Letter 13049
Gregory the Great (Wisigothic)→Unknown|gregory great
From: Pope Gregory I
To: John the Defender
Date: August 603 AD
Context: Gregory gives John a formula of judgment to use in his cases
I am providing you herewith a model sentence formula to guide your judgments in the cases you have been assigned to adjudicate. Follow it closely, adapting it only as the specific facts of each case require and as justice demands. The authority you exercise is delegated from this see, and your judgments must reflect the care and fairness that such authority requires. Do not be swayed by the powerful, do not neglect the cases of the poor, and ensure that every party before you has been heard before you render judgment. A defender who fails to defend with justice is worse than no defender at all.
In nomine Domini. Imperatore, indictione et die*. Cui officium cognitoris^
iniungitur, ita se pura atque intemerata conscientia debet in onmibus exhibere, ut ex
his quae aliis iudicat ipse ultionem*^ aeterni examinis non incurrat. Dum igitur ex
deputatione sanctissimi^ et beatissimi atque apostolici domni mei papae Gregorii ego
lohannes defensor inter lanuarium episcopum civitatis Malacitanae atque item® illum
et illum episcopos' cognitor» resedissem, necesse habui causam praedicti lanuarii intema
inquisitione discutere et a partibus suptiliter quaerere veritatem, an^, sicut^ petitio eius
continet, transmissis clericis^ a memoratis episcopis una cum hominibus^ gloriosi Comi-
tioli'" de ecclesia fuerit violenter abstractus. Qui dum multa contra se invicem, sicut
gesta testantur, obicerent, ad conclusionem in re° adque^ partes aliquando terminum
pervenerunt petentes me debere de agnitis iudicare. Unde sollicite quae acta sunt
relegens et veritatem diligenti investigatione perquirens nuUam in antedicto lanuario
culpam, quae exilio vel depositione puniri digna esset^, sed magis eiectum iUum de
ecclesia violenter inveni. Et quamquam huius modi temeritatem legum censura distric-
tissime'^ feriat', ego tamen legum vigorem sacerdotaU moderatione temperans medus
sacrosanctis evangelus^, quibus praesentibus ab initio in hoc cognitor" resedi iudicio,
ea quae contra eum statuta sunt, Ucet iure non teneant^ nec aUcuius momenti" sint,
stadeantur El. 1) oonBiderat Q.Q*. ™) ut add. qL studeant q*1. <>) inrefor-
mare Bl; reformare Vat. B (ed. M,). P) ex remandationis corr. remendationis Rl.
XIII, 49 tn titulo: eunti om. R2.q1.q*1.4 — Spaniae R 1.2. q* 1.4: Spaniam Q*2.3; Hispaniam qS
— ludicinm lohannis defeiii in Spania Ql. die et indictione q1; ind et ind q*.q3; ind etc. (om. et
^) trausmissi clerici Rl.Ql. ^) omnibus Rl.Ql. ™) Commitioli Q*l; comiti olim q1. °) in re
om. q3. ita scr. Mommsen; atque R1.q1.q*1.2, sed corr. Q*2 in utraeque (iia q*3. edd.). P) essent
Rl. — Eic add. inventa est et post. om. inveni q3. 4) districtisse Rl.Ql. ') feriatur q*1. *) cognitos
XIII, 49. Florez in Espaiia sagrada t. XII p. 312. 315 8. minitne gravibus argumentis fultus con-
tendit cum ceteras epistulas ad lohannem datcut tum fumc sententiam ex veris documentis^aduUercUam esse
et EwcUd ex cod. Matr. Q 24 8. XVIII excerpsit quandam disertacion sobre la vertad de las epistolas
atribuidas a S. Gregorio el Magno dirigidas a luan Defensor. — Nota Jianc epistulam non aententiam,
sed sententiae formulam esse neque nomina episcoporum, quae noeter ignorasse videtur, inserta esse.
Igywramus igitur, an Ichannes in Hispaniam pervenerit cUque iudicaverit. 1) Cf. ep. VIII, 17 n. 5.
GREGORII L REGISTRI
infirma^ tamen et inioi^U eiwe pronnntio atqne memoratos illnm et illom* episropoa.
qui pofftpotfita »acerdotali consideratione in fratris* sui praeindiciam atqne damnatioiiein'^
iniuiite et contra Dei timorem versati sunt. eondemnans in mona^terio reeipiendos md
agendam' temporis paenitentiam statuo atqne decemo. Illnm rero. qoi* li^cam antedicfi
xm, 50.
Gregorius I. papa lohanni defensori exempla Jegum tradit, secundum quas iudiceL lo
003, Aug.
(Jodd. Rd q : Indidbio I^VL eap. 276.
Edd. M: lAb. XIIL ep. G: lAb. XL ep. fA. — laffi Btg. 1912 (1590).
GREGORIUS lOHANNI DEFEN80RI EUNTI 8PANIA.
EXEMPLUM LEGIS. „
De persona presbyteri hoc attendendum* est*^, quia, si quam causam habuit, non
ab alio teneri, sed episcopus^ ipsius adiri debuit, sicut haec Novellarum constitutio
manifestat, quae cloquitur de sanctissimis et Deo amabilibus ac"* reverentissimis cpi-
cTii.** »copis et clericis et monachis: 'Imperator* lustinianus' perpetuus*^ Augustus'* Petro
gloriosissimo praefecto praetorio*' * kapitulum^ LIIP. Si quis contra aliquem clericum
aut monachum aut diaconissam aut monastriam^ aut ascitriam"* habet aliquam actionem,
doceat" prius sanctissimum episcopum, cui horum unusquisque subiacet®: ille vero
causam inter eos iudiceti'. Et si quidem utraque pars his^ quae iudicata sunt adquie-
verint', iubemus per loci* iudiccm haec executioni* perfectae contradi" et cetera. Ne
firma mem. i\\ et ill Ii2.Q*2.3; memoratis illi et illi Rl; memoratus ill et ille Q^l: 25
memoratus (Tn memoratoM carr.J i\\ et ill q1. fri Rl. y) praeiuditio atque damnatione q*.q3;
(Umnationc etiam q1. «) in add. codd.; illius eoni. Mommsen. ») qui om. Rl. *>) sanctorum Q^l;
et add. Q*J. ff) indignum RJ; indigne q3. 30
XII f, r/} in titulo: loli m. 2 add. QJ — euntis R2 — add. in q*2.3 — Spania q J.q*J.4; in Spaniam
Q*2.3; in Hiiipaniam q3; Spaniae Rl; Hpanii» R2. — Ex epistolis (pro exemplum) q1. attestandum
Q*2.3. *>) eiit om. q1. c) ail episcopum q*J: episcopum qJ. hac R J. •) imp. nne duhio
arcfietypUM; imperante omnes codd. ita ItJ; lustiuiano Q.Q*; lustiano R2. 8) abbr. pp codd., ted
paiia qJ, principe q3. om. verba augustus usqtie praetorio R2; abbr. aug. codd., ted auguato q3, 3S
ag p/. abhr, pp codd. ^) kap codd. 1) ita R2.q; monaicam (>*i; monasteriam corr. in monaste-
rium Q*2; monaHterium q*3; monasteria RJ. ">) ita q3; amscitriam q*J.R2; ascintriam Q*2.3; adsci-
triam RJ; asscitriam q J. >») ita codd. n.; adeat edd. o) unusqui subiacct Rj.qJ — subiaceat q*.
XIII, 60. I)e lohanne eiusque Uinere cf. ep, praecedentes. 1) Est liodie cap. 21, et NaveUae
imcrijitio legitur: Imperator lustinianuH Augustus Petro glorioHissimo magistro siicrorum nostronini
officionini. Sed in fine Nai\ (h. add.: xaxtntfAtfl^ti lltiQta inttQxta nQatTatQivjy. Cf. Sarigny, Oesdi. d,
H. li. im M.-A. t. IV Anhang /. Noster ex Vulgata ftausuise ridetnr: cf. ih. t. II § 90.
Tresbyteros autem et diaconos* et lectores et cantores^, quos omnes clericos appella-
5 mus' et reliqua.
De persona lanuarii episcopi sciendum est graviter onmino et contra leges® actum,
ut violenter de ecclesia traheretur**, dum quando, si quamlibet aliam iniuriam^ a quo-
cumque episcopus' in ecclesia passus faerit, iniuriantem lex capitali poena percutiat
et, sicut maiestatis» reum, omnibus** det accusandi illum licentiam, ut huius legis series
10 loquitur, Codicis libro primo titulo tertio constitutione undecima: 'Imperatores Archadiuscod. 1,3,10.
et Honorius Augusti* Theodoro praefecto praetorio^. 8i quis in hoc genus sacrilegii
proruperit^, ut in ecclesias™ catholicas inruens sacerdotibus et ministris vel ipso cultu"
locoque aUquid importet iniuriae, quod geritur a provinciae rectoribus animadvertatur*';
atque ita provinciae moderator sacerdotum et catholicae ecclesiaeP ministrorum loci'
15 quoque ipsius et divini» cultus iniuriam capitale in convictos* sive confessos reos"
Augusto quater et« Euticiano' consulibus'. Libri suprascripti tituli XU constitutione»
Fideli ac devota praeceptione sancimus nemini licere ad sacrosanctas " ecclesias
conftigientes° abducere^, sub hac videlicet definitione, ut, si quisquam contra hanc
legem venire temptaverit, sciat se maiestatis crimine^ esse^ retinendum. Dat.'
kal. April.' Honorio septies et Theodosio tertio consulibus'. Item eiusdem tituli con-
25 stitutione* VI: 'Imperator" Leo^ Augustus'' Eritrio praefecto praetorio*. Praesenticod. 1,12.2.
lege decernimus per omnia loca valituray, excepta hac urbe regia, in qua nos divini-
tate propitia degentes et, quotiens usus exegerit, invocati» singulis causis atque per-
I0CU8 valde corruptus in codd.; quia ecce de id est clero vel loquitnr Bl.2; quia ec. eide de clero
loquitur quia ecce de eidem clero vel loquitur quia de eodem dero loquitur ^ i ; quia hec eadem
30 de clerico loquitur q3; quia de clerico hoc loquitur edd.; (cf, ep. VIII, 7 n. 4) ; quia de clero loquitur
Mommsen. ▼) vero om, q. est om. qL appellationem BLq.q*. 7) om. verba presbyteros
M«gt4« sunt Q*2.3. «) presbitorum et diaconorum q*1. ») verba contineri usque diaconos om. Q.Q*L
*>) et lectorum et cantorum q*1 — et subdiaconos et cantores (om Berol.) et lectores Vulg. — vnod. Xfd ctya-
yyvicxag xai \paXrag Nov. Or. o) legis Bl. q. ^) vel tractum ntprascr. q3. ®) quemlibet alia iuriam Bl.
40 P) (m.Q*2.3. q) ministrarum corr. in ministrorum q*2. ') loca q*1. *) divine Bl. *) con-
victas Bl. ^) seu B1.2.q1.q*2.3 (corr. in se Q*2); seva Q*l; om. hoc verb. q3. ▼) ita q; vindi-
candos cet. ^) sit qua cunctis Bl; sit itaque c. q*1; fit quacumque q*2.3. ») laudabilis q*2.3; lauda-
bile ut Q*l. y) factus Bl; factum ^5. «) sacerdotalibus q*2.3: sacerdotum aut ministrorum ^5.
4.S Bl.Q*l; meriti q*2.3. d) datur -Bi; date — VI kl maiarum B1.q*.q3; VI kl mai_. B2; VI kalendas
maiorum q1. ®) et om. codd. n. f) Euthiciano ^*.^i; Euticiano p3. 8) Lib. ss. tt. XII const. codd.
(constan Q*l). ^) secundo Q*3; secundo corr. ex secundim q*2. ^) om. q.q*2.3 (cf. not. praec); ind.
Q*l; in. Bl. ^) lovio B2. 1) abbr. ppu B2.q*.q3; pbro Bl. ™) sacrossanctas B1.q*1; sacrossanctos
Q*2.3. °) confugentes B1.q*1. o) adducere Bl. p) ad maiestatis crimen Cod. Theod. 16,8,19.
50 ^) esse om. Bl. ') data B1.q3. «) D. k. ApriL Ravennae Honorio VHI. et Theodosio III. AA. conss.
Cod. Iu8t. ed. Kriif/er. *) conatitutione Q*l; constitut Q*2.3; constitutum Bl. «) imperatore q*; imp B.
GREGORll I. REGISTRI
sonis praesentanea constituta praestamus, nullos* penituB cuiuHCumque condicionis de
sacrosanctis ecclesiis orthodoxae fidei expelli aut** trahi vel protrahi confugas*''. Paulo
post^: 'Qui hoc moliri aut facere aut nuda saltim cogitatione^ atque tractatu' ausi
De persona episcopi Stephani hoc attendendum est, quia nec invitus ad^ iudicium
trahi nec ab episcopis alieni concilii debuit iudicari, sicut praedicta Novellarum'' con-
NoT.mc.8. stitutio, quae de episcopis loquitur, continet. Ait enim: 'Sed neque pro qualicumque'
pecuniariay vel* criminali causa [adj* iudicem civilem aut militarem invitum episcopum
producere vel exhibere citra** imperialem iussionem*' permittimus, sed iudicem, qui
tale aliquid sive ex scripto sive ex** non scripto praesumpserit imperare, post cinguli
privationem" [XX' librarum auri poenam persolvcre iubemus ecclesiae, cuius episcopus
produci aut exhiberi iussus est; executorem similiter post cinguli privationem'] et
c. 22. verberibus subdendum et in exilio deportandum'. Item post pauca*^: 'Si autem a clerico'»
aut alio quocumque' aditio contra episcopum fiat propter quamlibet causam, apud
sanctissimum eius'' metropolitam * secundum sanctas regulas ct nostras leges causa
iudicetur. Et si quis" iudicatis contradixerit, ad beatissimum archiepiscopum et patri-
archam dioceseos illius referatur causa, et ille secundum canones et leges huic praebeat
finem'. Contra hoc si dictum fuerit, quia nec metropolitam^ habuit nec patriarcham,
dicendum est°, quia a^ sede apostolica, quaei" omnium ecclesiarum caput est, causa
audienda ac** fiierat dirimenda', sicut et praedictus episcopus petiisse dinoscitur, qui»
episcopos^ alieni concilii" habuit omnino suspectos^. Quia ergo sententia non a suo
iudice^ dicta nihil firmitatis optineat, lectionis huius tenor ostendit*, libro septimo
cod. 7,48,4. titulo XLVIII constitutione^ quarta: 'Imperatores» Gratianus, Valentinianus* et Theo-
dosius Augusti*' ad Potitum vicarium. Et in privatis*' causis huius modi forma servetur'*,
ne quemquam litigatorum sententia non a suo« iudice' dicta constringat. Dat.» XP kal.
Oct.* Romae Ausonio'' et Olibrio consulibus'.
Illud autem quod dicitur a servis suis accusatus, quia audiri* minimc debuerunt,
») nullus Q*l. expelliant Bl.Q*2y sed corr, in expelH aut Q*2; expelli aut Q*3; expellivit
Q*l; expellant aut q3. °) configaM BI.q*. ^) ita B.q*; et paulo post qJ; et post paucH q3.
«) cogitationem Bl. f) tractatus B1.q*2.3, 9) capituli BI.qI. h) ultimi q*L *) plectendus
(om. sunt) Bl; sunt ayrr, in sint Q*l, ^) eorum (ow. que) Q*; et eorum q3. ^) anteriora q3,
™) perscripta q*; prescriptas Bl, ") expelliant (om, eici) q1 — €tdd. si Bl. o) aliquem codd. n.
librarum usque privationem codd., quae verba ex Novella adidenda mni. ») multa q. ^) Si autem
ecclesia Bl. ^) aliquocumque Bl; ab alio quocunque a laico {om. aditio) q3 — actio pro aditio Ql.
^) eius om. Bl. 1) metropolitanum Bl. ™) quid q*, ") sit Bl. o) a om. Q*1.2, aed suppl, q*2.
Cetera desunt q 3. ^) iudicio q *1, ^) ostendat B 1. y) abbr. cous aut const codd. «) abbr. imp
Bl.Q*2,3. ») Valentiuianus om. q1.q*2.3. *>) ags q*1, c) privato Bl; privatorum Cod. Itutt.
*l) servatam Bl; servitur B2. o) nec quicquam ligatorium sententiani nam suo Hl. f) codice B.q*.
haec constitutio patefacit"* Codicis", libro® nono titulo primo constitutioneP XX*>:
'Imperatores Archadius et Honorius Augusti' Eutichiano" praefecto praetorio*. 8i quiscod.9, 1,20.
ex familiaribus vel ex servis" cuiuslibet domus cuiuscumque criminis delator atque
accusator emerserit eius existimationem , caput atque fortunas^ petiturus, cuius famili-
5 aritati"^ vel dominio inhaeserit^, ante exhibitionem testium, ante examinationem iudicii
in ipsa expositione criminum atque accusationis exordio ultore gladio feriatur; vocem
enim funestam interdici^ oportet potius quam audiri. Maiestatis autem crimen excipimus".
Dat.* VI id.^ Nov.° Constantinopoli ^ Caesaribus* consulibus'.
Si vero dictum fuerit, quia de hoc accusatus est quod ad maiestatis crimen
10 attendit, nec ipsum de eo credendum fuit, si vita vel opinio eius' talis ante non extitit,
sicut legitur libro XLVIII titulo ad legem luliam maiestatis, digesto» septimo'-*: 'Mo-Dig.48,4,7,8.
destinius, libro XII Pandectarum'. Post pauca: 'Hoc tamen crimen** iudicibus non
occasione' ob^ principalis maiestatis venerationem habendum est, sed in veritate.
Nam et personam spectandam^ esse, an" potuerit facere et an° ante quid fecerit° et
15 anP cogitaverit'.
Quod autem dicit isdem episcopus, quia"! se absente aliqui vilissimi sunt testes
cxhibiti', hoc si verum est, nuUius esse momenti lege noscendum est, constitutione'
20 iudices aut etiam, ut adsolet, hic apud clarissimum magistrum census ingredientes et
querentes, tamquam ab alio passi aliquid^ contra leges aut aliter iniustitiam sustinentes
aut damnificati, testes volunt producere; et ne postea obiciatur eis, quia per unam
partem gesta confecta* sunt, oportet et illum in ipsa civitate constitutum, ubi testimonia
dantur*, ammonitum a iudice aut defensore** advenire et® audire testes. • Si vero
25 noluerit advenire, sed contempserit, ut ex una parte^ testimonia adversus eum inutilia
sint®, sancimus huius modi testimonia ita valere, tamquam si non ex una parte con-
sisterent, sed etiam ipso praesente' fuissent facta. Si» enim repudiaverit et venire^
noluerit et audire quae deponuntur^, cum utique in publico*^ sint*, et non™ ex inevitabili
quadam necessitate venire non possit, aequaliter erunt, tamquam si advenissent, et
30 ™) patefecit q*; fatefacit Ml. ita Qi*Q*; cui dices B; sic dicens edd. o) liber q1; om.
libro cet. P) constitutioiiig q*. q) vicegima Bl; vigesimae q*2 3. ') iinp A. et H. aug R1.q*2.S;
imperantlbus Archadio et Honorio augs q*1. ■) Euticiano Q*l; Euthiciano q1.q*2.3. *) a66r.
proporura q*1; pporum Q*2.3; prepor Bl. ") rebug B 1. ▼) formas Bl. familiaritatis B 1.
«) inheserint B1.2.q1.q*2.3. 7) ita cadd. n.; intercidi Cod. Th. 9, 6, 3. ») ita Bl.Ql, sed in excepimus
35 C^ta B2.Q*) corr. B 1. ») data B1.q*1. h) idus Bl; id. reliqui codd. c) abbr. novbr, novem, novb
codd. apre Q*l; op Q*2.3; B.q 1. «) cesaribus codd. n. (cesoribus Q*l) sed Cod.: Caesario et
Attico. f) e»tQl. 8) degest B.q*; libro digestorum ^ /. ^») creme B1.q1.q*2.3. 0 occasionem
Flor. ob om. B I.q 1.q*2.3. ^) ita Flor.; personam spectandum q1; persona expectandum cet.
^) ante Bl. n) codd. n. ») ferit Bl. P) ante q*. <i) qui Bl. ') ea; exhibetis corr.
40 Q*2; exhibitis B1.q*3. ■) constitutlo q1.q*1. ^) novella q*2.3. ^) Incipit autem capui hoc in
Novella: Et hoc vero quia multotiens actum scimus quod quidam cet., ubique admodum a nostra vernone
discrepat. — quoque ovi. Bl. ▼) ita coni. Schoell ad Nov.; agnovimus codd. n. ^) quod Q* 2.3 Nov.
«) apud ortt. q*. 7) paschali quod Bl. ») confesta q*1. ») damnantur Bl. ^) ita q1; anim.
iudicem aut defensorem BI.q*. c) aut BI.qI; ad q*. pars Bl.Ql. «) st Bl. f) ipgos
45 praesentes B1.q*2.3. b) si om. BI.q*. bine Bl. ») disponuntur q*1. ^) publica q*1.
^) ita 8cr. ; sit codd. "») non om. q *1.
2) Die letzte Pandektenstelle auf kirchlichem Gebiet: Rudorff in Zeitschr. f. Rechtagesch. VI
( 1867) p. 427. 3) Vetere quadam versiane NaveUarum noster hic tmts esse videtur, cum locus et a Vulr
gata et ab luliano discrepet. Cf. Biener, GeschidUe der NoveUen lustinians p. 230. Est apud lulianum
50 constittdionis 83 cap. 7, sed Haenelo teste in uno codice (ab Haendo 17 signato) c. 6 et 7 in unum conflata
sunt, ita ut fwstri numerus cum hoc codice concordet. (Cf. luliani qntome instr. G. Haend, a. 1873,
p. 111 et p. XVI s.)
Reg. Greo. II. 53
GREGORII I. REGISTRI.
nulla utilitas ex contemptu suo ei adhibebitur", sed videbuntur quidem ex utriusquo**
praesentia facta'.
Ecce ammonendus est semper adversarius, ut ad audiendos tcstes adveniat. Quod
quia hic omissum^ est, necesse est, ut, quod contra leges actum est, firmitatem non
habeat.
Quales autem testes vel cuius opinionis ad testimonium admittendi sunt, plurimae
leges ostcndunt, quae paene nulli habentur incognitae; quae etiam et illuj sanciunt,
ut vilissimis testibus sine corporali discussione credi non debeat. Quod autem dicitur,
quia nihil scriptis iudicatum est, legendum est titulo*» XLIIII' libro*VII* constitu-
tione in°, quia scriptis debuit iudicari; nam ibi inter alia praecipitur, ut sententia,
quae^ sine scripto dicta fuerit, nec nomen habere sententiae mereatur.
adhibuerint codd. ») exteriusque i») coiniBsum <i) tit. cocW. ') XVIIII i^i.pi;
XVIII B2. Q *. ■) lib codd. *) Ua 112; VI reliqui codd. «) const. codd. ; Ew. addidit III. qu<i q1;
quae om. q*2,3 (qtu manu posL add. quQ) et Rl.
INCIPIT
EX REGI8TR0
DOMNl GREGORIl PAPAE.
MENSE SEPTEMBRI INDICTIONE VIL
XIY, 1.
Gregorius I. papa Patdum, scholasticum SicUiue, laudat, quod cum Leone, episcopo
Catanensi, in gratiam redierit, et quod in maleficos severe constdat. 603, Sept,
Codd, R et q: Indictio I^VU, cap. 277.
Edd. M: Lib. XIV. ep. 1; G: Lib. XI. ep. 58. — laffS Beg. 1914 (1633).
GREGORIUS PAULO 8C0LASTIC0 SICILLA.E.
Quanto* nos gloria vestra dudum tristes effecerat, propter quod se adversus
reverentissimum fratrem et coepiscopum nostrum Leonem ^ querellas habere aliquas
perhibebat, tanto eodem fratre nostro ad nos modo veniente** cor nostrum gavisum*'
est, quia in pristina vos concordia Deo propitio ad invicem^ redisse testatus est. Qui
etiam inter alia bona quae in vestris laudibus referebat adiecit omnino® vos in ultione
maleficorum sollicitos ac districtos, sicut revera nobiles et^ Christianos oportuit, extitisse.
Unde valde in« nobis laetitia** quam de vobis sumpseramus excrevit, quia illum' vobis
per hoc placabilem redditis, contra cuius inimicos zeli vestri rectitudinem exercetis.
Praeterea gloriam vestram patema dulcedine salutantes hortamur, ut, quia satis est
moribus vestris accommodum pacem diligere, reparatam inter vos gratiam^ nullius
lingua^ perturbet, sed sic in vobis erga paternum amorem caritas ardeat, ut eam
Incipit cet B.q.q* — rescripto pro registro q* 2.3 — domno Q*.
Mense cet.: sept aut sep abbr. codd.
XIV, 1 in tiiulo: Sycilia Rl; Siciliae B2; Sicik q*1; Sicilia q1.q*2.3; Sicilensis q*4. ») Quanta Jil.
venieutes Bl. gayisuS Bl. ad vicem q*1. «) omni Bl. ^ et om. Bl. 8) in om. q3.
»>) licentia B2.Q1. uullum q*.q3. ^) ^ Bl. 1) linguQ q1.
XIV, 1. Eidein Paulo missa est ep. I, 3. 1) De Leone, ep. Catanensi, cf. ep. VI, 30 n.
53*
«0
GBEGORII I. REGI8TR1
adversi™ flatus more flammae non extinguat", sed augeat. Nara et antedictum fratrem
nostrum item^ hortati^ sumus, ut ita paternam vobis dilectionem impendat, quatenus
reciprocum gloriae vestrae afFectum non odiose, sed velut mutuum tamquam faenerator*"
semper possit exigere.
XIY, 2.
Gregorius L papa VitcUi, defensori Sardiniae, ntandcU, td xenodochiomm Sardonim
curam, ob lamiarii, episcopi Caralitani, senectutem, simplicitatem , valetudinem oeconomo
ecclesiae Caraliianae et Epiphanio archipresbytero deleget. Permittit, ut possessorum
Sardorum causa Constantinopolim eat; Bonifatio se iam scripsisse nuntiat, ut ei suum
pro remedio iUius provinciae oneribus afflictae solacium adhibent. Addit de sacerdotibus
in vacantibus ecclesiis constituendis; de monasterio S. Hermae in domo Pomponiana^; dc
rebus ecclesiarum monasterioruntque requirendis; de xenodochiis Hortulani et Tliomae;
de Epiphanii hereditate, cet. 603, Sept
Codd. B et Indictio 1—VIL cap. 278.
Edd. M: Lib. XIV. ep. 2; G: Lib. XI. ep. 69. — laffi Reg. 1916 (1634).
GREGORIUS VITALI DEFENSORI SARDINIAE.
Experientia tua indicante comperimus xenodochia in Sardinia constituta^ gravem*
habere neglectimi. Unde reverentissimus frater et coepiscopus noster lanuarius ^ vehe-
mentissime fiierat obiurgandus, nisi nos eius senectus ac simplicitas et superveniens
aegritudo, quam ipse retulisti^, suspenderet. Quia ergo ita est positus, ut ad aliquam
ordinationem esse non possit idoneus, oeconomum ' ecclesiae ipsius atque Epiphanium
archipresbyterum ^ ex nostra districte® auctoritate commone, ut eadem xenodochia ipsi
in periculo suo soUicite ac utiliter studeant^ ordinare. Nam si quis illic post hoc
neglectus extiterits, nulla se^ posse noverint apud nos ratione aliquatenus excusare.
Quoniam vero possessores nos Sardiniae petiverunt, ut, quia diversis^ oneribus
afHiguntur^ Constantinopolim^ pro eorum debeas remedio proficisci, licentiam tibi
eundi concedimus. Sed et"* dilectissimo filio nostro Bonifatio diacono"^ seripsinius "^,
ut suum tibi pro remedio provinciae illius studeat praebere solacium^.
De ecclesiisi* autem quas vacare sacerdotibus indicasti praedicto rcvcrentissimo
lanuario^ fratri et coepiscopo nostro scripsimus'', ut eas debeat ordinarc, sic tamen,
ut non onmes ad episcopatum de ecclesia ipsius oligantur. Nam sic eum convenit
alias' ordinare, ut ecclesiae suae de" personis, quae in ea possunt proficero, nocessi-
tatem non^ faciat.
™) adversitatis qS; adveni edd. extinguit q*l. <>) idem R; idoo cet. P) ortati R2; ordi-
nati Bl. <i) foeneratar ^*.
XIVf2 in titulo: Sardinia B1.q*].4; Sicilia q*2.3. ») grrande Bl. retulis oti Q*l.
0 Btudeat Bl. «) existiterit Bl; exstiterint q1. *») re qui adversis Q*1.2, sed corr. q*2.
verh. Q*2.S. <>) solacia Bl. P) ecla Bl. q) lanuario, lU videtury om. q1. r) alia Bl. «) dc
om. B1. *) non om. Bl.
XIV, 2. De Vilaii ef. ep. IX, 2 n. 1) Gf. ep. IV, 24 (n. 2). 2) De lanuario, ep. Carali-
tano, cf. ep. III, 36 n. 2. IV, 8 sr. 3) De hoc munere cf. ep. III, 23 p. 181 l. 1. VI, 53 n. 4. VII, 6
n. 2. 4) De Epiphanio cf. ep. IX, 197 n. 3. 5) Cf. ep. V, 38. 6) De Bonifatio cf ep. V, 0
p. 287 n. 2 no,2 et ep. XUI, 41 n. 2. 7) Hae epistulae non exstant.
IUud igitur", quod ad gubernationem quorundam monasteriorum personas prae-
positas, quae ante, dum adhuc in monachico et minori essent ordine^, lapsae sunt,
indicasti, ofBcium quidem abbatis suscipere, nisi omnino correcta"* vita et digna prae-
cedente paenitentia, minime debuerunt Sed quoniam iam abbatum, sicut dicis, officium
susceperunt, de vita, moribus ac sollicitudine eorum cura gerenda est^, et, si actus
eorum inventusy contra officium non fuerit*, in eo quo* sunt ordine perseverent; alioquin
remotis^ eis alii, qui commissis sibi animabus prodesse valeant, ordinentur.
Causa praeterea de monasterio sancti Hermae, quod in domo Pomponianae reli-
giosae feminae ° ® constructum est, quia plus blandimentis quam districtione agenda est,
experientia tua apud eandem mulierem cum dulcedine agere studeat, quatenus nec
illa in peccato proprio*^ kuctoris® sui debeat postponere voluntatem et tu utilitates
monasterii valeas salubriter procurare. Puellas autem suas, quas antedicta Pomponiana '
in monasterio mutata olim religiosa veste» convertit, abstrahi ab eavel inquietari nuUo
modo patiaris, sed in ea qua sunt conversione Deo protegente permaneant.
Pro requirendis vero rebus ecclesiarum \el monasteriorum ^ sive piarum causarum
quod scripsisti*, prius quidem hi quorum interest ammonendi sunt, ut ab eis te insistente
atque*^ solaciante modis omnibus requirantur. Quod si forte vel ipsi neglegentes exti-
terint vel certe qui eas requirere debeant inventi non fuerint, tunc omnia ipse perquire^
atque ita repperta recollige, ut manu aliquid iudicium inferre cuiquam minime videaris.
De xenodochiis" itaque" Hortulani® atque Thomae^® nihil hactenus horum quae
indicasti cognovimus. Eapropter^ experientia tua iussionem principis ex hoc datam
diligenter inspiciat et omnia secundum eius tenorem disponat et nobis, quid egerit,
innotescat.
De hoc igitur, quod scripsisti fratrem et coepiscopum nostrum lanuarium tempore
quo sacrificium celebrat^ tantam pati frequenter angustiam, ut vix post longa inter-
valla ad locum canonis redire valeat, quem reliquit, atque ex hoc multos dubitare, si'
communionem' de eius debeant consecratione percipere, ammonendi sunt, ut nuUatenus
pertimescant, sed cum* omni fide atque securitate communicent, quia aegritudo per-
sonae° sacri mysterii benedictionem nec mutat nec poUuit^. Secretius tamen omnino
isdem frater noster hortandus est, ut, quotiens sibi^ aliquam molestiam senserit, non
procedat, ne ex hoc et se despiciendum * praebeat et infirmorum animis scandalum faciat.
Praeterea Pomponiana religiosa feminay questa nobis est" hereditatem quondam*
de abbatibus removendis, si non recte vixeriut tn marg. rubr. add. Rl. minori e. ordinis
Pompaniane relg i q*2.3. prio Rl. o) auctori q1; actoris q3. Pomponina Q*l. «) reli-
personae^ om. Rl, ▼) polluiturus q*1. ^) ubi Rl; om. hoc verb. q. ») despioientium Rl.
8) De simili causa cf. ep. V, 17. 9) Hanc et Maurini et Ewald puUmt eandem esse atque
Pompeianam, de qua cf. ep. I, 46 n. 1 et XI, 13. 10) XenododUum Thamae, quondam episcopi, com-
memoratur etiam in ep. IV, 8. 11) Cf. de hoc Epiphanio ep. XI, 13 (n, 1).
GRE60BII I. REGISTRI
eidem Matronae proprietatis probantur iure competere ab experientia tua et a' reTeren-
tissimo fratre et coepiscopo nostro lanuario iniu8te 8ublata et nihil exinde haetenus
vel iiliae suae redditum^ vel monasterio profecisse. Quod si ita se veritas habet aut
aliquid te indecenter fecisse cognoscis, absque ulla mora ablata restitue aut certe, si
aliter esse putas, ne'* gravari pars adversa praeiudicialiter videatur. electorum cum ea
iudicium hac de causa nuUo modo subire postponas, ut, utrum vera iustaque eius sit
querimonia, definitione' iudicii declaretur.
XIY, 3.
Gregorius L papa lohanni, episcopo Panormitafw , concedit. td domum cum horto
et baineo suo in urbe Roma positam cum Epiphanio, Komanae ecdesiae diacono, per-
mutet. r,03, Sej}f.
Codd. R et q: Indictio I-^VII. cap. 279.
Kdd. M: Lib. XIV. ep. 3; G: Lib. XI. ep. 00. — laffe Beg. 1916 (1535).
GBEGORroS lOHANNI EPISCOPO PANORMITANO.
Sicut rationi contraria procul est abicienda petitio, ita in his quae bene desi-
derantur efTectum negari non convenit. Quia igitur, ut fratemitatis tuae petitio, quae
tenetur in subditis, continet, in qua una tecum presbyteri ac* diacones ceteraque
ecclesiastica officia subscribentes praebuere consensum, domum cum horto** et balneo
suo atque omnibus ad eam® pertinentibus in hac urbe Roma^ positam, quae ad ius
Panormitanae ecclesiae ex hereditate quondam® Flori viri magnifici pervenisse dino-
XIV, 3 in titulo: Panorm Q*1.4; Panormo q*2.3. ») Ua R; aut q*.q3; et q1. »>) horta q1.
e& Bl. d) Roma mpra lin. mppL Rl. «) iiMwi ltl.Q*2.:i. ') dilecto^i. «) Epyphanio El:
Ephiphanio q*1. **) domum ipsam Rl. 0 durecta q3. ^) parte om. Rl. l) natorore (jpro atque) Rl.
«) quod Rl. ^) et Q*. o) permundi R 1. v) ea Rl. «i) valnea Rl. ') cum omnibus quc
genera utere eam pertin. Rl. ■) suflfulsit Rl; sulfulcit q*1. ^) semper ot {pro serie) Rl. u) buiu»
modi om. q3. ") do temerita et Rl. ^) dubictatc Rl. «) per {pro bjmjs) lucris et Rl.
XIV, 3. Dt lohanne cf. ep. XIII, 40 n. 1) De Ejnphanio cf. ep. V, 35 n. 2. XIII, 45 n. 4.
2) Nota epimxtpos cautionem facere Bolitoa esse, ne praedia alienarent, sectindum f. Diurni 74. Cf. Nov.
lust, 7. 120.
XIY, 4.
Gregorius L papa FafUino, defensori Panormitano, significat, se Leonis episcopi
(Catanensis) iterato rogatu Exhilarato episcopo condmasse delicta; quem cum clericis
reconciliari iubet. 603, Sept.
Codd. B et q: Indictio I—VIL cap. 280.
Edd. M: Lib. XIV. ep. 4; G: Lib. XI. ep. 61. — laffe Reg. 1917 (1536).
GREGORIUS FANTINO DEFENSORI PANORMO.
falia ad nos de fratre et coepiscopo nostro Exhilarato*^ ^icut et ipse nosti,
pervenerunt, quae districta** omnino essent ultione plectenda; sed quoniam bis eam®
reverentissimus frater et coepiscopus noster Leo^, qui etiam in causa eius iudicem*^
fiiisse testatus est, levigavit®, ad ecclesiam suam' illum retransmittendum* esse prae-
vidimus iudicantes sufficere illi hoc, quod eum diutius hic retinentes affliximus**. Itaque
experientiae tuae praecipimus, ut erga mores actusque^ ipsius curam habeat atque eum
frequenter ammoneat, quatenus se^ et ad impendendum^ clericis suis caritatem benignum
et, si res exegerit, ad corrigendas culpas debeat exercere sollicitum. Sed et clerum
eius ammonere te volumus, ut humilitatem illi" ac** oboedientiam, quam Dominus*'
mandat, exhibeat nec in aliquoP illi** superbus praesumat existere. Quod si quis eorum,
id est sive episcopus seu clericus, ammonitionem tuam neglexerit, ex hac nostra auctori-
tate canonica coercitione' inoboedientiae culpam aut tu, sicut praevideris, corrige aut
nobis renuntiare festina, ut disponere valeamus, qualiter disciplinae frenum extra iter'
suum pergere non permittat eos quos* ad excessum aculeus pravae mentis irritat".
XIT, 5.
Gregorius 1. papa lohanni, episcopo Panormitano, mandat, iudicet inter Petrum,
praesentium latorem, qui tefmpore, quo conductor fuerat, relictam cuiusdum diaconi
marito tradidisse dicebatur, et Fa/ntinum defensorem. Res suas, quas apud ecclesine
colonos perhibet retineri, Petrus sine damno habeat. 603, Sept.
Codd. R et q: Indictio I—VII. cap. 281.
Edd. M: Lib. XIV. ep. 6; G: lAb. XI. ep. 02. — laffi Beg. 1918 (1537).
GREGORIUS lOHANNI EPISCOPO PANORMITANO.
Quia sunt culpae, in quibus culpa est relaxarc vindictam, quaerenda semper est
veritas, ut inquiri debeat, utrum accusatum noxa condemnet* an a poena innocentia
patefacta** subducat. Itaque pervenit ad nos Fantinum defensorem ^ ultionem*^ exercere
XIV, 4 in Hiulo: Panorm abbr. q*1.4. ») Exilarato R 1. *>) districto q*1. «) quamvi»
fin ras.) ea (om. quoniam bis) Bl. d) iudicem se ^*; iudex ^3. «) legavit q*1. 0 tuam q*.
om. q3. 1) inpendendam q*1. "») huiu« add. q3. ») ilHc (om. ac) B 1. **) ds B 1. P) ali-
quid Bl. a) ex illis corr. Bl. ') in coertione corr. Bl; coherctione q1; cohertione q3. ■) ex
extrahitur corr. Bl. *) quod Bl. ex irrigat corr. instigat Bl; inritat q*1.q3.
XrV, 4. De FanHno cf. ep. III, 55 n. IV, 43 n. 1) Ubinam Exhilaratus ejnscopiis fuerit,
ignoro. 2) De Leone, ep. Gatanemi, cf. ep. VI, 30 n.
XIV, 5. De lohanne cf ep. XIII, 40 n. 1) De Faniino cf. ep. III, 55 n. IV, 43 n.
GREGORII I. REGISTRI
in Petro * latore praesentium voluisse pro eo, quod, quantum dicitur, relictam cuiusdam
diaconi, tempore quo conductor^ fuit marito tradiderit. Sed quoniam iste coniugem
diaconi asserit non fuisse dicens® nec virginem illam ad eum venisse, denique ut nec
religiosam vestem mutare praesumeret, postquam ille in ordine sacro promotus est,
Fantinum ex nostro mandato commonere te volumus, ut ei** facere nil praesumat, ne'
falsa illum accusatio apud eimi in aliquo' praegravet.
Quia vero reliquam sibi* antedictus Petrus apud ecclesiae" colonos^ perhibet redu-
cere^, volumus, ut sine cuiusquam impedimento eam habeat, si tamen ita est exigendi
licentia. Nam et si inventus fuerit esse culpabilis, non res suas amittere, sed in se
dignam debet^ ultionem susciperc*.
MENSE OCTOBRI INDICTIONE VII.
' XIY, 6.
Gregorius L pa^pa Mariniano, episcopo Ravennati, matidaf , praecipiat Concordio,
episcopo Caesenati, ut Fortunatum, latoretn praesetitium , iniustc deiectum tnonasterii
88, Laurentii et Zenonis abbatem restituat. 603, Oct,
Codd. B et q: Itidictio I—VII, cap. 282.
Edd. M: lAb. XIV. ep. 6; G: Lib. XII ep, 1. — laffe Reg. 1919 (1538).
GREGORIUS MARINIANO EPISCOPO RAVENNAE.
Quia incongruum» valde est a suscepto officio sola quemquam voluntate suspendi,
quem culpa non removet, sollicite disponendum est, ut nec prior ordinatio inrationabi-
liter destruatur nec sine emendatione quae male secuta fuerint*» relinquantur. For-
tunatus itaque lator praesentium in monasterio sanctorum^ Laurentii^ atque Zenonis,
quod in Caesinati® castro est constitutum, a Natale' quondam^ episcopo** officium sibi
abbatis asserens esse commissum nunc se a succcssore eius Concordio* nulla existentc
culpa exinde remotum atque alium in loco suo queritur ordinatum. Quod etiam coram
^) mulier q*,q3. o) bs tuus q*. v) patrimonium Rl. q) ita R2.q.q*1; et RJ; eis q*2.3.
') nec_RJ. ■) ita Q et ex aliquod corr. Jil; aliquid q*. ^) sibi om. q3 — res suas [pro rel. sibi) edd,
Mense cet,: oct abhr. RJ,qJ, octob. q*, octubr. q3.
XIV, 6 in iiiulo: Mariano q*4 — Kav abbr.Q*J.4; Ravennati R*l. ») ex incongruam corr. Rl.
*>) fuerit Rl, c) sanctorum om. q.q*. <l) Laurenti Q*,Ql. «) Cesinati R2.q*; CQcinati Rl; Cen-
sinati q1; Cessinati q3. f) Natl q*J. S) quod Rl; quodam q3. *>) epis Rl. ») concordia Q*,
2) Idern, ut videiur, Petrus conductor cmnmemoratur in ep. I, 42 p. 66 l 3, 3) I)e condnctorum
eaxictionibtis cf. ep. I, 42 p, 66 et Mommsm in Zeitsdhr, f. Soc. - u. Wirthschaftsgenclh. I p. 54 ss.
XIV, 6. De Jliariniano cf, ep, V, 51 n. 5.
quibusdam diaconibus nostris, praesente praedicti Concordii^ diacone ciusdem episcopi
sui causas allegante^ ex parte ita esso praeclaruit™. Sed quoniam certior in partibus
illis, ubi res acta est", potest esse probatio, fratemitas tua diligenter atque sollicite
hoc studeat perscrutari^ Et si nulla manifeste causa depositionis extitit, quae prae-
dictum*' Fortunatum ab^ abbatis officio removeret, eum in suo loco** reformare festinet
atque eius episcopum digna reprehensione increpare non desinat, cur decessoris sui
nullis provocatus excessibus destruere ordinationem molitus ost'. Si vero aliter, quam
edocti sumus, causam esse pars altera' dixerit, suptili veritas investigatione quaerenda
est et ita, quicquid canonicus ordo poposcerit, terminandum, ut nulla ea de re denuo
querella remaneat.
MENSE NOVEMBRI INDICTIONE VIL
XIY, 7.
Gregorius 1. papa Alcisoni, episcopo Corcyraeo, serUentiam Andreae, quondam
metropolitas Nicopolitani, imperatoris iussione robora^am, confirfmt, ut Cassiopi castrum
in Alcisonis dioecesi situm, sed ab episcopo Eurias civitatis appetitum, stib Ahisonis
maneat iurisdictione. Hunc vero hortatur, ne Euriates clericos e castro eiiciat.
603, Nov.
Codd. B et q: Indictio I—VII. cap. 283.
Edd. M: lAb. XIV. ep. 7; G: lAb. XH ep. 2. — laffi Beg. 2920 (1639).
GREQORIUS ALCISONI EPISCOPO CORCYRA.
^on inmerito elati cordis retundi postulatur ambitio % quando sacrorum^ canonum
vigore postposito temerariae praesumptionis excessus aliena inlicite concupiscendo non
solum ad generanda dispendia noxius, verum etiam paci^ ecclesiasticae probatur esse
contrarius. Relectis^ igitur {raternitatis tuae epistolis, quae de Cassiopi® castro, quod
in tua' est diocesi constitutum, ab episcopis Euriae civitatis* vel prius vel modo sinf*
acta^, cognovimus et contristati sumus, quod hi qui ecclesiae tuae* pro impensa sibi
caritate debitores esse debuerant inimici ei magis fieri* nullo sunt* pudore" prohibiti;
denique ut contra ecclesiasticam ordinationem, contra sacerdotalem modestiam", contra
sacrorum^' canonum statuta praedictum castrum de iurisdictione eius abducereP ac suae
in concordii q*1; incordii q*2.3. aUigante B2.q*1; alligantem Q*2.3; aUegantem q1
el ex alligantem corr. Rl; delegante ^3. ") perclaruit, tU mdetur, B1.q3. est om. q*; et Bl —
est acta q3. ») ei add. B,l. P) ab om. q. 4) in suum locum q*.q3. ^) ita B; om. est
q.q*; molitur q3. >) altra Bl.
Mense cet.: nov abbr. B1.q*.
XIV, 7 in titulo: Alcissoni q1; Alcisioni q3; AlcisiniQ B*l — epi B2.q1.q*; pbro B*l — Corcyra
B2.q*.q1; Corcyranitano Bl; Corcyro B*l; om. hoc verb. q 3. ^) retunda iK>8tulandi ambitio est q3.
*>) sacrarum q*1. «) pati Bl. d) relictis B.q*1, sed corr. Bl. ®) Casiopi Q*l. 9 tuo q*1.
1) Nota in gynodo Romana a. 649 Maurum, ep. Caesenatem, locum episcopi Ravennatis agere et
in epistula AgaUhonis papae a. 680 Florum, ep. Caesenatem , inter mffraganeos episcopi Eavennatis
suhscnbere.
XIV, 7. De Alcisone cf. ep. VI, 7n. et ep. XIV, 8, 13, in quibus de eadem causa agitur. 1) ScU.
ab lofianne, ep. Euriae: cf. ep. XIV, 13.
Reg. Greg. II. 54
GBEGORII L REGISTRI
molirontur^ potcstati' subicerc, ut fiercnt quodam modo domini, ubi prius suscepti
fuerant pcrcgrini. Qua dc rc quoniam Andreas vencrabilis mcmoriae" frator noster*
Nicopolitanus mctropolita adnitcnte sibi principali quoquo iussionc, in qua ei causae
huius fuerat iniuncta cognitio, prolata, sicut nobis patuit, noscitur statuissc sententia
antefatum* Cassiopi" castrum sub iurisdictionc ecclesiae tuae, quem ad modum semper
fuit, debcro pcrsistcre, formam ciusdem scntentiac comprobantes^ apostolicae scdis
auctoritatc cam^ favcntc iustitia confirmamus atquc robustam' por omnia manoro
dcccmimus. Nam nuUa acquitatis ratio, nullus canonum ordo conscntit, ut^ parrochiam
altcrius altcr aliquo modo deboat occuparo. Undo licet districtioncm contra sc non
modicam huius litigii culpa vidcatur cxigorc, proptor quod ab ois mala pro bonis*
sunt reddita, studendum tamcn est, ut cxcossu bonignitas non vincatur* ncc illud quod
ctiam cxtraneis dcbotur fratribus nccossitatem patientibus denegctur, nc nil agcre
caritas^ in opiscoporum montibus iudicetur, si sine consolationis remodio hi quibus
magna est habonda compassio rclinquantur^ Oportct orgo, ut sacerdotcs vel clerus
Euriac^ civitatis ab antcfati Cassiopi castri habitationo® nullatenus rcpcUantur sed et
beati Donati^ sanctum ac vcnorabilo corpus, quod secum detulcrunt», in una occlosiarum
antcdicti loci, quam clogcrint, sivo intus scu foris habeant recondendi debita cum
venerationo licontiam; sic tamon, ut dilectioni tuae, in cuius parrochia castrum ipsum
est positimi, cmissa^ procuretur cautiono munitio, por quam promittat nullam sibi in
00 potostatom, nullum privilogium*, nullam iurisdictionom , nullam tamquam cardinalis
opiscopus ulterius auctoritatem *^ dcfendoro, sod^ paco™ Dco propitio roddita"* ablato**
vencrabili sancti Donati, si maluerint, corporc ad propria sc modis omnibus rcvcrsuros,
ut huius promissionis pcrsistenteP mcmoria ncc illi de cctcro quicquam*i sibi illic
principaliter quacumquc occasionc audcant vindicare, scd omni so' temporo esse
ibidem hospitcs recognoscant ot fratomitatis tuao occlcsia iuris vol privilogii sui in
qualibct parto praeiudicium non* incurrat.
XIY, 8.
Gregoritis L papa Bmifatio diacmw, Cotistantirhopoli moraivti, epistolam praecedentem
mittit et mandat, hortetur imperatorem, ut, inducto priore edicto, Andreae, quondam
Nicqpolitani nietropolitae, de Cassiopi castro sententiam ratam faciai. Alcisofietn, epi-
<i) moliretur Bl. ') potestatis Jil.Q*l. ■) memoria Bl. *) antefactum q*, sed eorr. q*2.
Casiopi Q*l. ^) comprobant eos q 1. ^) e&Q*.Q3. ») rebus item {pro robustam) Rl. y) cou-
senti aut lil. *) boni liJ. ») Ua Rl; excessu b. n. vindicatur (> i; exeessum b. n. vindicetur q*1.q3;
excessum b. n. vendetur q*2.3; exc^ssum b. n. vindicet Vat. A. F (ed. M.); excessum non videatur per-
petrare Vat. D (ed. M.). ^) agere om. et poat caritas ttpatium c. 6 litt. reliqutt q1. ^) ex relinquatur
corr. Rl. <*) Eurisq q3. «) habitationes ^*7. 0 repcllatur q*.q3. B) detulerat q1. ^) et
2) De Andrea NicopoKtano cf. ep. VI, 7 n. Sotericus ei successisse videtur: cf. Lequien, Oriens
Christianus II. c. 137 et Honorii I. papae epistulam a. 626, Dec. 13 = L-E. 2010. 3) Doftatus
secundum Martyrologium Bomanum d. 30, Apr. primus episcopus Euriae tempore Theodosii imperatoris
fuerat; in eodem Martyrologio adnotcUnr ad d. 29. Oct.: Cassiope in insula Corcyrae S. Donati, de quo
scribit S. C4regoriu8 papa (secundum Lequien, 1. 1 c. 145 s.). 4) Nota tunc temporis Sclavos (et Avaros)
facto cum Langdbardis foedere imperium impugnasse. Cf, Paul. diac. IV, 24. 28.
XIV, 8. De Bonifatio cf ep. V, 6 p. 287 n. 2 no. 2 et ep. XIII, 45 n. 1.
scopum Carcyraeum, cammendari iubet Eusehio, episcopo Thessalonicensi, et futuro metro-
politae Nicqpoliiano, ne posthac ab actionariis eius damna sustineat. 603, Nov.
Codd, R et q: Indictio I—VII. cap. 284.
Edd. M: Lib. XIV. ep. 8; G: lAb. XII. ep. 3. — laffi Beg. 1921 (1540).
GREQORIUS BONIFATIO DIACONO C0N8TANTIN0P0LI.
Quotiens eorum nos* discordia tristes facit qui pacis praedicatores esse debuerant,
magna sollicitudine studendum est, ut litigii ablata materie** ad concordiam redeant
hi*' qui diversa^ ab® invicem volunt'. Quae igitur de Cassiopi» castro, quod in
insula Corcyra^ est positum, acta smt qualiterve id de iurisdictione* Corcyritani^ cpi-
scopi episcopus Euriae^ moliatur subtrahere et suae" nequitcr iurisdictioni subicere,
valde" prolixum est dicere Sed dilectioni tuae, ut° cuncta suptiliter comprehendas,
fratrisP nostri Alcisonis ^'i episcopi' Corcyrae' scripta transmisimus atque eius illic venire
hominem fecimus, qui etiam verbo te ad singula minutius* possit instruere". Hoc tamen
breviter indicamus^, quia, dum Mauricio'^ quondam imperatori esset in praeiudicio*
ecclesiae Corcyritanaey subreptum, nec iussio eius, quippe quae* contra leges et sacros
canones data fiierat, habuisset eflFectum* et^ indecisa inter partes contentio remansisset®,
aliam^ illum ad Andream quondam fratrem® nostrum tunc Nicopolitanum metropolitam'
iussionem dedisse, ut«, quoniam utraque pars eius erat iurisdictioni'^ subiecta*, ipse^
hanc causam cognoscere et finire canonice debuisset. Qui metropolita^ cognita causa
prolataque sententia, cuius tibi exemplaria misimus, praedictum Cassiopi* castrum sub
potestate ac iurisdictione Corcyritani episcopi, cuius et semper fuit diocesis, esse
distinxit"*. Quam nos sententiam comprobantes apostolicae sedis auctoritate praevidi-
mus confirmandam, et, ne ea quae decrevimus ita potuissent esse districta, ut nihil
benignitatis habere viderentur admixtum, curae nobis fuit ita causam tempore dispo-
nere, sicut sententiae nostrae, quam ad te° misimus, textus ostendit, ut° neque episcopus
vel clerus Euriae civitatis necessitatem habitationis incurrerent nec Corcyritanae eccle-
siae privilegia in aliquoi^ turbarentur. Sed quia inter ipsa primordia serenissimo domno
imperatori^ subreptum est atque contra iudicatum Nicopolitani metropolitae , quod
ecclesiastica rectitudine et canonica ratione suffultum est, episcopo Euriae, quod nec
sine dolore audire vel loqui' sine gemitu possumus, cum maiori iniuria episcopi Cor-
cyritani* atque clericorum eius antefatum Cassiopi* castrum traditum memoratur, ut
amota, quod dici grave est, iurisdictione Corcyritanae ecclesiae ipse illic omnem
tamquam principalis'* habeat potestatem, sententiam nostram nulli dare praevidimus,
ne contra iussionem clementissimi domni imperatoris vel, quod absit, in despectu ipsius
aliquid facere videremur. Itaque dilectio tua pietati eius cuncta diligenter insinuet
atque constanter astruat hoc omnino pravum^, omnino iniustum'^, omnino inlicitum et
XIV, 8 in titulo: Bonifacio Ii*l.ql.Q*2.3 — Constantinopolitano Blf Constantinopl Q*1'4; Con-
stantinopolim Ji*l.Q*.2.3. ») nos om. q1. materia Q*. hi om. Bl. d) diversant q1.
«) hd q*1. f) voluntato B. 8) Casiopi q*1. Corquira codd. n. ») de viderisdictione Bl.
^) Corcytani B.q.q*1. 1) EurysQ q3 semper. ») sua q*1. °) vol BU ut owi. Bl.
Casiopi q3. principales BI.qI; principalem cet. ▼) parvum Bl. ^) iustum Bl.
1) De ead^ catisa cf. ep. praeced. et ep. XIV, 13.
54*
GBEGORII I. REGISTRI
sacris esse valde canonibus inimicum: et ideo huius modi peccatum temporibus suis
introduci in ecclesiae* praeiudicium non permittat, sed quid de hoc negotio iudicatum
antefati quondam^ metropolitae contineat vel qualiter a nobis ea quae ab illo decreta
sunt confirmata fuerint', suggerat^ atque id agere studeat, ut cum eius iussione nostra
illic sententia transmittatur, quatenus et serenitati^ ipsius, sicut dignum est, reservasse^
ot rationabiliter correxisse quae male praesumpta sunt videamur. Qua in re omnino
opera danda^ est, ut, si fieri potest, etiam ipse iussionem tribuat, in qua ea quae a®
nobis definita' sunt servari praecipiat. Nam hoc facto omnis de cetero subreptionis locus
obstruitur. Ita ergo ad compescenda haoc praeiudicia vigilantiam tuam cum omni-
potentis Dei adiutorio exercere festina, ut nec modo voluntas eorum qui perversa
moliuntur aliquid contra antiquum ecclesiasticae^ consuetudinis statum^ optineat nec
post ad exemplum res nefanda proficiat.
Quanta praeterea mala quantasque se* oppressiones suprascriptus^ frater noster
Alcison^ episcopus ab actionariis ecclesiae Thessalonicensis asserat sustinere, ut possis
cognoscere, ipsam quam ad nos misit epistolam dilectioni" tuae transmisimus^. Ideoque
praedictae ecclesiae^ responsalem venire ad te^ facito atque causam ipso praesente
cognosce** et de capitulis' quibus te ratio moverit fratri et coepiscopo nostrd Eusebio
scribe, ut homines suos agere iniusta prohibeat et" minorcs non premere, sed magis,
in quibus iustum fuerit, moneat adiuvare. Hoc quoque volumus, ut ei qui in civitate
Nicopolitana* metropolita" fuerit ordinatus*, dilectio tua scriberc debeat, quatenus
causam de damnis quae ecclesiae suae^ inlata^ praedictus frater noster Alcison queritur
cognoscere et quod iustum est debeat definire*, quia a^ decessore ipsius negotium
ipsum non decisum, sed legitur* reservatum.
MENSE DECEMBRI INDICTIONE VIL
XIY, 9.
Crregarius L papa lohawni qpiscopo permittU, tU quam beakte Mariae per Sabinum,
subdiaconum Bomanae eccksiae et rectorem pcUrimonii, perfecerit basilicam consecret.
603, Dec.
Codd. B et q: Indictio l-^VIL cap, 286,
Edd. M: Lih. XIV. ep. 9; G: lAb. XIL cp. 4. — laffi Beg. 1922 (1541).
GREGORIUS lOHANNI EPISCOPO.
Basilicam quam* a dilectione tua^ in honorem beatae^ semper virginis Mariae
per Savinum subdiaconimi nostrum et rectorem patrimonii' suggeris esse perfec-
eclam Bl; ecdesia q*. 7) quod Bl. imperatori culd. q3. *) suggesBerat Q*, sed
eorr. q*2. ^) serenitatem q3. o) reseryare Bl. ita q3; operanda eet. codd. a om. Bl.
0 difinita Q*l. 8) edastica Bl. h) gtatim Bl. ita B1.q*1; se om. q.q*2.3. ^) supradictug
Q*2.3; Buperscriptus q3. ^) Altison q*1; Alcisoni q*2.3. °*) Thesalonicensis B1.q*1; Tessaloni-
censis q3. °) dilectionis Bl. <>) verba transmisimus usque ecclesiae om. Bl. P) ante te q3.
«) cognoBcite Bl. ') de a«W. q3. •) ut q*1. *) Nicopoiita Bl. «) metropolita om. q1; metro
Q*l. ▼) tuae Q*. ^) inlatis B1.q*1, «) diffinire q1. 7) a om. Bl; ad q*1. ») igitur Bl.
Mense cet.: decem. Bl; dec. q.q*2.3; sept. Q*1.4; decembri R*l — \l pro VII q*2.3.
XIV, 9 tiiulo addit: de eda scQ mariQ construenda B*l. quam om. q1, sed ra$. exhibet.
*>) ad dilectionem tnam Bl — qua hie iterum add. Bl.Q*1.2, sed erad. q*2. c) et add. Bl; semporquo q3.
2) Cf, ep. praeced. n. 2.
XIV, 9 scripta est seemdtm DtMfm f. 19. — An idem Ichannes esi, de quo agitur tn cp. XIII, 40 n.,
ep. Panormitanus? 1) ScU. BruUiorum: cf. ep. n, 10 n.
tam^ consecrandi tibi* praeceptionis nostrae serie' facultatem» noveris attributam,
quatenus, frater carissime**, devotionis tuae desiderium complens* celebritatis^ per-
fectione gratuleris.
Xiy, 10.
Gregarius I. papa Gtiduinum, ducem NeapoUtanum , hortatur, ut in militem, qui
monacham corruperit, exemplum edat. 603, Dec.
Codd, R et q: Indictio I-^VIL cap. 286.
Edd. M: Lib. XIV. ep. 10; G: Lib. XII. ep. 5. — la/fi Beg. 1923 (1542).
GREGORIUS GUDUIN DUCI NEAPOLIM.
Dum inter multa* bona, quae nobis de magnitudine vestra saepius nuntiantur**,
illud in V08 plus laudabile dicatur existere, quod castitatem diligitis et disciplinam,
sicut dignum est, custoditis, satis mirati sumus, quod in milite illo, qui ancillam^ Dei
diabolica instigatione perdidit*^, districtissima vindicta hactenus facta non fuerit. Nam
moribus et bonitati vestrae valde conveniens fuit, ut ante ad nos ultio quam perpetratae
XIY, 11.
Gregorius L papa lohanni, episcopo (Ariminensi), mandat, ut Armenio episcopo,
Anconitanae ecclesiae visitatore, adhibito eocploret de moribus litterisque Florentini archi-
diaconi et JRustici Florentinique diuconorum, qutbus electores Anconitani ad munus
episcopale suffragati sint. 603, Dec.
Codd. E et q: Indidio I—VII. cap. 287.
Edd. M: Lib. XIV. ep, 11; G: Lib. XIL ep. 6. — laffS Eeg. 1924 (1543).
perfecte q*1. per add. q3. ^ seriem codd. n. cum Diwm. Vat. 8) facultatem om.
Q*2.3. h) kk *) comples q*2.3. k) tuQ add. Rl.
XIV, 10 in titulo: Guduin E*l.Ql.q*l; Guduini Rl; Guduino q*2.3.q3. Vat. D. E. F; Gundino
Vat. A; Guidoni Vai. B (ed. M.) — Neapolim q.q*; Neapoli Rl. ») multa <m. R 1. ex nuntiatur
corr. Rl. c) in ancilla R1.q1.q*1. d) pordiderit, ut videiur, q 1. «) iniquitatis q*1. 0 vindicta
Q*.Ql. «) celeris q*1. ^) indisciplinato Rl. *) premeret Rl. ^) ita, ui videlur, q1 et edd.;
caritatis R1.q*.q3 et Vat. B. E. F (ed. M.J. 1) per q*1. °>) iniuriam q. ») dispexit q*. <>) pati-
mu8 Ql; paciemur q3.
XIV, 10. Ouduinu8 Gudiacalco duci Campaniae successisse videtur. Tempore Mauricii imperatoris
contra Avaroa primum xa^iuQxog (Theophyl. Sim. VII, 11 8.), deinde vnoarQartjyog (ih. VIII, 6 8s.) fortiter
pugnaverat. Seditione peracta Thocas eum in Campaniam misisge videtur.
GREGORII 1. REGISTEI
GREGORIUS lOHANNI EPISCOPO.
Ne incauta eorum ordinatio qui ad» episcopatum eliguntur valeat provenire**,
vigilanti de eorum personis est soUicitudine requirendum. Indicatum siquidem nobis
est Plorentinum® archidiaconem ecclesiae Anconitanae'*, qui ad episcopatum® electus^
fiierat, scripturae quidem sacrae scientiam habere, sed ita aetatis' esse senio^ iam
confractum, ut ad regiminis officium non possit adsurgere. Addentes^ etiam ita illum
tenacem existere , ut in domo eius amicus ad caritatem numquam introeat. Rusticus
autem diaconus eiusdem ecclesiae, qui similiter electus fuerat, vigilans quidem' homo
Ravennatis^, qui electus ab omnibus memoratur, soUicitum esse novimus, sed'" qualis
sit interius, non scimus. Ideoque fraternitas tua° una cum fratre et coepiscopo nostro
Florentino autem diacono Ravennatiy, si nuUum, sicut diximus, crimen est, quod
obsistat, apud episcopum eius' agi necesse est, ut ei debeat cessionem*^ concedere,
non tamen ex nostro mandato vel dicto, ne contra suam eum^ voluntatem cedere
videatur. Sed hoc ut norunt hi qui eum eligunt, ex se agant^; tu vero de singulis
cum omni studio ac sollicitudine omnia quae scripsimus requirere^ atque nobis studo^
suptiliter indicare, ut renuntiatione tua redditi certiores, quid post hoc Deo auctorc^
fieri debeat, disponamus.
XIY, 12.
Crregorius L papa Theoddmdae reginae de filio Aduhuualdo nato et catholice
haptizato gratulatur. Secundo abbati se subtilius responsurum pronnttit, ubi morbus
suus remiserit, atque acta synodi tempore lustiniani habitae transmittit. Aduhuualdo
regi eiusque sorori phylacteria mittit. Petit, tU regi (Agihdfo) de facta pace gratins
agat. 603, Dec.
Codd. B et q: Indictio I—VII. cap. 288.
Edd. M: lAb. XIV. ep. 12; G: Lib. XU. ep. 7. — laffi Beg. 1926 (1544).
XIV, 11. ») ade ^*!. *>) perveniri q1. c) Florentium ^*!. <*) AnclionitanQ B1.q*2.S.
•) quia de epatu q*1. *) ged tatis (om. ita) Bl. 8) genior Bl. At dicentes Ql; addiscentes q3.
vo sit (ras. 2 litt.) actis Bl. ^) praobuerit, tt/ videttir, q1. «) de om. B 1. y) Kevonnati Q*1.2,
sed eorr. Q*2; Ravennatis q.S. ») eis q1. ») censionem Bl. b) oum om. q*2.3.q3. c) agunt
Q*l. d) require q*1. •) studes q*1. f) acioreB q*1.
XIV, 11. De lohannis, episoopi Ariminensis, electione cf. ep. IX, 210. 1) Scil. post Sereni
ohitum: cf. ep. IX, 61 n. 2) Cf ep. V, 51 n. 4. 3) De Florentino cf. ep. IX, 167 n. 1. 4) Idem
commemoratur in ep. IX, 61. 6) De cessionibm cf. ep. V, 20 n. 6.
XIV, 12. De TheodeHnda, regina Langdbardorwn, cf. ep. IV, 2 n. 8.
GREGORIUS THEODELINDAE REGINAE.
Scripta quae ad nos dudum a Gcnucnsibus partibus transmisistis gaudii vestri
nos fccere * participem propter quod omnipotentis Dei gratia et filium vobis donatum
et, quod valde est° excellentiae vestrae laudabile, catholicac eum fidei^ cognovimus
sociatum^ Nec enim de christianitate vestra aliud credendum fuerat, nisi id studere
vos, ut qucm divino muncre suscepistis, catholicae rectitudinis auxilio muniretis% ut
et redemptor noster familiarem te suam famulam cognosceret et Langobardorum' genti
novum regem*'^ in timore suo feliciter enutriret. Unde oramus omnipotentem Deum,
ut et vos in» mandatorum suorum via^ custodiat et^ eimdem excellentissimum filium
nostrum Adulouualdum in suo faciat amore proficere^, quatenus, sicut hic inter homines
iam magnus est, sic quoque et^ bonis actibus ante Dei nostri oculos sit gloriosus.
Illud autem, quod excellentia vestra scripsit, ut dilectissimo filio nostro Secundo
abbati^ ad ea quae scripsit respondere suptilius deberemus, quis vel illius petitionem
vel vestra" desideria °, quae multis esse profutura cognoscit, si aegritudo non obsisteret,
duceret postponenda? Sed tanta° nos podagrae infirmitas tenuit*, ut non solum non
dictare, sed etiam nec ad loqucndumP possimus adsurgere, sicut et praesentium porti-
tores legati vestri cognoverunt, qui nos et venientes infirmos invenerunt et discedentes*»
in summo vitae periculo atque discrimine reliquerunt. Sed si omnipotente Deo dispo-
nente convaluero, ad cuncta quae mihi scripsit suptiliter respondebo. Eam tamen
synodum quae piae memoriae lustiniani tempore' facta est* per latores praesentium
transmisi^, ut praedictus dilectissimus filius meus" ipsam relegens^ agnoscat, quia falsa
sunt omnia quae" contra apostolicam sedem^vel catholicam ecclesiam audierat. Absit
enim nos cuiuslibet heretici sensum recipere vel a tomo^ sanctae memoriae Leonis
prodecessoris * nostri in aliquo deviare; sed quaecumque a sanctis quattuor synodis
sunt definita^, recipimus' et, quaecumque reprobata* sunt, condemnamus.
Excellentissimo autem^ filio nostro Adulouualdo® regi transmittere filacta*^ curavi-
mus, id est crucem cum ligno sanctae crucis Domini et lectionem sancti evangelii,
theca Persica'' inclausum. Piliae quoque meae sorori eius® tres anulos transmisi, duo
XIV, 12 m tit. add. Langobardorum B*L ») ita edd.; facere codd. n. *>) participes q. c) est,
ul videtur^ om. q1. fide Bl. «) muneretis B1.q.q*L 0 Longob. Bl. 8) in om. Rl. viam
HI.qL i) uiQ^.Q. k) perficere RL l) ex RL ™) nra q*2.3. ^) deuideria om. q*L
«) tanto Rl; tanta q1; tante q*.q3. p) nalloquendum (om. nec) q1; non dico ad dictandum, s. e. ad
loq. vix ^3. <i) eddescendentes Rl; descedentes qL ') tempore om. codd. n., sed in marg. tnippl.
tpi Rl. •) tn nr corr. Rl. *) legens qLq*2.3. quae om. q1. ▼) apostolia s. Rl; a. fidem
Q*l. ^) valeat homo Rl; vel a domo q*L ») ita q1; ex prodecessori corr. Rl predecessoris ; praed. cet.
1) Paul. diac. IV, 26: Agilulfo quoque regi tunc nascitur filius de Theudelinda regina in Modi-
ciae palatio , qui Adaloald est appellatus et IV, 27: Tunc etiam baptizatus est praenominatus pner
Adaloald, filius Agilulfi regis, in S. lohanne in Modicia et susceptus de fonte est a Secundo servo
Christi de Tridento, (ex quo Paul. diac. haimt). 2) Nata AdcdauucMum mense lulio huius ifidicticnis
(a. 604) levatum esse regem super Langobardos apud Mediolanum in circo in praesentia patris sui Agi-
lulfi regis (Paul. diac. IV, 30). 3) Be hoc Secundo vel Secundino cf. ep. IX, 147 n. et supra n. 1.
4) Cf. ep. IX, 147 p. 143 n. L 5) Cf Maassen, GeschidUe der QueOen etc. p. 147. 472. 6) Cf
ep. IX, 147 p. 144—147. 7) Frisi, Mem. stor. di Monza I, 32, notat hanc Oiecam adhuc in fine
saeculi XVIII Monzae asservatam esse. 8) Duas fUias AgUulfo et TJieodelindae fuisse scimus, ex
quibus una, Gundeberga nomine, postea regina Langobardorum facta est; aUeram, cuius nomen ignoramus,
Paul. diac. IV, 28 narrat a Smaragdo exarcho a. 603 captam, induHis pactis restUutam, mox Parmae
mortuam esse. Qua de filia hic agatur, non constat.
6REG0RII I. REGISTRI
cum iacinthis® et unum cum albula; quac cis peto per vos dari, ut apud eos nostra
caritas ex vestra excellentia condiatur.
Patema praeterea caritate solventos salutationis of!icium petimus, ut' excellen-
tissimo filio nostro regi coniugi vestro pro nobis de facta pace® gratias referatis atque
eius animum^, sicut consuistis'*, ad pacem et de futuro por omnia provocetis, quatenus
mercedem populi* innocentis, qui in scandalo perire potest, ante conspectum Dei inter
multa bona quae agitis invenire^ possitis.
MENSE lANUARlO INDICTIONE VII.
XIY, 13.
Gregoritis L papa Alcisoni, episcapo Carcyrae, praecipU, ut salva ecdesiae eius
iurisdictione lohannem, episcopum Euriae, reliquias S. Donati in ecclesia S. lohannis
Cassiopensi recondere permittat. 604, lan.
Codd. R et q: IndicHo I—VIL cap. 289.
Edd. M: Lib. XIV. ep. 13; G: lAb. XIL ep. 8. — Li/fe Reg. 1990 (1546).
GREG0RIU8 ALCISONI EPI8C0P0 CORCYRA.
Resipiscentibus fratribus et ad salubre se consilium* convertentibus non est neganda
benignitas, ne plus in episcoporum^ mentibus culpa videatur posse quam caritas.
Venientem® igitur ad nos** Petrum* ecclesiae Euriae' lectorem» cum scriptis*» fratris*
ct coepiscopi nostri lohannis^ coram responsalibus dilectionis^ tuae suscepimus, atque
cum post relecta^ scripta quae detulerat curae nobis fuit requirere, si quid™ contra
aIIegationem° eorundem responsalium tuorum haberet quod diceret. Qui dum nihil
sibi aliud iniunctum vel responsurum se penitus perhiberet extra hoc quod episcopi
ipsius epistola continobat, ea quae^ canonibus congruebantP Deo auctore sine tarditate
decrevimus. Post longum vero temporis"» suprascriptus Petrus capitularem'^ protulit,
quem" sibi datum^ a" suo asserebat episcopo; ot idcirco moras causa sustinuit. Sed
quia in codem capitularc memoratus sperasse^ legebatur antistcs, ut in ccclcsia beati
lohannis, quae intra castrum quod Cassiopi^ vocatur est posita, sanctum ac vencrabile
corpus beati Donati habeat recondendi licentiam^, paratum se esse inquiens dilectioni
tuae, propter^ quod tua probatur esse diocesis, munitionem emittere^, nuUum tibi* ex
«) iia Rl; iacciutis q1; hyiicinctis q*1.q3; iachyntis q*2.3. ^ ut <m. Q*l. B) auimo Rl;
animos q1. ita R1.q1.q*1; conBuestis q*2.3.q3. populo Rl. ^) inveniri Q*»qL
XIV, 13 iii titulo: episcopi q*.q1 — CorciritauQ eclq Rl; Corcira R*l; on\. hoc verb. q3. ») con-
cilium Q*2.3. ^) epm Rl. c) venionte R1.q*.q3. ^) Ua Rl; ad nos om. Q*.Ql. ®) in Petro
(ita q3) corr. Rl. f) iia ed. M.; HisauriQ Rl; Isauriae q*.q. 8) m lectore corr. Rl; lectore q*.q3.
9) PauL diac. narrat IV, 28: factaque est pax mensc nono (scil. ind. VII) usque Ealendas
Aprilis indictionis octavae. Cf. ep. Xin,36 atque jBethmann et Holder-Egger, Lanffdb. Regesten, in
N.AIUp. 233.
XIV, 13. De Alcisone cf. ep. VI, 7n. XIV, 7n. 1) An eidem lohanni inter alios ep. Hanorii
papae L-E. 2010 mtMa est? Cf Lequien, Oriens Christ. II c. 146. 2) De hoc verbo cf ep. I, 39^.
I, 40. IX, 131. 3) De eadetn causa cf. ep. XIV, 7 (n. 3).
hoc praeiudicium'^ generari*', petitionem ipsius® sine effectu non praeyidimus^ relin-
quendam, postquam ita sibi^ necessitatis tempore desiderat ferri consultum, ut ecclesiae
tuae iurisdictionem servare se in omnibus fateatur. Hac itaque ratione permoti fra-
temitatem tuam scriptis praesentibus adhortamur^, ut sine aliqua mora vel excusatione
in praenominata beati lohannis ecclesia recondendi suprascripti sancti^ venerabile cor-
pus praebeat facultatem, ita sane ut prius scriptura interveniente te^ muniat numquam
sibi in antefata^ ccclesia vel castro^ sub quolibet argumento aliquam iurisdictionem vel
privilegium tamquam proprius episcopus vindicare^ sed omne™ illic ius ac potestatem
ecclesiae tuae, quippe cuius est parrochia, inviolabiliter" custodire. Pariter quoque te**,
sicut isdem frater nosterP petiit, convenit respondere, ut tempore quo miserante Deo
pace reddita illi ad propria fuerit revertendi licentia antedictum venerabile corpus
auferendi secum sine aliqua obiectione fas habeat. Qua de re ne^ personale videatur
esse quod geritur et inveniri' possit, unde recidiva rursus excitetur contentio, etiam»
Buccessores vestri in hac promissione pro conservandis omnibus sunt per omnia com-
plectendi, quatenus huius modi proveniente cautela nec illi sibi de cetero quicquam in
diocesi tua contra aequitatem et sacrorum^ canonum decreta praesumant" defendere et
◆
From: Pope Gregory I
To: John the Defender
Date: August 603 AD
Context: Gregory gives John a formula of judgment to use in his cases
I am providing you herewith a model sentence formula to guide your judgments in the cases you have been assigned to adjudicate. Follow it closely, adapting it only as the specific facts of each case require and as justice demands. The authority you exercise is delegated from this see, and your judgments must reflect the care and fairness that such authority requires. Do not be swayed by the powerful, do not neglect the cases of the poor, and ensure that every party before you has been heard before you render judgment. A defender who fails to defend with justice is worse than no defender at all.
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.