Home › Letters › Pope Gregory the Great › Letter 11075 From: Gregory the Great, Pope, in Rome
To: Augustine, Bishop of the English [Augustine of Canterbury]
Date: ~601 AD
Context: One of Gregory's most celebrated letters: he rejoices that all of Rome exults in the conversion of the English, and encourages Augustine with words about the newly converted Angles.
Gregory to his most reverend brother Augustine, bishop.
I must tell you: when the report reached us of what God has done through you in England — the conversions, the baptisms, the English people turning to the faith — all of Rome rejoiced. I rejoiced. I do not know how to express it without sounding as though I am exaggerating, but I am not. This is genuinely one of the great events of our time.
You have done something extraordinary. You went to a people who had never heard the gospel, whose language was not yours, whose customs were foreign to everything you knew from Italy and the monastery — and you stayed. You did not give up when it was difficult. And now a harvest is coming in that will be feeding souls for centuries.
I send with this letter my continued instructions for the organization of the English church [Gregory also sent detailed guidance about how to organize the new English church into two provinces — the famous letter about the proper treatment of pagan temples and the gradual accommodation of pagan practices].
But more than instructions, I send my gratitude to God and my genuine pride in what you have accomplished. When I sent you out, I believed it was possible. I am glad to know it was real.
Work on. England needs the church you are building there.
Gregory
AD AUGUSTINUM ANGLORUM EPISCOPUM..
De Anglis conversis latari Romanos omnes. Latandum
e! Auqustino de dono Dei; 8ed cavendam ex opera-
Hione virtutum cordis elationem. Miracula, tum @
Moyse nondum culpa 80ltlo, tum a reprobis ipsis
edila. In his non suam, zed Dei gloriam quarat et
animarum salutem. De uno in nobis 8igno gauden-
dun, scilicet dilectione. rs
Gregorius Augustino episcopo Anglorum.
* Gloria in excelsis Deo, etin terra paz hominibus bone
volunt atis ( Luc. 11, 14; Joan; x11), quiagranum ſrumen-
li L1L1Q * mortuum e>t cadens in terram, ne $0tum
regnarel in celo, cujus morie vivimus, cujus infir-
mitate roboramur, cvjus passione a passione eripi-
mur, Ccujus amore © in Britannia ſraires querimus
in Vatic., duobus Teller., Colbert., Rhem., etc.
Confirmari potest h:xe lectio ex consequenlibus :
Quia tyitur te Joannem religiosum, etc. Sic enim !e- -
gendum ex omnibus Norm. , Corb., Rhem., Vac.
quatuor; non quia igitur le Joannem, religios0, elc.,
ut exstat in Edit.
Sumitur pro loco ubi c!eemosvyna pauperibus eroga-
tur, ut epist. 20 lib. vin, nane lib. x epist. 21:;; vel
pro eleemosyna ip+a et omni 1e que parperibus mi-
nistratur, ut hic; vel pro collecta quz fit pauperum
causa, ut apud Cag>ianum, collat, 18, C. 7. ©USSANXY.
4 Multa hoc loco mulavimus in verbis tantum,
Suadentibus plerisque Mss.
* flic editores legernnt intus pro julus, reluctan-
tibus Mss., Reg., Vatic., etc.
Eersr. XXVIN [ Al. 58], — * Hymnum angelicum
in gratiarum acuonibus vilim adhiberi Solitum jam
monuimus | b, v, epist. 5.), nota @.
Teriulliani, Arnobii, Clementis Alexand. et fljerv-
Dywi (quibus adde Urigenem, hom. 6 jn Lucan. )
$139
SANETI GREGORII MAGNI
quos ignorabamns, cujns munere quos nescientes A ipsum quisis, et quanta sit in eadem gente gratia, pro
quzerehamus, invenimus. Quis autem narrare suſfi-
ciat quanta hiec lztitia in omnium corde fidelium ſue-
rit exorta, quod gens\Anglorany;, operante omni-
potentis Dei gratia, et tua fraternitate laboran'e, ex-
pulsis errorum tenebris, sanctz fidei luce perſusa cst;
4 quod mente integerrima jam calcat idola, quibus
prius vesano timore subjacebat; quod omnipotenti
Deo puro corde $ubsternitur; quod a pravi operis
lapsibus sanctz pra'dicationis regulis ligatur ; quod
preceptis divinis animo subjacel, et intellecta sub-
levatur ; quod usque ad terram se in oratione humi-
liat, ne mente jaceat in terra. Cujus hoc opus est,
nisi ejus qui ait : Pater meus usque modo operatur ,
et ego operor (Joan. v, 17)? Qui ut mundum osten-
deret non $apientia hominum $sed 8ua- se virtute
convertere , predicatores suos quos in mundum
misit, sine litteris elegit ; hoc etiam modo ſaciens ,
quia in Anglorum gente fertia dignatus est per in-
firmos operari. Sed est in isto dono ccelesti, frater
charissime , quod cum magno gaudio vehementissi-
me debeat formidari. Scio enim quod omnipotens
Deus per dilectionem tuam in gente quam eligi vo-
luit magna miracyula ostendit. Unde necesse est ut
de eodem dono ecelesti el timendo gaudeas, et gau-
dendo pertimescas. Gaudeas videlicet, quia Anglo-
rum anime per exteriora miracula ad interiorem
gratiam pertrahuntur (Beda, lib, 1 Histor, Angl.'c. 54);
pertimescag vero ne inter signa que flunt infirmus
avimys in $vi presumptionem 86 clevyet, et unde
foris in honore glollitur, inde per inanem gloriam
iotus cadat, Memipisse elenim debemnus quod disci-
puli cum gaudio a preedicalione redcuntes, dum co-
lestj magislro dicerent : Domine, in nomine {uo etiam
demonis pobis subjects gunt (Luc. x, 47), protinus
audierunt : Nolite gaudere super hoc, sed potius gau-
dels yujia noming vestrg 8crip(a sunt in celo (Ibid.,
20 ). in privata enim et temporali lztitia mentem
posverant, qui de miraculis gaudebant. Sed de pri-
vala ad communem, de temporali ad eternam Ieti-
tiam revocantur, quibus dicitur : In hoo gandete quia
noming vestra scripla 8unt in clo, Non enim omnes
electi miracula ſaciunt ; ged tamen eorum onnium
nomina in ccelo tenentur ascripta. Veritatis enim
discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono
quod cammune cum omnibus habent, et in quo
linen letliti aon habent.
Restat itaque, frater charissime, ut inter ea que
operanie Deo exlerius facis, gemper te interius
subliliter judices, ac subtliliter intellieas et temet-
Verum vel prope defecerat tempore sancti Gregorii,
unde et Anglorum apostolus a quibusdam est appel-
latns; vel Angli et Saxones, qui partem insulz ma-
ximam occupaverant , idololatre erant more paren-
tum <uorum Germanorum, quorum conversioni Grezo-
rins papa totus per $40s incuboit. Partim exGus8axv.
« Excusi, quod mente et devotione integerrima.
* Modus est loquendi Gregorio familiaris lib. 11
Dial., c. 55, quatenus unum idemque eset momentum,
et levare capul, et pluviam deponere.
cujus conversione etiam faciendorum signorum dona
percepisti. Et si quando te Creatori nostroseu per lin-
gaam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper
hee ad memoriam revoces, ut surgentem cordis
gloriam memoria reatus premat. Et quidquid de ſa-
ciendis signis acceperis vel accepisti, LL11 hzc
non tibi, sed illis deputes donata pro quorum tibj
$alute collata s8unt.
Occurrit autem menti- ista cogitanti quid de uno
Dei ſamulo actum sit, etiam egregie eclecto. Certe
Moyses dum Dei populum ex Xgypto educeret, mira,
sicut tua fraternitas novit, signa in Zgypto opera-
tus est. In Sina monte quadraginta diebus et nocti-
bus jejunans, legis tabulas accepit, inter coruscos
B et tonitruos, pertimescente omni populo, omnipoten-
tis Dei $servitio s0lus familiari etiam collocutione
conjunctus est ( Erod. xx, xxx1); Rubrum mare
aperuit; in itinere ducem habuit nubis columnam ;
esurienti populo ® manna de ccoelo deposuit; carnes
desiderantibus usque ad satietatem nimiam in eremo
per miraculum ministravit (Exod. xm, x1v, xv1).
Sed cum jam sitis tempore ad petram ventum fuisset,
diſſisus est , Seque de eadem aquam educere posse
dubitavit, f quam jubente Domino largis utique
fluenlis apervit. Quania autem post hzc per lrigiula
£ et oclo annos in deserto miracula fecerit, quis enu-
merare, quis investigare valeat (Ezod. xvi; Num.
xx )? Quoties res dubia animum pulsasset, recurrens
ad (labernaculum, 8ecreto Dominum requirebat, atque
de ea protinus, Deo loquente, docebatur (Exod. xxx1in,
5eq. ). Iratum populo Dominum placabat suz precis
interventione ; Surgenles in Superbia atque in discor-
dia dissideples dehiscentis terrz hiatibus absorbebat,
victoriis premebat hbostes, 8igna monstrabat civibus
(Num. xxv1). Sed cum jam ad reprowissionis terram
ventum ſuisset, vocalus in montem est ; et quam cul-
pam ante annos triginta et octo, ut dixi, fecerat, au-
divit quia de educenda aqua dubitavit. Et propter
hoc quia terram repromissionis infrare non posset,
agnovit (Num. xxvi). Qua in re conSiderandum
nobis est quam timendum sit omnipotentis Dei
judicium, qui per illum famulum 8uum tot signa ſa-
ciebat cujus culpam tam longo tempore adhue $er-
vabat in cogilatione.
Igitur, ſrater charissime, i et illum agnoscimus
post 8igna pro culpa mortuum, quem ab omnipoteute
Deo novimus precipue electum, quanto nos debe-
mus metu contremiscere, > qui needum adhuc novi-
mus $i electi sumus?
eusi, ubi legitur, quam jub. Dom, percussit alque
aquas effluentes aperutt. : : }
£ Videtur. Sanctus Gregorius n6n animadrertiss0
aliam hi<toriam recitari Exod. xvi, aliam Numer.
xx, quando Moyses dubitavit. Hane exponit Augu-
Stinns in Psal. cv, et lib. xvi contra Faustum Manich
c. 16, 47. Theodoret. quzst. 38, in lib. Numer. Aliam
autem quest. 27 et 28 in Exodum. Uiramque colt
ſanit Procopius; distinguunt alii omnes, x
Vide lib. xx Moral., num. 8 et eq. -
nm EPISTOLAKUM LIB. XI. — INDICT. IV. — EPIST. XXIX. '* $442
De reproborum vero miraculis quid dicere debeo, A desiderat operationis 8uz gradibus possit ascendere,
eom tua bene ſratgrnitas noverit quid in Evangelio
Veritas dicit : Multi venient in i/la die dicentes mihi :
Domine, in nomine tus prophetavimus, el in nomine 110
demonia ejecimus, el in tuo nomine virtutes multas
1112 ſecimus. Sed dicam illis quia nescio qui extis.
Recedite a me, omnes operarii iniquitatis, ( Matth, vn,
22; Luc. xin, 27). Valde ergo premendus est animus
inter signa et miracula, ne ſortassis in his propriam
gloriam querat, et privato 812 exaltationis gandio
exsnltet. Per 8igna enim animarum Jlucra quzerenda
zunt, et ilius gloria , cujus virtute ipsa eadem 8igna
geruntur. Unum yero Dominus nobis signum dedit,
de quo et vehementer gaudere, et electionis gloriam
in nobis pos8umus agnoscere, dicens : In hoc scietur
. 8icut vos ſecisse gaudemus, Remeantes igitur dile-
clissimus filius noster Laureptius presbyter el Peirus |
monacius, qualis erga reverendissimum fratirew et
coepiscopum nostrum Augustinam gloria ves/ra ex-
Sliterit, quantaque il1j golatia vel qualem charitaten
impenderit, retulerunt, Et omnipotentem Deum be-
nediximus, qui conversiongm gentis Anglorum mer-
cedi vestrz dignatus est propitius reservare. Nam
zicut per recordande memories Helenam , mairem
piissimi Constantini jmperatoris , ad Christianam
ſidem corda Romanorum accendit, ita et per gloris
vestre 8tudium in Anglorum gente ejus misericor-
diam conſidimus operari. Et quidem jamdudum glg-
riosi filii nostri conjugis yestri animos prudentia
quia mei discipuli estis, 8i dilectionem habueritis ad B Vesire bono , sicut revera Christiane, debuistis in-
invicem (Joan. xm, 53). Quod signum propheta re-
quirebal, cum diceret : Fac mecum, Domine, signum
in bonum, ut videant qui oderunt me, et conſundantur
(Pzal. txxxv, 47). 5
Hrc autem dico,” quia auditoris mei animum in
humilitate 8ternere Cupio. Sed ipsa tua humilitas
habeal fiduciam suam. Nam peceator ego $pem cer-
tissimam teneo, quia per omnipotentis Creatoris ac
Redemptoris nostri Dei et Domini Jesu Christi gratiam
jam peccata tua dimissa $unt, et idcirco electus es,
ut per te dimittantur aliena. Nec habebis luctum de
quolibet reatu in posterumw, qui de multorum con-
versione gaudium conaris facere in clo. Idem vero
Conditor et Redemptor noster, cum de penitentia
hominis Joqueretur, ait : ta dico vobis, majus gau- C
dium erit in celo super uno peccatore penitentiam *
_ Ggente quam 8wper nonaginta novem justis quibus non
opus est penitentia (Luc. xv, T). Et si de uno pani-
tente grande sit gaudium in ccelo, quale gaudium
ſactum credimus de: tanto populo a $10 errore con-
vers0, qui, ad fidem veniens, mala que egit poeni-
tendo damnavit? In hoc ilaque cceli et angelorum
gaudio repetamus ipsas quas prediximus yoces an-
gelorum : Dicamus ijgitur, dicamus omnes : Gloria
in excelsis Deo, et in terra pax- hominibus bong volun-
latis (Luc. 1, 14) i. (Cf. Joan. Diac. l. y, c. 40.)
EPISTOLA XXAIX.
AD BERTHAN ANGLORUM REGINA.
De Anglorum conversione gratulutuy, Ne regis animum
flectere, ut pro regni et anime guz salute fidem
quam colitis sequerelur, quatenus et de 80 et per
eum de totius gentis conyversione digna yobis in
ccelestibus gaudiis retributio nasceretur. Nam post-
quam, sicut diximus, et recta fide gloria yestra
Itaque mentem gloriosi . conjugis vestri in dile-
ctione Christianz fidei adbortatione assidua roborate,
yestra ili sollicitudo augmentum in Dexum amoris
inſandat, atque ita animos ejus, etiam pro subjectze
Sibi gentis plepissima conversione guccendat, ut et
magnum omnipotenti Domino © de devolionis vestre
Studio sacrificium offerat, et ea qua de vobis nar-
rata sunt et crescant et vera esse modis omnibus
approbentur ; quia bona vestra non solum jain apud
Romanos, qui pro vita vestra ſortius orayerunt, sed
etiam per diversa loca, et usque Constantinopolim
ad serenissimum principem pervenerunt. Unde sicut.
nobis de Christianitatis vesirz $olatiis Iztitia ſacta
esl, ita quoque de perfecla operatione vestra angelis
ſiat gaudium in ccelis. Sic vos in adjutorio supradicti
reverendissimi ſratris et coepiscopi nostri, et 8ervo-
rum Dei quos illuc misimus, in conversione gentis
vestre devote ac totis viribus exhbibete, ut et hic
feliciter cum glorioso filio nostro conjuge vesiro re-
ad perſectam Christiane fidei d'lectionem succendere Ty gnetis, et post longa annorum tempora future quo-
diulius negligat, horlatur impense. |
Gregorius * Berthz reginz Anglorum.
Qui post terrenam poteslatem regui ccelestis glo-
riam cupit acquirere, ad ſaciendum lucrum 1113
Creatori 8uo debet enixius laborare, ut ad ea que
EeisT. XXIX [ Al. 59]. — * Ita Mss. Anglic., Norm.,
wrb., Reg., quatuor Vatic., tres Colbert. In uno
Colbert. legitur Adilberge, consentiunique Excusi.
Unde nomen hoc formatum sit ostendimus in Vita
8ancli Grezorii. Legendum Berthe, ex Beda, lib. 1
Hist. Eccles. Angl. gentis, c. 25, aliisque historicis.
que vitze gaudia, quz finem habere nesciunt, capia-
tiz. Oramns autem omnipotentem NDeum , ut glorie
vestr# cor et ad operanda quz diximus, gratie $ue
igne succendat, et zternz mercedis fructum vobis de
placita sibj operatione concedat.
Erat autem Bertha EthelbertiCantiorum in Britannia
regis uxor, Chariberti Francorum regis filia, Clotarii
primi neptis, Clodoyz#i Magni proneptis, que cum esset
Christiaua, plurimum in conversione Mmariti sui labo-
ravit. Lege virum clarissimum Adriauum Valesium, in
lib. 1x Rerum Francicarum. Partim ex GUSSANY.
11443
◆
Modern English Latin / Greek Original
Gregory to his most reverend brother Augustine, bishop.
I must tell you: when the report reached us of what God has done through you in England — the conversions, the baptisms, the English people turning to the faith — all of Rome rejoiced. I rejoiced. I do not know how to express it without sounding as though I am exaggerating, but I am not. This is genuinely one of the great events of our time.
You have done something extraordinary. You went to a people who had never heard the gospel, whose language was not yours, whose customs were foreign to everything you knew from Italy and the monastery — and you stayed. You did not give up when it was difficult. And now a harvest is coming in that will be feeding souls for centuries.
I send with this letter my continued instructions for the organization of the English church [Gregory also sent detailed guidance about how to organize the new English church into two provinces — the famous letter about the proper treatment of pagan temples and the gradual accommodation of pagan practices] .
But more than instructions, I send my gratitude to God and my genuine pride in what you have accomplished. When I sent you out, I believed it was possible. I am glad to know it was real.
Work on. England needs the church you are building there. Gregory
Modern English rendering for readability. See the 19th-century translation or original Latin/Greek for scholarly use.