Home › Letters › Pope Gregory the Great › Letter 2066 From: Pope Gregory I
To: Theodorus, Physician
Date: ~592 AD
Context: Gregory exposes an unjust law and urges Theodorus to present a petition to the emperor about it
My dear Theodorus, there is a matter of real injustice in the current law that I want to bring to your attention, because your access to the emperor gives you a capacity to address it that I cannot easily exercise from this office. The law as it now stands causes genuine hardship to those who should be protected by it, and the inequity is not subtle — it is plain to anyone who examines it honestly. I am asking you to take this petition and present it personally to the emperor on behalf of those affected. Your skill in medicine has always been accompanied by a concern for human welfare; please let that concern extend to this legal matter. I will be in your debt.
AD THEODORUM MEDICUM.
Ostensa late legis iniquitate, Theodorum horlatur ut
epiztolam suam imperetori offerens, ipsi de revocanda
lege 8uadeat.
Gregorius * Theodoro medico Þ.
Quanta bona omnipotentis Dei et serenissimi do- B
mini mei imperatoris habeam , lingua mea non suſ-
ſicit © explere. Pro quibus bonis quid est meum
retribuere, nisi eorum vesligia pure amare? Peccatis
autem meis ſacientibus, ex quorum suggestione vel
consilio nescio, 4 transacto anno, talem in republica
Sua legem protulit, ut quisquis evum pure amat, flere
vehementer debeat. Ad quam legeim tunc respondere
non potui, quia #grotus ſui. Modo aute2m eidem do-
mino aliqua $Suggessi. Precipit enim ut nullus qui
actionem publicar egit, * nullus qui optio, vel manu
signalus , GJS vel inter milites ſuit habitus, ei in
monaslerio converti liceat , nisi forte si militia ejus
ſuerit expleta. Quam legem primum, sicut ij dicunt
qui leges veleres noverunt, Julianus protulit, de quo
$cimus omnes quantum Deo adversus ſuerit. Quod si
ideo gerenissimus dominus noster ſecit, quia forte
multi milites convertebantur, et exercitus decresce-
EersrT, LXVI (Al. 65). — * Erat hic Mauricii impe-
raloris archiaier, vir ingenio sagax et eloquens ,
inquit Simocatila, lib. vi, cap. 11, et ex eo Nicepho-
rus, lib. xvi, cap. 29. lllum oratorem ad Avarum
regem ſelici exitu misit Priscus Patricius, dux exer- .
ciius Mauricii, ct pra:fectus Orientis. De qua re vide
auclores Citalos , et historiam Miscell., lib. xva, ad
2nn. 15 Maur cij. Gussavv. |
+ 4 Vitiose ac contra Mss. fidem additur in Editis «an
veslro.
Reg. et omnibus quos mihi consulere licnit. Nullus
amem dubilo quiu ita legatur in Mss. Anglic., Vatic.
et aliis optime notz, At qui ad illos Codd. sancti
Cregorii epislolas contulerunt, minime intelligentes
quid signilicar2t optio, vel obtio, ut legitur in Cod.
Reg., hoc pro mendo habuerunt, et legere maluerunt,
nullus qui officio vel manu signatus. [ujus autem vocis
nolionem ded.mus in notis, ad cap. 55 lib. iv Dialog.
Hoc in loco adverie constructionem grammalicz le-
gibus repugnantem : nullus qui optio... ei in mona-
s!erio converti liceat. Eadem occurrit in regula S. P.
Bened., c. 58 : Noviter reniens quis ad conversionem,
non et ſacilis tribuatur ingres8us.
! Meminit victori:e insignis de Persis reportalz,
Cpla Marlyropsli civitiate munitissima : qua gesta
bellica vide apud Theophariem. Praterea Mauricius
Ubosroem Persarum regem e regao pulsum restituit;
unde ipsi regem regnumque Subditum fuisse aliqua-
lenus dici potest.
3 Excusi, lucrum operatus es. Sequimur Vatic. om-
omnipotens Deus imperium Persarum? Nunquid non
$0le lacrymz illius audit $unt, et eo ordine quem
jpse nescivit, ejus imperio Persarum imperium sub-
didit? Valde autem mihi durum videtur ut ab ejus
servilio milites 8uos prohibeat , qui ei et omnia tri-_
buit, et dominari eum non solum militibus, sed etiam
8acerdotibus concessit. Nunquid si intentio est $er-
vandarum rerum, non poterant ea ipsa monasleria; ,
que milites suscepissent , alienas res reddere atque
ad conversionem homines tantummodo habere? Hzc
quia mihi valde dolent, eidem domino suggessi. Sed
vestra gloria opportuno tempore secrete Suggestio-
nem meam ei offerat. Nolo eam a responsali meo
publice dari, quia vos qui ei ſamiliarius servitis, lo-
qui ei liberius et apertius potestis quzz pro ejus sunt
anima, quoniam in multis est occupatus, et vix ani-
mus ejus invenitur a curis majoribus vacuus. Tu
quidem, gloriose fili, pro Christo loquere. Si auditus
ſueris, 5 lucrum est anime predicti domini tui, et
lu:e. Si vero auditus non ſueris, lucrum solummodo
tuz ſecisli.
EPISTOLA LXVIE.
AD DOMITIANUM METROPOLITANUM.
Allatam dudum a ze raptus Dine, Genes. xxx1v, juxia
spiritulem sensum exponaitionem propugnat. Domi-
tiano gratulatur, lum quod s&cularibus causis 0ccu-
patus Scripturas meditetur, tum quod Persarum
imperatori fidem predicaverit.
Gregorius * Domitiano metropolitano.
Scripla dulcissime et suavissime beatitudinis
vestrz2 SusScipiens , valde gavisus gum, quia multa
mihi de sacra Scriptura loquebantur. Et quia dilectas
nes nostris ſere semper consentientes, Corb., etc.
EerxT., LXVII (Al. 63). — * Erat hie Melitinz epi-
Scopus, Armeniz metropolitanus, Mauricii imperato-
ris consanguinens , vir prudens et industrius, verbo
et opere potentissimus, et ad res maximas gerendas
eflicacissimus, inquit Evagrius, lib. v1, cap. 16, 47,
18. De eo Theophyl. Simocatta, lib. rv Histor. Mau-
rie., capite 14; lib. vim, c. 14 : Melitines presu! Do-
mitianus, genere Mauricium attingens , et cum honore
zjuanctus sacerdos, tum vile inslitulo sanctior, sermone
8uavis, actione 80lers, consilio prudentissimus, aucto-
ritate imperaloria ad Chosroem contendit, etc. Quant
autem eum ſecerit Mauricins, indicat idem Simocat=
ta, lib. vin, cap. 11, nempe quod ineunte imperium
Heraclio tabell:ze involutz et obsignalz invenlz $unt,
in quibus descriptum erat quidquid post 8uum ex hac
vita discessnm fieri vellet Mauricius. Cum enim imperii
Sui anno 15 in pericu!osum morbum esset lapsus, de
imperio consliluit, etc. Fi/iis suis etaie adhuc immatu-
ris Domitianum cognatum suum, nobi(is Ecclesice Meliti-
nensis anlistitem, virum inrebus agendis dex/arum, con-
8ilio dexleriorem, (ulorem des'qnavit. (Juamobrem im-
perator majoris momenti neqo'ia & expedienda ob
eximiam prudentiam commiltebat. Plura passim de eo
idem Simocaita. De 1orte autem ipsius sic Theopha-
nes in Chronographia : Indictione 5, mense Januario,
Domitianus, Melitines episcopus, imperatoris consangui-
neus , diem ex:remum obiit, et a Cyriaco patriarcha ad
8anctos apostolos sepulius es, senatu universo ſunebri-
bus honoribus memoriam ejus prosequente. Cxterum
Melitine, seu Melitene, hodie Malatia, tesle Nigro, urbs
olim regionis Melitenz caput, post provinc. Armenie
secundz, seu minoris metropolis; ad fluvium Euplhre
tem sita, Cazsaream inler et Samosalam. GUSganv.
—— —_——_ - 4) 5 > Rey Ace e_s
«
in eis epulas reperi, eas avide comedi. In quibus A Giiis Jacob dicit : Turbastis me, et odiosum ſecislis
qguzdam quoque de causis exterioribus et necessariis
Sunt permis!a., Et quasi menti convivium G79 pre-
parautes egislis, ut oblatz epulz ex diversitale me-
lius placerent. Et si quidem exlcriores caus2 velut
inſeriores et abjecti cibi minus sapiunt , ita lamen a
vobis prudenter dictz sunt, ut libenter sumantur,
quia et cibi contemptibiles plerumque dulces ex
condimento bene coquentis fiunt. Servata autem ve-
ritate historiz, hoc quod dudum de divina 8ignilica-
tione dixerain , respui nullo modo debuit. Nam etsi
mihi, quoniain ita yultis , signiſicatio ejus non con-
gruit, ex ipsis lamen locis suis circumstantibus hoc
quod ex ea dictum est incunctanter teneri potest.
Nam et eorruptor ejus princeps terrz dicitur (Genes.
Chananeis (Ibid., 50). Quando enim GBQ hoc quod
jaw delinquentes planguat, adbuc magistri crudeliter _
inSequuntur, infirmz menti ipse Redemptoris 8ui
amor tepescit, quia ibi se aſfligi considerat, ubi sibi
et ipsa non parcit.
Hec igitur dixerim, ut intellectum, quem protuli,
non esse improbabilem ex locis eircumstantibus de-
monstrarem. Ea vero que ex eodem loco a vestra
Sanctitate in meam consolationem dicta $unt , liben-
ter accipio, quia in intellectu sacrz Scripturz, ” re-
Spui non debet quidquid sanz fidei non resistit. Si-
cut enim ex une auro alii murenulas, * alit annulos,
alii dextralia ad ornamentum faciunt, ita ex tha
4 sacre Scriplure intelligentia expositores qrique
XXXx1V), per quem aperie diabolus designalur : quia B per innumeros inteltectrs quas? vari# ornamema
Redemptor nosler ail : Nunc princeps hujus mundi
ejicietur ſoras (Joan. x11, 31), Qui ctiam uxorem
pelit , quia malignvs videlicel spiritus fſestinat, ut
liceuter possideat animam quam prius occulla sedu-
clione corruperit. Unde Jacob filii vebemeater irati,
contra omnem Sichem domum ejusque patriam gla-
dios sumunt (Genes. xxx); quia a cunctis zelum
habentibus ipsi quoque insequendi $unt, qui maligni
Spiritus adjutores (fiunt. Quibus prius circumcisionem
precipiunt , quos in dolore positos posumodum occi-
dunt. Quia plerumque magist(ri severiores , $i zelum
Siam moderarti nesciant, quamvis per pradicationem
vitia corruptionis resecent, cum jam a delinqueatibus
plaugitur quod fuerat perpetratum, adhuec tamen ipsi
per asperitatem disciplinz sxviunt, et duriores exi-
Stunt. Qui enim jam et praputia absciderant, mort
minime debebant, quia qui calpam ptangunt luxurte,
et voluptatem carnis in dolorem veriuat, a magistris
zentire non debent asperitatem disciplidz, ne ipse
humani generis Redemptor minus ametur, si pro eo
animna plus quam debet atteritur. Unde et eisdem
© Omissa duo verba, alii annulos, cx Mss. omnibus,
———_—
componrnt, qu tamen omnia ad decorem eolestis
sponsz proficiunt. Valde autery gaudeo quod dulcis-
sima beatitudo vestra etfam cansis 82cofaribus ocen-
pata, ad rmellectwm 82eri efoquii vigitanter ingenian
reduecit. Sic quippe necesse es if si( illa omnimodo
caveri now possint, isfa non ommimodo postponantur.
Seq per omnipotentem Dominum rogo, mihi in tantis
tribulationum fluctibus hGoranti tende orationis
magnum, ut ex vevtra intercessione ad snmma relever,
qui culparum mearum pondere ad profundum pre-
mor. Imperaorem vero Persarum &tsi non faisse
conversam doleo , vos tamen ei Christianam fidew
predicasse omnimodo exsnito, quia etsi ile ad lacew
venire now meruit, vestra lamen $anctitas prediea-
C tionis $ue proeminny habebit. Nam et @thiops in
balneum niger inlrat, et niger egredifur, sed tamew
balneator nummos acci pit.
De Mauricio autem bene dicitis, ut in actione ejus
ab umbra statuam cognoscam, id esl in minimis ma-
jor perpendam. li hoc tamen ei credimus, quia
6Jus nobis animam $acramenta et obsides ligant.
Vatic., Norm., Turon., Corb., etc;, restituimus.
4 Recent. Ed., Scripture sententia, quos libenter,
si per Mss. Coudices liceret, Sequeremur. At omnes
habeuf, inteſfigentia, vel, scientia.
◆
Modern English Latin / Greek Original
My dear Theodorus, there is a matter of real injustice in the current law that I want to bring to your attention, because your access to the emperor gives you a capacity to address it that I cannot easily exercise from this office. The law as it now stands causes genuine hardship to those who should be protected by it, and the inequity is not subtle — it is plain to anyone who examines it honestly. I am asking you to take this petition and present it personally to the emperor on behalf of those affected. Your skill in medicine has always been accompanied by a concern for human welfare; please let that concern extend to this legal matter. I will be in your debt.
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.