. B: Indictio 1—IIL cap. 146; q: cap. 146. Edd. M. Uh. X. ep. 36; G: Lib. VIII. ep. 36. — laffi Beg. 1784 (1320). GREGORIUS MAXIMO EPISCOPO SALONITANO. Ad Romanam urbem veniens communis fiUus presbyter Veteranus ^ ita me po- dagrae doloribus debilem repperit, ut frateraitati» tuae epistolis per me respondere nullatenus valuissem*». Et quidem® de Sclavoram gente^, quae vobis® valde inminet^, et affligor' vehementer et conturbor. AffUgor in his quae iam in vobis patior: con- turbor, quia per Histriae « aditum iam ad ItaUam intrare coeperant. De luliano autem scribone '* quid dicam, quando ubique video, quia nobis pcccata nostra respondeant, ut ») qui a Bl, Q*2.3. praedictus q*l. «) ita Bl; suBciper&m q*1; susciperem q. q*2.3. ipse Q*; po8t ipsa ras, q 1. «) inveniat q*3 et ex inveniatqne corr. q* 2, ^ ex partes corr. B 1. X, 15 in titulo: Maximiano Bl. q1. Q* 2. 3, sed corr. q*3; Maximianio Q*1.4 — Solicitano q*1.4. ») fratemitatis q*2. 3. q3. ^) ex valuiBge eorr. Bl. o) quidam q* 1. ^) gente Sdav. q*2.8. •) nobifl Ql. ^ ex affligo eorr. Bl. 8) strie Bl. 5) Haec ep.y ut videtur, indictione I scripta deperdita est. 6) Cf. ep. VI, 68 p. 432 n. 2. X, 16. De Maximo cf. ep. IX, 234 n. 1) De Veterano cf. ep. XIII, 10. 2) CaUinicus indict. II de Sdavis victorias reportaverat : cf ep. IX, 164 (n. 1). Cf. Paul. diac. IV, 24: Langobardi cam Avaribns et SclaviB Histrornm fines ingressi universa ignibus et rapinis vastavere. 3) De luliano ef. ep. V, 29 n. Reo. Grm. IL 83 6BEQ0RII I. REGISTRI et foris a gentibus et intus a iudicibus conturbemur ? Sed nolite de talibuB omnino'^ contristari, quia qui^ post nos vixerint deteriora tempora videbunt, ita ut in^ com- paratione sui temporis^ felices nos"" aestiment dies habuisse. In quantum yero prae- valet® fratemitas tua, opponere se pro^ pauperibus*», pro oppressis debet. Quae etiam si prodesse minime yaluerit, ipsa*^ omnipotenti Deo mentis devotio sufficit quam dedit. » ProT. 34, 11. Scriptum est etenim": 'Eripe eos qui ducuntur* ad mortem, et qui trahuntur ad interitum liberare ne" cesses^ Quod si dixeris: vires non^ suppetunt, qui inspector est cordis, ipse intellegit. In omne ergo quod agis, inspectorem cordis appete habere placatum; quicquid est, unde illi placeas, facere non omittas. Nam humani terrores et gratiae"^ fumo sunt similes, qui leni aura'' raptus evanescit. Hoc certissime scito, io quia'^ placere Deo' et pravis hominibus nullus potest. In tanto se ergo aestimet* fratemitas tua omnipotenti Deo placuisse, quanto se perversis hominibus displicaisse cognoverit*». Ipsa tamen defensio pauperum moderata et*' gravis sit, ne, si quid** nimis® rigide agimus', ex iuventute vos» arbitrentur homines superbire. Sed talis necesse est ut inveniatur pro oppressis nostra defensio, quatenus et humiles protectionem i» sentiant et oppressores non facile inveniant, quod ex malivola mente reprehendant. Emc. 2, 6. Attende ergo quod ad Ezechielem^ dicitur: Tili^ hominis, increduli et subversores lobso.M.sunt tecum, et cum scorpionibus habitas'. Et beatus lob ait: ^Frater fui^ draconum versae, inter quos.Iucetis sicut luminaria in mundo\ Tanto ergo debemus cautius am- so bulare, quanto nos scimus"* inter Dei inimicos vivere. De Frontinianistis° * autem fratemitas tua sit omnino sollicita et, sicut coepit, studeat, quatenus ad sinum sanctae ecclesiae revocentur. Si qui vero ad me^ venire voluerint et rationem recipere, prius iusiurandum praebeant, quia non permittant>^ suis, quod in eorum errore etiam ratione recepta persistant. Et postmodum eis tua sanctitas » promittat, quia a me nullam violentiam patiuntur, sed rationem reddo^. Si veritatem cognoverint, suscipiant'; si non cognoverint, inlaesos dimitto*. Si qui^ vero contra vos ex eis ad nos venire voluerint, minime eos fratemitas tua retineat, quia venientes aut rationem recipient", aut scito, quia terram illam ulterius non videbunt. X, 16. Gregorius L papa Innoceniio, praefecto Africae, initum honarem gratulatur dro- ^ monesque praeparanti nuntiat cum Langobardorum rege usque ad tnensem Martium quartae indictionis pacem fa^tam esse; sed postea mortem regis nuntiatam esse. De omnimodo q 1. ^*. qai mprascr. Rl. iu om. q3. uitempris Q*l. ™) noB om. Bl. Q*1.2, sedliuppl. m. Q*2. ^) ut hie euid. R 1. <>) prevalent Rl, v) ex oppones et corr. se opponere et Rl. 4) pro pauperibus om. q1. ') ita R 1. ■) ita Rl. q*2.3. q3; enim qL g*l. 3ft ^) quod Ql. ®) niminis q*!. ') agitur Q*2.S; agitis q 3. 8) in uos eorr. Rl. ^) Ezechiel Rl. tianitatis Rl; Fotinianistis q3; Frontinianistis q 1. Q*2.3f sed in Frontionianistis corr.Q*2; Fotianistis q* 1. io 4) Maimni mtant de Photinianistis hic agi, quorum etiam in ep. Pdagii II I-K. 1066, a nostro scripta (Mansi 1. 1. IX c. 444J mentio fiJt; de his cf. Timotheum in libro de receptione haeretioorum (Migne t. 86 c. 24 8.) et Augustin. de haeres. 45. Sed nota Marcell. com. ad. a. 564. 662 de quodam Froti- 45 tiniano, Salonensi ep.f ob tria oapUula in exilio degente scribere, de cuius sectatoribus hic agi verisimiHus est. Cf. FarUUi lUgric. s. II p. 200 ss. AHamundaro addit; suum in lob commentarium postvlanti S. AuguMini libros commendat. De patrocinio in pauperes b. Petri, de quo Hilarus chartularius retulerU, gratias agit. 600, M. Codd. E: Indictio I^III cap, 147; q: cap. 146. 5 Edd. M: Lib. X. ep. 37; G: Lib. VIU. ep. 37. — 1(^6 Beg. 1786 (1322). GREGOEroS mNOCENTIO PRAEFECTO APRICAE. Luculenta eminentiae vestrae et condita* cordis melle facundia** ita*' sui nobis saporem medullitus infudit^ et in suo amore nos rapuit, ut nobis et dulce sonet quod scribitis et sapiat suave quod agitis; nec inmerito, quia qui bonis studiis comptus est* 10 iudicio' magnus est, non favore. Praefecturae autem vos suscepisse cingula^ cogno- 15 carduis frumentum egreditur et de spinis rosa producitur. Dum ergo seminandi vobis congruum tempus est, bonorum operum serere semina non cessetis, ut maiores in die messis laetitiae manipulos reportetis atque ad aetemam gloriam ex" transitorii honoris merito veniatis. Cognoscentes igitur^, quale studium in praeparandis drumonibus gesseritis \ solli- so citudinem vestram desideratoP nuntio relevamus*> indicantes cum Langobardorum rege' usque ad mensem Martium futurae quartae indictionis de pace propitiante Domino con- venisse^. Quae si retineat, ignoramus, quod isdem rex obisse postea nuntiatum" est, licet adhuc habeatur incertum. De Ajiamundaro* ^ autem quae scripsistis^ fecimus, sed voluntatem utinam sequatur S6 effectus'', quia, quantum ad nos pertinet, afflictis intercessionis nostrae solacium non negamus. Quod vero in expositione sancti lob* transmitti vobis codicem voluistis, vestro omnino studio gaudemus"^, quoniam illi rei eminentiam vestram' studere conspioi- mus, quae nec totos foris vos exire permittat et ad cor iterum saecularibus curis 30 dispersos recoUigat. Sed si delicioso^^ cupitis pabulo saginari', beati Augustini* X, 16 in tUulo: praefecto loh. diac. IV, 78 et edd.; epo codd., sed nigro atram. mpreuer. prefecto Bl. Ql. q*2.3. ') ex gente corr. q*2. ■) ita Rl. q1. Q*t2, 9ed corr. q*2 in nuntiatus (ita q*3 et q3). signari^d; palossignari (in palosignari corr.) q*1. ^) Agustini q*1. q3. 40 X, 16. Haec et sequena ep. per HHarum transmiasae esse videnttir. — Eidem Innoeentio missa est ep. XI, 7. 1) Ex hoc hco F. Lampe in dissertatione Qui fherint Gregorii M. p. temp. in imperii Byzantini parte occident. exarchi et qualia eorum iura atque officia (Berol. 1892) efficere conatur tunc temporis novum exarchum (post Oennadium) in Africam mismm non esse aut munus exarchi una cum praefectura ab eodem viro gestum esse. 2) In ep. IX, 195 m. ItU. ind. II scribit noster qnod finita 45 hac pace Agilulfua . . . pacem non faciat. An indutiae initio anni 600 interruptae sint non constat, neque interruptas esse puto. Mense Februario sequentis anni (601) admonet noster episcopos Siciliae, ut adversus hostes Siciliam invasuros auxilium a Deo preeentur: ep. XI, 31. 3) Quisnam fuertt, ignoro. De Akmundaro, Saracenorum regulo, oogitari non potest. Alamund quidam proavus Eothari regis com- memoratur in serie regum Langobardorum. 4) Cf. ep. Vj63^. 32» GREGORn I. REGISTRI patriotae vestri opuscula legite et ad comparationem siliginis^ illius noBtrum fiirfarem non quaeratis*'. Quale praeterea patrocinium qualemque aiFectum in utilitatibus pauperum beati Petri apostolorum principis amatoris sui gloria vestra praebuerit, Hilaro** cartulario nostro ^ testificante didicimus. Ex qua re*" uberes gratias exsolventes' omnipotentis Dei misericordiam exoramus, ut gratiae suae protectione vos muniat et nec malos contra vos homines exterius nec malignos» spiritus interius praevalere permittat, sed ita actiones vestras in suo propitius timore disponat, ut, sicut fecit inter homines, ita quoque post longaevae aetatis discursus in sanctorum suorum vos esse faciat numero gloriosos. X, 17. Gregorius L papa lamiario, episcopo Garalitano, signiftcat, ex Dominiei, episcopi Carthaginiensis, et Innocentii 2>raefecti epistulis, quarwn vxeinplavia transmittit, se cogno- i^issr in Sardinia pauperes a maioribus opprimi; )nonet de iis, gui in ecclesias con- fugerint. 600, M. Codd. R: Indictio I—III. cap. 148; q: oap. 147. Edd. M: Lib. X. ep. 38; G: Lib. VIIl ep. 38. — laffi Beg. 1786 (1323). GREGORIUS lANUARIO EPISCOPO CARALITANO. Qualiter in* Sardinia^ minores vel pauperes ab eis qui illic maiores sunt oppri- mantur, testantur^ reverentissimi fratris nostri Dominici Carthaginensis episcopi ^ atque eminentissimi filii nostri Innocenti** praefecti^ epistolae"; a quibus ut quae nobis scripta sunt"' noveritis, ipsarum vobis epistolarum exemplaria praevidimus transmittenda. Et ideo, quia ea^ quae petenda^* sunt ofFeruntur, studiose agendum est, ut ea quae promittuntur opere compleantur. Si qui eorum de quibus est quaestio in ecclesia fortasse refugerint, ita debet causa' disponi, ut nec ipsi violentiam patiantur nec hi qui dicuntur oppressi damna sustineant^. Curae ergo vestrae sit, ut eis sacramento ab his quorum interest de ser- vanda lege et^ iustitia promittatur* et per omnia commoneantur™ exire atque suorum actuum reddere rationem, quibus etiam ecclesiae vestrae defensorem deputare vos con- venit*^. Cuius sollicitudine ea quae illis fuerint promissa serventur, quatenus nec aliis »>) gaignis p*2. 5, sedcorr.Q*2. c) feratis q1. ita q. q*2.3; Hylario Rl; Hylaro Q* 1. •) res Rl. excolentes R 1. 8) maliguus q1. JT, 17 in iitulo: lohaiini (pro lanuario) omnes codd. — Carat Q 1. q*1.4; Caralis Q* 2. 3. in cmi. R 1. *>) Sardiniana q 1. «) opprimuntur q1. q* 1, sed corr. q1 — testantur, quod scr.y hic om. omrut» codd. <l) ita R 1. q1, q*, $ed in Innoceutii corr, Rl. ^) docuerunt m. post. add. R 1; testantur kic m. po9t. add. q*2. s n corr. sint R 1. 8) hae q3. *») petanda q* 1. *) add. hic vn Rl, diligentia vestra e<2(2. legeret p * J. 1) promittantur q*. ^) ex commoveantur eorr.Q*2. ») con- reni Rl. o) {fa JRl; noxia cet. P) ita Rl. q*1. q3; sint cet. <i) ipsi Q*l. salvatione Ql. •) possit eodd.n. *) moram Rl. q. «) aliquot Rl. 5) De Hilaro cf. ep. I, 73 n. 2. X, 17. De lanuario cf. ep. III, 36 n. 2. IV, 8 S8. 1) Gf ep. X, 20. n. 2) Cf. ep. praitr cedentem. :i) De asylo ecclesiastico cf. ep. IX, 4 n. 3. iNDicno ra. lUL. (X. te-is). 25S X, 18. Grregorius L papa Adeodato, abbati Neapolitam, scribit se monasterio eins S. Sebastiani et Grraterense, qtwd situm est in Plaia, et Puteolanum, quod Falcidis dicitur, monasteria coniungere, salvis iuribm et Neapoliiani posthac ordinandi et Puteolani episcopi. 600, lul. Codd. B: Indictio I—IIL cap. 149; q: cap, 148. Edd. M: Lib. X. ep. 61; G: Lib. VIII. ep. 39. — laffS Reg. 1787 (1324). GREGORIUS ADEODATO ABBATI NEAPOLIM. Quorundam monachorum eiusdem monasterii ad nos relatione pervenit* monachos Neapolim in domo quondam*^ Romani constructum est, ubi Deo miserante, sicut dictum est^ abbatis' geris ofBcium, se monasteriumque suum uniri^ magnopere poposcisse, Sed quia monasterium ipsum" in Neapolitana'' est diocesi constitutum, ne quid con- stituere, quod absit, praeiudicialiter videamurP, volumus, ut, quousque Neapolim ordi- netur antistes'*, tuo interim monasterio antefatum Graterense^ monasterium cum omnibus ad se pertinentibus' sit unitum. Cum vero propitiante Domino Neapolim fuerit epi- scopus ordinatus, utrum in perpetuo haec unitio extendi an temporalis esse debeat, mature ac solidius cum Dei gratia pertractamus^'. Quia vero monasterium Puteolis" constitutum, quod Falcidis dicitur, ita esse destitutum a monachis perhibetur, ut non solum Dei^ illic opus minime celebretur, sed etiam paene pro derelicto, quod dici^ grave est, habeatur, idcirco tuo illud monasterium pracsenti"^ auctoritate cum omnibus ad se pertinentibus in perpetuo duximus uniendum ammonentes, ut monachos in prae- dicta utraque^ monasteria debeas deputare, qui et curam illic diligenter habeant et opus Dei regulari studeant institutione peragere atque ita se in his, sicut convenit, exhibere, ut nec illos de neglectu nec te de minori sollicitudine culpa confundat'. Quicquid vero ad eadem monasteria pertinere cognoscis, si* ab aliquibus inrationabiliter detinetur, ex hac nostra auctoritate repetendi exigendique atque tuo monasterio vindi- candi habebis per omnia Deo adiuvante^ licentiam, quia dignum est, ut, quorum curam geris, rebus^ nullo modo defrauderis"^. Monachos autem quos* in monasterium' Puteolis^ situm^ deputaveris, sub tua quidem disciplina, sed tamen Puteolano' episcopo, cuius diocesis est, non Neapolitano^ noveris subiacere. JT, 18 in Htulo: Adeodate Ql — abba Ql — Neapolitano B 1. q3; Neapoli B* 1. •) pervenit om, Bl. *>) in monasterio fita q*3J corr.Q*2. «) nomen q*2.3. ^) quod Bl. •) est om.Ql. Q 1. Q*l; dicatur q3. °i) tradidisse q. °) (monasterium om.) post ras.: ipsum Q*2; ipsum monastorium q*3. o) Napolitana Bl; Neopol. q*2.3. p) videamus BL q1. i) antistites Q*2.3, $ed corr. q*2. ») Qratarense Bl; Graterenseus. e. q 1. •) ad se pert. om. q3. *) tn pertractabimus eorr. Q * 2; pertractabi- mus Q 3. *) Poteolis qLq*1. ▼) dei om. q3.q*2.3, $ed tuppl. q*2. ^) dicitur B 1. ») praesentia Q*L X, 18. De Adeodato abhate cf. ep. XIII, 4. 1) Hodie Chiaia. 2) I. e. numasterium SS. Tkeo- dori et St^}astiani, qnod in documentis 8. X monasteriwn S. Sebastiani in viridario vd ad casa picta appdkaur: cf. Capasso in Archivio stor. Napolet. a. XVII (1892) p. 860 88. — De eodem monasterio agitur in ep. IX, 10 (cf t&. n. 1). IX, 165. 3) Fortunato post m. AprU. huius anni mortuo (cf. ep. X, 9) suocessit Pascasim ante m. lan. a. 601 (cf. ep. XI, 19 et ep. X, 19). Unio, qua de agitur, confirmatur ep. XIII, 4. Cf. Wishaum 1 1. p. 34 s. et ep. XI, 64. GBEGOBn I. REGISTBI X, 19. Gregorius L papa dero et nobilibus civitcttis NeapolUanae scribit nec Petmm diaco- num ab iis electum, si faeneretur, dignum honore episcopali e^e neque, quem aUera pars degerU, lohannem diaconum, castitatis expertem. Alium eligendum esse scribit. 600, lul. Codd. R: Indidio I—UL cap. 150; q: oap. 149. Edd. M: lAb. X. ep. 62; G: Lib. Vm. ep. 40. — Ia/f6 Reg. 1788 (1326). GREGORIUS CLERO ET N0BILIBU8 CIVITATIS NEAPOLIM. Nec noYum nec reprehensibile est in eligendo episcopo populi se vota in duas partes dividere^, sed grave est, quando in huius modi causis non ex iudicio, sed ex solo* favore venit electio. Prius enim quam scripta ad nos vestra discurrerent, lo- hannem ^ diaconem, qui ab altera parte electus est, parvulam ° habere filiam quorundam relatione cognovimus. Unde si rationem voluissent attendere, nec alii eum eligere nec ipse debuerat consentire. Nam qua praesumptione ^ ad episcopatum audet accedere, qui* adhuc longam corporis sui continentiam filiola teste convincitur non habere? Petrus autem item' diaconus, quem a yobis^ electum asseritis^, omnino, quantum dicitur, sim- plex est. Et nostis', quia talis hoc tempore in regiminis debet arce*^ constitui, qui non solum de salute animarum, verum* etiam de extrinseca" subiectorum utilitate et cautela sciat esse sollicitus. Nam de eo insuper ad nos pervenisse cognoscite, quia° solidos dederit ad usuras; quod vos oportet cum omni suptilitate'' requirere; et si ita constiterit, alium eligite et ab huius vos persona sine mora suspendite. Nam nos ^ ama- toribus usurarum^ nulla ratione manus imponimus. Si vero suptili habita inquisitione hoc falsum esse patuerit', quia persona nobis eius ignota est et, utrum ita sit de sim- plicitate eius' quod ad nos perlatum est, ignoramus^ eum decreto a vobis facto^ ad nos eum^ venire necesse est, ut de vita moribusque ipsius sollicitius requirentes sensum quoque pariter agnoscamus', si huic iudicio aptus extiterit, vestra in eum ad- iuvante Domino desideria compleamus. Studii praeterea vestri sit etiam alium, qui aptus sit, providere, ut ne forte, si^ huic ordini' hic non videatur idoneus, sit* in quo se^ vestra declinare® possit electio. Nam grave cleri** illius erit* opprobrium, ut, si hic fortasse adprobatus non fuerit, alium se dicant, qui eligi debeat^ non habere. IX, 19 in titulo: civitatis Ml; ciyium Q. Q*; om. hoe verb. B*l — Nenpoliin Bl. q1; Neapl Q*1.4; Neapoli q*2.3; Neapoll conBtitutis R*l. •) de solo q1; excelsolo q*1. *>) iobis Rl. «) parTuIam 1. praesamptio q*1. quia Rl. ql. f) idem Rl. ql. q*1. B) vobis a vobis Q* 1. cenBeritia Q*l; censetis q3. q*2.3. i) non scitis Rl. ^) arte Q*2.3, aed eorr. Q*2. ^) verum om., ged mppl. Q 1. m) extrinsecuB Rl. n) quod q*. <>) subHtate q1. p) vos q1. q*1. ^) amplius usurae q3. ') putaverit q1. q*1; paruerit q*2.3. •) eius om. q. *) ignoramus om. q1. °) ex facta corr. Rl. ▼) eum om. q. w) gollicitus Ql. ^) agnoscimus Q* 1 — xAhic add. q3, et Mommsen. r) Ua q* 2. 3; si om. Rl. q. q* 1, sed tuppl. Rl; si del Mommsen. «) cordini Q*l. ») sit om. q3 — ei desit coni. Mommten. *>) esse q1. ^) declinari Rl.Ql. q*. *) ex clerici eorr. dericis Rl. •) ex oris eorr. Rl. f) «c debeant eorr. Rl. X, 19. De electione, de qua hac ep. agUur, cf. ep. praeced. n. 3. 1) Ftfpulum Neapoliianum iam aniea in duas partes divisum esse apparet ex ep. IX, 47. 2ib MENSE AUGUSTO INDICTIONE III. X, 20. Gregarius L papa Dominicum, episcqpum Carfhaginiensem, de lue in Africa vagante consolatur, 600, Aug. Codd. R: Indictio I—III. cap. 151; q: cap. 160. Edd. M: lAb. X. ep. 63; G: Lib. VIIL ep. 41. - laffi Eeg. 1789 (1326J. GREGORIUS DOMINICO EPISCOPO CARTAGINENSI. Quanta in Africanis partibus lucs innierit, iam dudum agnovimus M et quia nec Italia a* cladis percussione^ est libera, geminati in nobis*' dolorum sunt gemitus. Sed inter haec mala et alias calamitates innumeras desperata cor nostrum, carissime frater^, tribulatione deficeret, nisi fragilitatem nostram vox dominica praemunisset*. Olim enim fidelibus evangelicae' tuba lectionis insonuit adpropinquantem» finem mundi: pestilentiam, bella et alia multa^, quae adhuc, sicut nostis, in metu sunt^, eventura. Quae ergo praescientes patimur, affiigi ex his nimium tamquam de incognitis non debemus. Nam plerumque et genus mortis in altcrius mortis consideratione levamen* est. Quantas igitur detruncationes quantasque crudelitates^ vidimus, quibus mors sola remedium et^ erat vita tormentum™? Nonne cum David optio esset mortis oblata, recusatis fame vel gladio populum suum Dei elegit manu*^ succumbere ? Ex qua re coUigite^, in his qui divina percussione intereunt quanta sit gratia, quando ea vocatione obeunt quam prophetae sancto proi* munere constat oblatam^. Itaque creatori nostro in cunctis ad- versitatibus gratias referamus atque de eius misericordia confidentes patienter omnia toleremus'*, quia satis miuus patimur quam meremur. Quoniam tamen' ita temporaliter flagellamur^, ut sine aetemae vitae consolatione minime relinquamur, necesse est, ut, quanto^ his signis nuntiantibus venturum iudicem^ in proximo non nescimus, tanto rationes nostras, quas in eius sumus examine posituri, bonae actionis studio et fletu paenitentiae muniamus^, ut tantae' nobis percussiones favente eius gratia non damna- tionis initium, sed beneficium purgationis existant. Quia vero ea infirmitatis^ nostrae natura est, ut non possimus de obeuntibus non dolere, fratemitatis vestrae doctrina tribulatis' sit solamen. Mansura* illis bona quae promittuntur** insinuet, ut per*^ cer- tissima roborati in comparatione futuri muneris ^ discant de amissione temporalium non dolere^. Yestra eum' lingua, sicut et credimus, magis ac magis a pravi operis per- petratione coerceat, bonorum praemia, malomm poenas edisserat^, ut qui bona minus diligunt saltem mala pertimescant ^ et ab his sese quae sunt' plectenda^ contineant. Mense eet om. Rl; agi ahhr. q*, aOg q1 — In Jine seq. ep. haec add. cum Vai. A. B. D.E. ed, M. IX, 20 %n tUulo : Domnico R* l ; Domico ^ * 4 — Cartaginonse R l; Cartaginensi q3; Cartaginiensi corr. ex Cartaginensi m. pott. q1 et Kartagineusi ex Kartaginiensi R*l; Cartagine q*. hac add. q3. disper- cuMione {om. cladis) q*1; tali percussione, ut videtur, q*2. 3, vobis q 1. ^) frm q 1. ^) praemo- Ubamen Rl. q1; iuvamen q*. q3. ^) credulitates q1. et om. q3. ^) victator mentum q* 1. X, 20. De Dominico cf. ep. II, 52 n. Eius epistulae, cui noster hac ep. respondere videtur, meniio fU in ep. X, 17. 1) Cf. ep. IX, 232 n. 3. 'i) Cf. MaUh. 24, 7. Luc. 21, 11. 3) Cf. 2. Reg. 24, 138. GREQORII I. REGISTBI Xam in flagella positOB flagellis digna committcre contra ferientem est specialiter superbire et saevientis^ acrius iracundiam irritare; atque est primum genus dementiae nolle quempiam°* a malis suis iuste" quiescere ct Deum iniuste a 8ua° velle ultione ces&are. Sed quoniam in his divino adiutorio opus est, iunctis i*, dilecte frater, precibus onmipotentis Dei clementiam exoremus, ut et nos digne ista tribuat exhibere et^ populonim ad haec operanda misericorditer corda compungat, quatenus in timore ipsius actus nostros salubriter ordinantes et ab ingruentibus malis erui et ad supema venire gaudia eius duce gratia, sine qua nihil possumus, mereamur. X, 21. Gregorius L papa Etdogio, patriarchae Alexandrino, iterum respondei, cum Abramiuni AUxandrinum, superioris ad eum epistulae (X, 14) latorefn, Neapoli diu morcUum esse cognoverit. De Agnoitis exponit. Deesse sibi peritos Graeci sermonis interpretes queritur, AddU de maioribus lignis praeparatis, quae transmitti ob navis parvitatem non potuerint. 600, Aug. Codd, B: Indictio I—III. cap. 152; q: cap. 151. Edd. M: Lib. X. ep. 39; G: Ub. VUL ep. 42. — laffi Reg. 1790 (1327). GEEG0RIU8 EULOGIO PATRIARCHAE ALEXANDRINO. ^Sicut aqua frigida animae sitienti, sic nuntius bonus de terra longinqua.^ Quis* rtsro mihi esse nuntius bonus, quantum ad sanctae ecclesiae adiutorium, potest, nisi vjtK atque incolumitas suavissimae mihi vestrae sanctitatis, quae ex percepta luce rnritHUH et eandem ecclosiam** pracdicationis verbo inluminat et ad meliorem viam jfjoru/rj^ Kuorum exemplis informat? Quotiens autem in corde meo unanimitatem^ vearajii relego atquc in corde vestro fixum me permanere cognosco, ago omnipotenti 1)^0 gratia», quia dividi locis caritas non potest. Nam etsi corpore longe disiungimur, UjejiU^ tatrnen nemper indivisibiles sumus^ C'oirjmuniH autem filius Anatolius^ diaconus' suis mihi scriptis innotuit, in urbe AtiUi hoH jiutemi dies Abramio ' Alexandrino veniente sanctitati vestrae rescripse- laiij^; vel quid An Hcri|)tiH vestris quae contra hereticos Agnoitas edidistis" senserim veJ cur mrdii reHponderirn^ Sed isdem Abramius" navigii necessitate compulsus diu perhjb<?tur in Neapolitana^ civitate demoratus atque in eo sensu, quod^ dudum* hcripb^^iaiii. ita nihcribo : quia de doctrina vestra contra hereticos qui dicuntur Agnoitae tud m: \i'Uit*ttUiu q3. "V qiiampiain (I /. suQ iustitiQ Bt. °) au^Q*l. i*) in cunctis qL uijiaijiiiiiiMttHii Q I. *.» AiiatholiuH Q* 2.3. 0 9^ 8) nonnuUa qL *>) terrenis <m. BL ita lil. qJ; liiiiitiHvtfrttt cei. cauHis q3. ^) contingit Bl. ™) ita Rl; scit cet. ") que q*L ytiulMttQ* 1. i') cj: H«i /:</rr. R 1. *«) autem hos q* 2. 3. ') Abraham q* 1. ■) edisti q*L *) respon- X, 2i. JM IaiUmjio cf. ^P' K -fi 0 Similia saepe occurrwU, e.g. in q). VI, 58. Cf. ep. y, H6 n. 1. 2) Cf. ep. X, 14 n. 3, 3) SqU. ep. X, 14; quam cf. fuit, valde quod ammiraremury, quod autem displiceret, non fuit. In eodem autem sensu iam dudum communi filio nostro Anatolio'' diacono plurima scripseram. Ita autem doctrina vestra per omnia Latinis patribus concordavit, ut mirum mihi non esset, quod in diversis linguis spiritus non fuerit diversus. Nam hoc quod de ficulnea dixistis in eo sensu proprie beatus Augustinus* loquitur, quia^ cum evangelista subiunxit: 'Nondum enim erat tempus ficorum', aperte cognoscitur, Marc. u, is. quod per ficum Dominus fructum in synagoga quaesierat, quae folia^ legis habuit, sed^ fructum operis non habebat. Non enim poterat creator omnium nescire, quia fructum® ficus non habuit, quod, dum tempus ficorum non esset, omnes poterant scire. De eo vero quod scriptum est, quia ^diem et horam neque filius neque angeli sciunt', omninoMarc. 13,33. recte' vestra sanctitas sensit, quoniam non ad eundem filium iuxta^ hoc quod caput est, sed» iuxta corpus eius, quod nos** sumus, est* certissime referendum. Qua de re in multis locis isdem beatus Augustinus^ eo sensu utitur*. Dicit quoque et aliud, quod de eodem filio possit intellegi, quia omnipotens Deus aliquando more loquitur humano, sicut ad Abraham dicit: 'Nunc cognovi, quia* times Deum', non quia se Deus tuncoen.^a, 12. timeri cognoverit", sed quia° tunc eundem Abraham fecit agnoscere, quia Deum timeret. Sicut nos diem laetum^ dicimus^, non quia ipse dies laetus est, sed quia nos laetos facif», ita et omnipotens' filius nescire se dicit diem quem" nescire* facit, non quod" ipse nesciat, sed quia hunc scire^ minime permittat. Unde et pater solus dicitur scire, quia cpnsubstantialis ei filius ex eius natura, qua^ est super angelos, habet, ut hoc sciat, quod angeli ignorant. Unde et hoc intellegi suptilius potest, quia incamatus unigenitus factusque pro nobis homo perfectus in natura quidem humani- tatis' novit diem et horam iudicii, sed tamen^ hunc non ex natura humanitatis novit. Quod ergo in ipsa novit, non ex ipsa novit, quia Deus homo factus diem et horam iudicii per deitatis suae potentiam novit, sicut et' in nuptiis, cum mater virgo diceret vinum deesse*, respondit: 'Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum** venit hora mea'. loh. 2, 4. Neque enim angelorum Dominus horae subiectus ® erat, qui inter cuncta ^ quae " creavit horas et tempora fecerat; sed quia mater virgo, cum' vinum defuit, per eum miraculum fieri volebat, statim ei responsum est: ^Quid mihi et tibi est, mulier?' Ac si aperte diceretur^f: Unde facere miraculum possum, hoc mihi ex patre, non ex matre est. Ex matre enim mori poterat, qui ex natura patris miracula faciebat. Unde et in cruce positus eandem matrem moriens recognovit, quam discipulo commendavit dicens: 'Ecceioh. 19,27. mater tua'. Ait ergo: 'Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea'. Quodioh.2, 4. est^: In miraculo, quod ex tua natura non habeo, te minime recognosco. Cimi hora mortis venerit, cognosco matrem, quia, unde mori possum, hoc ex te habeo. Itaque scientiam, quam ex humanitatis natura non habuit, ex qua cum angelis creatura fuit, hanc se cum angelis, qui* creatura^ sunt, habere denegavit. Diem ergo et horam iudicii scit Deus et homo, sed^-™ ideo, quia"^ Deus est homo™. Res autem valde mani- festa est, quia, quisquis Nestorianus non est, Agnoita^ esse nullatenus potest. Nam mu8 Q*l. q) fecit q3. q*2. 3. in marg. add. U Rl. •) dum nos q 3. *) ita Rl. q; nesciri q*. «) quid Q*l. ita Rl. Q* 1; gciri cet. et in sciri corr. q*1. ^) qu^ q3. ») divinitatis Q* et in ras. Ql. y) hic in marg. add. III Rl. «) ei Q. Q*. •) deesset Rl. q* 1. ^) non q1. ^) ex sabtus corr. q1. *) cunctas q1. q*. «) quas q*1. *) cum om. q1. 8) verha ac si a. dic om. Rl. *>) ergo q3. *) qui om. q*1. k) creati q3. sed om. q* 1. ") verba sed us^ homo om. q1. ") quia om., sed suppl. R 1. o) agnotus Rl. q3. q*1, sed corr. Rl; agnoitis q1. 4) Cf. AuguMin., in pscUm. 6, 1. 34 serm. 2 v. 11. 12; 77 v. 7; 98 v. 3; de divers. quaest. 60. 66; de trinit. 1, 12. De hac Gregorii doctrina cf. Lau 1. 1. p. 426 88. Beg. Greg. U. 33 GREGORII I. REGISTRI qoi ifHnm Dei sapientiain fatehir incarnatani, qua mente valet dieere esse aliquid, quod 1 I Dei ^apientia ignorot? Scriptum est: ^ln principio erat verbum, et yerbum erat apud iJeum, et Deu8 orat verbum. Omnia per ipsum facta sunt': si omnia, procul dubio etiam iudicii dioH ot hora. Quis ergo ita desipiat, ut dicere praesumat, quia verbum i-A D.i pfttri» fecit quod ignorat? Scriptum quoque est: 'Sciens lesus, quia omnia dedit ei yAUir in manus^ si omnia, profecto et^ iudicii diem et horam. Quis ergo ita stultus itnt, ut dicat, quia accepit filius in manibus quod nescit ? U4t.u.u. Do 00 vero loco in quo mulieribus de Lazaro^i dicit: 'Ubi posuistis eum?' ipsa »pi9cialitor HonHimus, quae' sensistis: quia, si negant scisse Dominum", ubi fuerit Lazarus HopultUH, atque ideo roquisisse procul dubio compelluntur fateri, quia nescivit Dominus, in quibuH locin ho Adam ct Eva post culpam absconderant cum in paradiso^ dixit^: o«ft«fi,9,». <A(lam, uln os?' aut cum^ Cain corripit dicens: 'Ubi est Abel firater tuus?' Qui si Ad liaoc voro inihi isdeni oommunis filius Anatolius' diaconus respondit alianf (|UuoHtioiioin dioons: Quid, si obioiatur mihi. quia. sicut inmortalis mori dignatus est, tit noH libonirt^t a inorto, ot aotomus anto tempora fieri voluit temporalis, ita Dei HApiontia* tgnorantiam nostram suscipere dignatus est, ut nos ab ignorantia liberaret? Hod ad haoo oi noodum rospondi, quia gravi nuno usque infirmitate detentos sum. lam iiuno atitom voHtm ooopi** orationo oonvalescere et ei. si ita perfecte conYabiero, ut (llotan^ valoam, adiuvanto Domino rospondobo: de quibus vobis mihi mhil^ dicendom ont, no vtdoar doiHTo quao ni^stis, quia ot'' medioamina vires roedendi perdunt, quae inombriH Haui^* ao fortibu» apponuntur^ ludioamus praotor^a« quia gravem hio* interpretum difficoltatem patimor. Dum Uonodiotionom von> sanoti Maroi ovangelistJio et ve*trie beadtndiiiis accepL Lignm «wtom tran*mitt<^n^ volui. sod quia navis parra fuit quao Tenit. oa ■ ponare non potnit, MENSE SEPTEMBRI INDICTIONE nil.